Qabyrǵasy qaqyraǵan qurylysqa kim jaýapty?

Al «Qurylys garant» JShS tapsyrysty  «Kúrshim qurylys» merdiger kompanııasyna bergen. «Qoıshy kóp bolsa, qoı aram ólediniń» kebi. Sońynda sapasyz qurylystyń zardabyn halyq tartyp otyr. Baýyrjan Momyshuly kóshesindegi №14 sapasyz úıdiń qabyrǵasy qaıta-qaıta qars aıyrylyp jatqany kópshiliktiń nazaryn aýdarmaı qoımady. Qaıta-qaıta dep otyrǵanymyz, byltyr 29 jeltoqsan kúni dál osy úıdiń qańyltyr qaptamasy kádimgideı oıylyp túsken. Bıttiń qabyǵyndaı qańyltyrdy sol kezde de lekerlep qoıǵan. Odan buryn da 162 páterli turǵyn úıdiń ıeleri qurylystyń sapasy syn kótermeıtindigin aıtyp dabyl qaqqan. 162 páterde orta eseppen 600-den astam kári-jasy bar, turǵyndar turyp jatyr. Amalsyzdan. Bankke belsheden qaryzǵa batyp alǵan soń qaıda barady?!

21 sáýir. Kúlenov shaǵyn aýdanyn­daǵy toǵyz qabatty sol úıdiń qabyr­ǵasy qars aıyrylyp, qańyltyry jalbyrady da qaldy. Bul ne degen sapa­syzdyq dep, álgi mekenjaıǵa bardyq. «Baqsaq baqa eken» demekshi, baspananyń sapasyn qarýsyz janaryń eriksiz kóredi. Qurylysshy bolýdyń qajeti joq. Jup-juqa qańyltyrdy úlbiregen temirmen ustatypty. Ishki jaǵyn qaptaǵan tas maqta kúl bolyp jerge túsken. «Kúl bolmasań, búl bol» degendeı qurylys kompanııasy ókilderiniń biri de turǵyndarǵa tóbe kórsetpegen.

Úıdiń qaqyraǵan tusynda qańyl­tyrdy túzetpek bolyp eki alpınıst tur salaqtap. Olardyń aıtýynsha, tasmaqtany qabyrǵaǵa bekitken soń syrtyn sý ótpeıtindeı etip qaptaý kerek edi.  Iаǵnı sý sińgen tasmaqta isinip baryp, qańyltyrdy jaryp jibergen. Al isinip turǵan jerler áli kóp. Demek tez arada tolyqtaı qaıta qaptalmasa, oqıǵa qaıtalana berýi múmkin.

Ábden kóz jetkizbek nıette, úıdiń jertólesinen shatyryna deıin aralap shyqtyq. Qurylys kompanııasynyń salǵyrttyǵy, jaýapsyzdyǵy úıdiń kireberisinen-aq baıqalady. Jobalyq qujatynda aǵash esik bolǵanymen, is júzinde qatyrma qaǵaz ispettes esik ornatqan. Qabyrǵalary kógergen. Keıbir tustary jarylyp tur. Bólme­lerdiń jobasy da ebedeısizdeý.

– Meniń tańǵalatynym, aty dardaı JShS ıesiniń qolynda mórinen basqa túgi joq. Al qurylysqa tildeı qaǵazsyz «Ravshan men Jámshıtterdi» jaldaıdy. Sodan soń sapa bola ma?! Bul – bir. Ekinshiden, jumysshylarǵa tikeleı tólengen aqshadan memleketke kiris salyǵy túse me? Bul jaǵynan da qadaǵalaý joq, dep kúıinedi osy úıdiń turǵyny, zeınetker Baqytbek Ámirenov. – Úıge kirgennen problemadan kóz ashpadyq. Munshama jaýap­syz bolýǵa bola ma? Qanshama adam­nyń obalyna qalyp otyr? Barmaǵan jeri­miz, qaqpaǵan esigimiz joq. Úıdi sal­ǵan merdigerdiń basshysyn taba almadyq. Sóıtsek ol bankrot bolypty. Tehnıkalyq qadaǵalaýdy «AD Stroı Grýpp» jasaý kerek bolǵan. Olar birde-bir betke qol qoımaǵan kórinedi, – deıdi úıdiń aqsaqaly Baqytbek Dúısenbekuly. 

Turǵyndar ústi-ústine hat jazǵan soń sáýlet jáne qurylys basqarmasy ókilderi tekserý júrgizip, birqatar aqaýdy anyqtapty. Anyqtaǵanda da, arnaıy kelip, búge-shigesine deıin teksermegen. Halyqtyń jazyp bergen aryzy negizinde tizip shyqqan. Máselen, kireberisterdiń arasyndaǵy tasmaqta keıbir jerine ǵana salyn­ǵan. Joba boıynsha, IZOTERM-P100 qaptamasymen jylylaý kerek edi, al shyndyǵynda tasmaqtanyń untaǵyn salǵan. Lıftiniń aınalasy gıpsti qat­ty qaǵaz. Bul belgili bolǵan aqaý­­lar ǵana. Ol az deseńiz, joba boıynsha úı­­­diń balkony shynylanýy kerek edi.  

Úı turǵyny Baqytbek Dúısen­bek­ulynyń aıtýynsha, qabyldap alý aktisine tıisti ókilder qol qoıý kerek edi. Sony anyqtaıyq degen olar oblystyq prokýratýraǵa da aryz­­­danǵan. Tipti Nur-Sultandaǵy «Báıterek Development» AQ-tyń bas keńsesiniń de tabaldyryǵyn tozdyr­ǵan. Jylt etken nátıje joq. 

– 2019 jyly páterler satyla bas­tady. «Otbasy bank» arqyly alyp, aı saıyn 60-120 myń teńge arasynda kredıt tólep otyrmyz. О́skemen qalasy ákiminiń keńesshisi bolsa, bul úıge «bizdiń qatysymyz joq» deıdi. Qalaı qatystary joq?! Qırap jatqan úı qalanyń aýmaǵynda tur. Biz – qalanyń turǵynymyz. Osyny nege túsinbeıdi? dep qynjylady turǵyndar biraýyzdan.

Ras, oblys pen qala ákimdigi bul úıdiń máselesinen bastaryn ala qa­shys­ty. Túptep kelgende, olar óz aýma­ǵynda turǵan ár qurylysqa jaýap berýi kerek emes pe? Jaýapty bol­masa, árkim ózim bileminge salyp, kirpish qalaı bermeı me? Onyń ústi­ne qabyrǵasy sógilip, ma­ńaıy qoqys­qa kómilip jatqan úı mem­leket­tiń «Nurly jol» baǵ­dar­la­masymen salynypty. Álde jer­gilikti ákimdiktiń memleketke qa­tysy joq pa? Aıtqan jaýaptary qara­paıym logıkaǵa syımaıdy.

– Tapsyrys bergen de, qabyldap alǵan da «Qazaqstandyq ıpoteka­lyq kom­panııa» men «Báıterek Development» AQ ókilderi. Buryn memlekettik komıssııa qabyldaıtyn. Zańdaǵy ol bólimdi bes jyl buryn alyp tastaǵan. Sóıtip ózderi qabyl­dap, bank arqyly satqan. Kepildik bar. Qazir saıdıngti qaıta qalpyna kel­tirip jatyr. Biraq bul jaǵdaı qaı­talana berýi múmkin, – deıdi О́skemen qalasy ákiminiń keńesshisi Álibek Tursymbetov.

Oblys ákimi Danıal Ahmetovtiń baspasóz hatshysy Aıgúl Bazarova da osy úıdiń qurylysyna qatysty áleýmettik jelidegi jazbaǵa «dál bul baspanaǵa ákimdiktiń qatysy joq» dep qaıyrǵan. Ákimdiktiń qatysy bar baspanalardyń da qaǵanaǵy qarq, saǵanaǵy sarq bolyp turǵany shamaly. Qurylystyń keteýi kúnnen-kúnge ketip barady.

– Ákimdik sotqa berińder deıdi. Biz sotqa da senbeımiz. Prokýratýranyń pármeni bar ǵoı dep oǵan da jazdyq. Olar «Antıkorǵa» jibergen. Eshbi­rinen qaıyr joq, syrǵytpa ja­ýap beredi. Bir qyzyǵy, naýryzda «An­tı­kordan» buzýshylyq joq dep jaýap kelse, sáýirde «buzýshylyq bar, ekonomıkalyq tergeýge jiberip otyr­myz» degen jaýap kelgen. Túsine al­maı-aq qoıdym, – deıdi zeınetker Ba­qytbek Dúısenbekuly.

Úıdiń aqsaqaly jol bastap, shatyrǵa da shyqtyq. Keıbir jerin­de kólkip sý tur. Úp etken jel qańyl­tyrdy julqylaıdy. Joǵarydan tómenge kóz tastap edik, alpınıster aıtqandaı, isinip turǵan tustary kóp. Sý kirip, jel úrip turǵan úı sýyq bolmaı qoısyn ba?! 

– Osy úıde turyp jatqanymyzǵa týra bir jyl boldy. Alty bala tár­bıelep otyrmyz. Jańa úıge kirgende qýanyshymyz qoınymyzǵa syımaǵan. Sóıtsek, úıde sapa deıtindeı sapa joq eken. Kireberis esiginen bastap, santehnıkasyna deıin qaýsap tur. Sý júıesi iske alǵysyz bolǵan soń, ózimiz jóndegen boldyq. Ol ol ma, qystygúni terezeni qoıyp, qabyrǵadan jel úredi. Bir jaǵy túgeldeı qyraýlanyp qaldy. О́zimizdi qoıshy, balalarǵa obal. Qystan endi shyqtyq dep otyr­ǵanda búıirimiz opyryldy, áne. Adal tapqan eńbegimizben aı saıyn 82 myń teńgesin tólep otyrmyz. «Arzannyń jiligi tatymas» deýshi edi, qymbaty da qaryq bolyp turǵany shamaly, – deıdi «Kúmis alqa» ıegeri Shynar Nurǵalıeva.

«Qazaqstan turǵyn úı kompanııa­sy» AQ (burynǵy «Qazaqstandyq ıpote­ka­lyq kompanııa») tehnıkalyq monıto­rıng departamentiniń dırektory Ádil­jan Qabyldınniń aıtýynsha, bú­ginde olar aqaýlardy anyqtap, jón­deý jumystarymen aınalysyp jatyr. 

– Biz tehnıkalyq tekserý men jón­deý, qalpyna keltirý jumys­tary­na aqsha izdestirýdi josparladyq. Keshe ǵana bul jumys aıaqtaldy, naqty jumys kólemin anyqtaǵannan keıin   konkýrs jarııalaımyz. Ony jeńip alǵan kompanııa barlyq kemshilikti joıýmen aınalysady, – dep túsindirdi Á.Qabyldın.

Sengen boldyq. Biraq áý basta jiberilgen qatelik túbegeıli túzetile qoıýy ekitalaı shyǵar. «Bir qumalaq bir qaryn maıdy shiritedi» deıdi ǵoı. О́skemendegi jańa qurylystyń barlyǵyna derlik kúmánmen qaraıdy halyq. Kúdiktenetin jónderi de bar. Jańa salynyp jatqan úılerdiń qaı-qaısysyn surastyrsańyz da, sapasy syn kótermeıtindigin aıtady. Byltyr jazda №19 shaǵyn aýdandy aralaǵan oblys ákimi Danıal Ahmetov te qurylystyń sapasyzdyǵyna kózi jetken. Sál sheginis jasaıyq.

– Búkil shaǵyn aýdandy qazyp tas­ta­dy­ńyzdar. О́tken jylǵy qury­lys qo­qys­tary áli jatyr. Nesine adamdar­dy aldaısyzdar? Bir jaǵynan abat­tandyryp jatsańyzdar, endi bir ja­ǵynan búldiresizder. Qadaǵalaý joq. Bir qu­rylysty bálenbaı merdiger bó­lip alady. Ne kásibılik, ne júıe joq. So­dan soń, úıdiń qasbetin sapasyz ári ar­zan materıalmen qaptaǵandy qoıy­ńyz­­dar, – dep synǵa alǵan edi oblys ákimi.

Aıtqan syny durys-aq. Biraq oblys ákiminiń sózine qala basshylyǵy da, qurylysshy kompanııalar da qulaq aspaǵan kórinedi. Aıtqan tapsyrmasyn oryndasa, №19 aýdan­nyń áli oırany shyǵyp jatpas edi. «Egemen Qazaqstan» gazeti ótken jyly synǵa alǵan Ilııas Esenber­lın 2/2 úıdiń kem-ketigi áli túzelgen joq. Biri-birine siltep otyr. Sonymen jaz ótip kúz bolady, odan qylyshyn súıretip qys keledi. Qurylys jyry jyldan-jylǵa qashanǵy jalǵasa beredi?

О́SKEMEN