Muny memlekettik satyp alý konkýrstaryna qatysý barysynda osy qıturqy amaldyń qurbany bolǵan qostanaılyq kásipkerler arqyly bildik.
Bıyl Qostanaı oblysynyń kásipkerler palatasyna memlekettik satyp alý kezinde dempıngke dánigip alǵan bir kúndik fırmalarǵa utylyp qalǵan kásiporyndar jıi shaǵym túsire bastaǵan. Bıznes ókilderiniń sózinshe, kóbine ózderi utylǵan fırmalardyń memleket tapsyrysyn oryndaıtyn ne quraly, ne jumysshysy, ne tájirıbesi joq bolyp shyǵady eken.
Mysaly, taıaýda ǵana Lısakov qalasyndaǵy turǵyn úılerdiń aınalasyn abattandyrý úshin jarııalanǵan konkýrsty qııanda jatqan Almaty oblysynyń kásipkeri utyp alǵan. О́z qyzmetin arzan baǵaǵa puldaǵan bul kásipker osy salaǵa talaı jyldan beri tóselgen jergilikti kásiporynnyń aldyn orap ketken. Alaıda tapsyrysty utyp alǵan soń, «jeńimpaz» óz moınyna júktelgen mindetti oryndaýdy óz básekelesine usynady. Básekelesi quny arzan qyzmetten bas tartqan. Sonyń saldarynan álgi jeke kásipker memleket senip tapsyrǵan jumysty atqarýǵa qabiletsiz dep tanylyp, kelisimshart talaptaryn oryndaı almaǵany úshin tapsyrystan shettetildi. Kásipkerler palatasyndaǵy mamandardyń aıtýynsha, qaıta bul – der kezinde anyqtalǵan keleńsizdik. Buǵandeıin ózi utyp alǵan memlekettik satyp alý tapsyrystaryn oryndaý úshin biliksiz jumysshylardy jaldaǵan nemese sapasyz taýarlar satyp alǵan kásipkerler de kezdesken.
Memlekettik satyp alý barysynda dempıngtiń kesirinen básekelesine ese jibergen iri kásiporynnyń biri – Rýdnyı qalasyndaǵy «MedıDez» ǵylymı-óndiristik birlestigi. Irikásiporyn bes jyldan beri halyqaralyq standarttarǵa saı sapaly dezınfeksııa jáne antıseptık quraldaryn óndirip keledi. Osydan bir-eki jyl buryn «Qazaqstannyń úzdik taýary» baıqaýynda top jaryp, «О́ndiristik maqsattaǵyeń úzdik taýar óndirýshi» degen qurmetti ataqqa ıe bolǵan kásiporyn pandemııa bastalǵaly elimizdegi kóptegen emdeý mekemesin mıkrob joıǵysh sabyndarmen, sondaı-aq terini jáne medısınalyq qural-jabdyqtardy zararsyzdandyratyn hımııalyq ónimdermen qamtamasyz ete bastaǵan.
Kásiporyn basshylarynyń aıtýynsha, memlekettik satyp alý kezindegi dempıng tapsyrystyń oryndalý sapasyna tikeleı áseretedi. Mysaly, «MedıDez» seriktestigi konkýrstan utylyp qalǵan soń, Almaty qalasyndaǵy kardıologııa ortalyǵyna 450 lıtr zańsyz ónim kelip túsken. Jalǵan antıseptıktiń adam densaýlyǵyna qaýipti ekeni anyqtalyp, onyń quramynan metanol tabylǵan. Eń masqarasy, sarapshylar qaýipti antıseptıktiń quramynan bir tamshy spırt taba almaı, munyń zararsyzdandyrǵysh kúshi joq degen qorytyndy shyǵarǵan.
Bul másele taıaýda ǵana oblystyq kásipkerler palatasynyń kásipkerler quqyǵyn qorǵaý jónindegi keńesinde talqylandy. «MedıDez» ǴО́B» seriktestiginiń basshysy Álııa Qaıraqbaevanyń aıtýynsha, dárigerler qyraǵylyq tanytpaǵanda, Almatydaǵy jaǵdaıdyń sońy qaıǵyly oqıǵaǵa ákelip soǵýy ábden múmkin eken.
О́zderińiz elestetip kórińizdershi, júrekke ota jasalyp jatyr delik.
Hırýrg quramynda metanol bar suıyqtyqpen qolyn tazalaıdy. Bul – naǵyz ý ǵoı jáne oleshbir bakterııany óltirmeıdi. Jaman aıtpaı, jaqsy joq, dál osyndaı keleńsizdik oryn alsa, pasıenttiń jaǵdaıy ne bolmaq? Hırýrgtiń taǵdyry she? Muny oılaýdyń ózi qorqynyshty. Abyroı bolǵanda, zańsyz antıseptıkten kúmándanǵan aýrýhana basshylyǵy qaýiptiń betin der kezinde qaıtaryp, bizge habarlasty. Osynyń bári konkýrsqa qatysqan bázbir kásipkerdiń satyp alý baǵasyn túsirip jibergeniniń kesirinen bolyp otyr. Ol kásipker antıseptıkti bizden satyp almaq bolǵan. Alaıda biz usynǵan baǵany qymbatsynyp, satyp alýdan bas tartqan. Aqyry kúmándi antıseptıkti satyp alyp, jaǵdaıdan shyǵýdyń jolyn tapqan, dedi «MedıDez» seriktestiginiń dırektory.
Oblystyq kásipkerler palatasynyń dırektory Murat Ábenovtiń pikirinshe, aldaǵy ýaqytta adam densaýlyǵyna qatysty memlekettik satyp alý konkýrstary barysynda qatysýshylarǵa qosymsha talaptar engizilýi kerek. Qazirgi jaǵdaıda mundaı konkýrstardy kez kelgen kásipker utyp ala alatynyna kóz jetip otyr. Munyń arty jaqsylyqqa aparmaıdy. Densaýlyqqa qatysty satyp alý kezinde tapsyrystan úmitker kásiporynnyń taýar óndirýshiniń resmı dıleri ekenin rastaıtyn arnaıy qujaty bolýy kerek. Bul talap mindetti túrde, múmkindiginshe, taıaý arada engizilýi tıis.
Jıynǵa qatysýshylar qazirgi memlekettik satyp alý júıesi sapaǵa emes, baǵa qaǵıdatyna oraılastyrylǵandyqtan, ádiletsiz básekege jolashatyn múmkindikter jıi týyndap otyr degen ortaq uıǵarymǵa keldi.
– Eýro odaq quramyndaǵy barlyq elde memleket qatysatyn kelisimsharttardyń deni qyzmettiń, ıá taýardyń baǵasyna qaraı emes, MEAT – Most Economic Advantageous Tenderer qaǵıdaty boıynsha jasalady. Iаǵnı munda meılinshe ekonomıkalyq tıimdi kásiporynǵa basymdyq beriledi. Mundaı jaǵdaıda konkýrsty arzan baǵa usynǵan kásipker emes, óz qyzmetiniń nemese taýarynyń baǵasy men soǵan laıyq sapalyq qabiletin dáleldep, joǵary upaı jınaǵan kásiporynnyń utyp alýyna múmkindik mol, – deıdi oblystyq kásipkerler palatasynyń sarapshysy Renat Davletpaev.
Kásipkerlerdiń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi keńes otyrysynda memlekettik satyp alý salasyndaǵy taǵy bir kúrmeýli másele sóz boldy. Naqty aıtqanda, tapsyrys berýshiler kásipkerlerdiń ústinen negizsiz talap aryz jazyp, eshbir sebepsiz sotqa jıi shaǵymdanady. Mysaly, statıstıkalyq málimet boıynsha, 2021 jyldyń birinshi toqsanynda ǵana sot memlekettik organdardyń kásipkerlerdi yqtııarsyz dep tanyp, tapsyrysty oryndaý quqyǵynan aıyrý týraly talap aryzdarynyń 52%-yn zańsyz dep tanyǵan. Kóp jaǵdaıda sheneýnikter ózderine sybaılas jemqorlyqqa qatysy bar degen aıyp taǵylmaý úshin osyndaı sot sheshimderin kepildik tutady eken.
Qostanaı oblysy kásipkerleriniń quqyǵyn qorǵaý jónindegi keńestiń tóraǵasy Vladımır Shakýn: «Mundaı tyǵyryqtan shyǵý úshin memlekettik satyp alý salasyndaǵy daýlardy sotqa deıin retteý jónindegi komıssııa qurýdy oılastyrý kerek. Bul komıssııanyń sheshimi kásiporyndy negizsiz sotqa súıreý faktilerin azaıtady» dedi.
