Turǵyndardyń shaǵymy boıynsha, osy máselemen talaı ret aýdan, qala ákimine shyqqan kezderimiz de boldy. Alaıda PIK-terdiń qýlyqpen qurylǵan óz zańdaryna sáıkes, ákimshilikterge baǵynbaıtyn. Sondyqtan olardan esep, tártip, turǵyn úılerdiń tazalyǵy men jóndeý jumystaryn talap etý óte qıyn edi. О́ıtkeni PIK bir mezette kóppáterli turǵyn úıdiń ortaq múlkin kútip ustaýdaǵy qyzmetterdiń tapsyrys berýshisi ári oryndaýshysy bolyp keldi.
Jyry jyldarǵa jalǵasqan bul jaǵdaı da birtindep sheshimin taba bastaǵan syńaıly. Almatyda Menshik ıeleri birlestigin (MIB) basqarýdyń jańa júıesi men qarapaıym seriktestikti (QS) 720-dan astam úıdiń turǵyndary tańdaǵan. Qazir óńirlerdiń ishinde Almaty kóp páterli turǵyn úılerdi PIK-ten MIB-ke aýystyrýda kósh bastap tur.
Almaty qalasy Turǵyn úı saıasaty basqarmasynyń basshysy Erjan Seıtenovtiń aıtýynsha, PIK-ten MIB-tiń basty ereksheligi – turǵyndar óz úılerin derbes basqarýǵa, sondaı-aq ony kúrdeli jóndeýge aqsha jınaýǵa múmkindik alady. Buryn PIK-ter barlyq úılerden ortaq shotqa aqsha jınaǵanymen, shyndyǵynda onyń qalaı jumsalatynyn baqylaý qıyn edi. Munan bylaı turǵyndar qarajattyń maqsatty jumsalýyn qadaǵalaı alady. «Endi MIB tapsyrys berýshi bolady. Bul turǵyndardyń ózderi basqarýshylarmen jáne servıstik uıymdarmen, kommýnaldyq qyzmettermen sharttardy tańdap, jasasatynyn, olardyń jumysyn tekserip, oryndalǵan jumystarǵa óz nysany boıynsha aqy tóleıtinin bildiredi», deıdi Turǵyn úı saıasaty basqarmasynyń basshysy.
Búgingi tańda Almatyda 359 MIB tirkelgen jáne basqarýdyń jańa nysany retinde 367 QS tańdalǵan, qala boıynsha barlyǵy basqarýdyń 726 jańa formasy bar. Spıker megapolıs turǵyndaryn bul máselege bastamashylyq tanytýǵa shaqyrdy, sebebi basqarýdyń jańa júıesinde artyqshylyqtar jeterlik.
«Basqarýdyń jańa nysandary «bir úı – bir birlestik – bir shot» qaǵıdaty boıynsha jumys isteıdi jáne árbir úıdi basqarýda jeke tásil qarastyrylady, úıdi kútip ustaýdy qarjylandyrady, ortaq múliktiń saqtalýyn qamtamasyz etedi, sondaı-aq turǵyndarǵa aqshanyń túsýi men onyń jumsalýyn baqylaý múmkindigimen óz úıin ǵana kútip-ustaýǵa qarajat jınaqtaýǵa múmkindik beredi», dedi E.Seıtenov.
Eger PIK bir mezgilde tapsyrys berýshi jáne qyzmetterdi oryndaýshy retinde bolsa, endi turǵyndardyń ózderi ózderiniń MIB/QS ókili arqyly basqarýshylarmen jáne servıstik uıymdarmen, kommýnaldyq qyzmettermen sharttardy tańdap, kelisimge keledi, olardyń úıinde oryndalǵan jumys úshin tóleıdi. «PIK aldynda MIB jáne QS-tiń basty artyqshylyǵy turǵyndar jınalǵan aqshany maqsatty paıdalaný boıynsha Úı keńesinen aı saıynǵy esep alý arqyly qarjy-sharýashylyq qyzmetin baqylaı alady», dep tolyqtyrdy spıker. Sonymen qatar, basqarýdyń jańa formalaryn (MIB/QS) bastamashyl top shaqyrǵan jınalys kezinde tańdaıdy, oǵan páterler men turǵyn emes úı-jaılar ıeleriniń keminde 10%-y kiredi. Onyń ótkizilýi týraly 10 kún buryn habarlanyp, sheshilýi tıis máseleler kórsetilýi kerek. Eger qandaı da bir sebeptermen jınalys ótkizý múmkin bolmasa, jazbasha saýaldama uıymdastyrylady.
Turǵyn úı saıasaty basqarmasynyń basshysy E.Seıtenov MIB nemese QS-ke kóshý algorıtmin egjeı-tegjeıli sıpattap, olarǵa kim kiretinin tómendegideı sıpattady. «MIB qurý úshin jalpy jınalysqa nemese saýaldamaǵa qatysýshylardyń jartysynan kóbiniń kelisimi qajet ekenin este ustaǵan jón. Al qarapaıym seriktestik qurý úshin úı turǵyndarynyń 100% kelisimi qajet. Olardyń árqaısysy senimhat berip, birlesken qyzmet týraly shartqa qol qoıýy tıis», dedi basqarma basshysy.
E.Seıtenov MIB tóraǵasy nemese QS-tiń senimdi ókili bir jylǵa saılanatynyn habarlady. Sonymen qatar, Úı keńesi saılanady. Jınalysta keminde 51% bolýy kerek turǵyndar kem degende úsh páter ıesi kiretin úı keńesiniń múshelerin saılaýy kerek. Olar úsh jylǵa saılanady. Ári qaraı, basqarýdyń eki formasynyń birin tańdaıdy: MIB nemese QS. Nemese Úı keńesine basqarý formasyn tańdaýǵa ókilettik beredi. Tirkeý nátıjeleri boıynsha zańdy tulǵany memlekettik tirkeý týraly anyqtama beriledi. MIB pen QS ekinshi deńgeıdegi bankte aǵymdaǵy jáne jınaq shottaryn ashýy tıis. Jalpy alǵanda, MIB, QS, basqarýshy nemese basqarýshy kompanııanyń qyzmetin úılestirýdi jáne úıdi basqarý jáne ortaq múlikti ustaýda aı saıynǵy, jyldyq esepterdi qaraýdy Úı keńesi júzege asyrady. MIB/QS qarjy-sharýashylyq qyzmetin baqylaýdy tekserý komıssııasy nemese tekserýshi júzege asyrady. Turǵyndarǵa jańa júıeni túsiný qıynǵa soǵatyn sııaqty. Al biraq is júzinde olaı emes, dedi E.Seıtenov.
Onyń aıtýynsha, eger turǵyndar MIB tóraǵasyn saılasa, onda ol servıstik uıymdarmen tikeleı jumys isteýge, menshik ıeleri birlestiginiń atynan sharttar jasasýǵa, qyzmetterge aqy tóleýge quqyly. Jınalǵan qarajatty Úı keńesi baqylaıdy, al barlyq baqylaý men monıtorıng turǵyndarǵa qalady. E.Seıtenovtyń aıtýynsha, búginde turǵyn úı saıasaty basqarmasynyń qyzmetkerleri halyqpen keń aýqymdy túsindirý jumystaryn jalǵastyrýda. О́tken jyldyń ózinde 6 700 kóppáterli turǵyn úıdi qamtýmen 2 400-ge jýyq jınalys ótti. Alaıda, ázirge kóp páterli turǵyn úılerdiń tek 8%-y basqarýdyń jańa nysanyna kóshti.
MIB-in tirkeýdiń baıaý qarqynmen júrýi sebepteriniń biri koronavırýsqa baılanysty shekteýlerdiń áseri bolýy múmkin. Jappaı jınalystarǵa tyıym salyndy, bul jaǵdaıda ondaı keńester turǵyndar ózderiniń ortaq úıin basqarý formasyn tańdaý týraly biryńǵaı sheshim qabyldaýy úshin kerek.
Almatydaǵy epıdemııalyq jaǵdaı turaqtanǵannan keıin basqarýdyń jańa formalaryna kóshý ákimdik ázirlegen keste boıynsha jalǵasady. E.Seıtenov Almatyda 870 PIK jumys isteıtinin, onyń kóbi birden birneshe júzdegen úıdi basqaratynyn málimdedi. Sondyqtan aqsha barlyǵyna bólinedi, al MIB-tiń artyqshylyǵy bir úıge tıesili bir shot bolady.
Aıta keteıik, Qazaqstanda barlyq PIK 2022 jyldyń 1 shildesine deıin qaıta uıymdastyrylady. Osy ýaqyttan keıin barlyq PIK-ter basqarýshylar men servıstik kompanııalar qataryna ketýi tıis.
ALMATY