Kók baıraqty bıikke kótergen urpaq

Aqtóbe oblysynda búginde 90-nan astam etnos ókilderi turady. Ár kezeńde qazaq jerine kelip, osy jerde ósip-óngen etnostardyń urpaqtary qoǵamdyq kelisim men tatýlyqtyń shynaıy úlgisin kórsetip júr. Qazaqstan halqy oblystyq assambleıasynyń janynda 17 etnomádenı birlestik tirkelgen. Solardyń ishinde qazirgi ýaqytta tatar-bashqurttardyń – «Shatlyq», nemisterdiń – «Vozrojdenıe», ýkraındardyń – «Oksana», polıaktardyń – «Svetlo», grek­terdiń – «Ellado», cheshenderdiń «Vaınah» etnomádenı birlestikteri mańyzdy da aýqymdy sharalarǵa belsene atsalysyp júr.

Qazaqstannyń damýyna shyn tilektes­tik­pen qarap, osy jolda aıanbaı eńbek etip júrgen azamattar qatary da kóp. Bul rette oblystyq máslıhat depýtaty Ser­geı Vıshnıak týraly erekshe aıtýǵa bolady. Ol aýyl sharýashylyǵyndaǵy túıtkil­di máselelerdi kóterip, jaıylymdyq jerler­di saqtaý, jumyssyz azamattardyń kásipker­likpen aınalysýyna járdemdesip, jaqsy usynystar kóterip júrgen patrıot azamat.

Sondaı-aq bala tárbıesi men otbasy bir­ligin saqtaý máselesinde aqtóbelik analarǵa shyn máninde aqyl-keńesimen de, aqyl-parasatymen de ónege kórsetip júrgen oblystyq assambleıa músheleri az emes. Osy jumysty uıymdastyrý oblystyq assambleıa janyndaǵy Analar keńesine júktelgen. Búgingi kúni atalǵan keńes quramyna 12 ózge etnos ókilderi kirgen. Olar qazirgi ýaqytta ana men balanyń qarym-qatynasy, otbasyndaǵy zorlyqty toqtatý máselesimen turaqty túrde aınalysyp keledi. Máselen, Mártók aýdanynan –Amanturlıevter, Temir aýdanynan – ýkraın Shetıhınder, Aqtóbe qalasynan – cheshen Baısaevtar bala tárbıesi men otbasy aýyzbirshiligi jóninde kópbalaly analarmen mazmundy áńgimeler ótkizip turady. Qıyn jaǵdaıda qalǵan áıelderge shyn máninde psıhologııalyq kómek kórsetip, kóbin ajyrasýdan qutqaryp qaldy. Jergilikti televızııada kópbalaly otbasylardyń kúndelikti tynys-tirshiligi týraly habar uıymdastyrylyp, bala tárbıesindegi tájirıbeleri jurtshylyqqa keńinen nasıhattaldy.

 Aqtóbe óńirinde turatyn túrli etnos ókilderi jastarynyń arasynda qazaq tilin úırenýge degen qulshynys joǵary ekendigin aıta ketken jón. Sonyń ishinde mektep, kolledj oqýshylary qazaq tilinde ótetin ádebı saıystardan qalmaıdy. Ásirese, aqpan aıynda oblystyq assambleıa músheleri arasynda Abaı óleńderin jatqa oqýdan saıys uıymdastyrylǵanda oǵan ózge etnostardyń 37 jas ókili qatysýǵa ótinish bildirdi. Bas júldeni ıelengen «Vaınah» cheshender etnomádenı birlestiginiń múshesi Makka Majıdova Abaıdyń birneshe óleńi men qara sózin jatqa oqyp qana qoımaı, danalyq ǵıbrattaryn qazaq tilinde jatyq tilmen túsindirip berdi. Odan ázerbaıjan etnomádenı birlestiginiń múshesi Azızov Ispar, «Oksana» klýbynyń múshesi Elena Zapar, koreı etnomádenı birlestiginiń múshesi Angelına Kım, «Vıara» bolgar etnomádenı birlestiginiń múshesi Ksenııa Marınova, «Daǵystandyqtar» birlestiginiń múshesi Tamara Daıkova da qalysqan joq. Al Muqaǵalı Maqataevtyń 90 jyldyǵyna oraı ótkizilgen jyr saıysyna «Vıara» bolgar etnomádenı birlestiginiń músheleri erekshe daıyndyqpen keldi. Olar Muqaǵalı jyrlarynan qoıylym kórsetip, aqyn óleńderin mánerlep oqydy. Aıta ketken abzal, oblysymyzda turatyn túrli etnos ókilderiniń balalary óz bolashaǵyn Qazaqstanmen baılanys­tyratyndaryn jasyrmaıdy. Sol úshin de ózge etnos jasta­ry memlekettik tildi meńgerip qana qoımaı, qazaq poezııasy men tarıhyn tereńdep oqý arqyly tanym-túsinikterin molaıtý­dy kózdeıdi. О́ıtkeni elimizdegi etnos­aralyq qarym-qatynastardyń dáıektiligi, kásip­kerliktiń damýyna jasalyp jatqan qolaıly múmkindikter, bilim salasyndaǵy ınnova­sııalar ózara syılastyq pen yntymaq­tas­tyqqa negizdelgen Qazaqstan qoǵamynyń bolashaǵynyń zor ekendigin dáleldeıdi. Tek ol úshin eńbek etip, zamanaýı bilim alyp, Abaısha aıtqanda, «ketigin tap ta, bar qalan» ómirlik qaǵıdasyn temirqazyq etip ustanǵan jón.

Marjan QORǴANBAEVA,

Aqtóbe oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasy hatshylyǵynyń meńgerýshisi