О́tken jyly 30 qyrkúıekte Shyǵys Qazaqstan oblystyq orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi aýmaqtyq ınspeksııasynyń mamandary tańǵy saǵat 9:00 shamasynda zańsyz ań aýlaǵan azamatty qolǵa túsirgen. Shemonaıha aýdany Bolshaıa Rechka aýylynan soltústikke qaraı shamamen 7 shaqyrym jerde kúnbaǵys alqabynyń shetinde, aýyl turǵyny qońyr aıýdy baıqap qalyp, atyp alǵan. Atyp ala sala aıýdyń etin buzyp, ózimen birge alyp ketken. Al basyn, terisin, tabandary men ishek-qarnyn qulaǵan aǵash butaqtarynyń astyna jasyrǵan. Bul – Qylmystyq kodekstiń 337-babynyń 1-bóliginde kózdelgen eleýli zalal keltire otyryp, zańsyz ań aýlaý boıynsha qylmys. Jaýapkershiligi de ońaı emes. Tergeý amaldary jan-jaqty júrgizilgennen keıin 2021 jyly 18 aqpanda Shemonaıha aýdandyq sotymen Bolshaıa Rechka aýylynyń turǵyny aıý atqany úshin kináli dep tanylyp, 1 jyl 6 aı bas bostandyǵyn shekteý jazasy taǵaıyndaldy. Sondaı-aq sol merzimge probasııalyq baqylaý belgilendi. Áýesqoılyq, sporttyq, kásipshilik ań aýlaýǵa baılanysty qyzmetpen 3 jylǵa deıin aınalysý quqyǵynan da aıyryldy. Al keltirilgen materıaldyq zalal 555 600 teńgeni qurady.
Inspeksııa mamandarynyń aıtýynsha, zańdy túrde áýesqoı ań aýlaýshylarǵa ańshy kýáligi, janýarlar dúnıesin paıdalanýǵa ruqsat, ańshylyq sharýashylyǵy sýbektisiniń joldamalary, ańshylyq atys qarýyn qoldanyp ań aýlaǵan kezde – jeke tulǵalardyń azamattyq qarýdy jáne onyń patrondaryn saqtaýǵa jáne alyp júrýge ruqsaty qajet. Al qońyr aıý aýlaý úshin Shyǵys Qazaqstan aýmaǵynda zańdy lımıttiń mólsheri – 159 dana. Bul Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi jyl saıyn bekitetin 2020 jyldyń 1 shildesi men 2021 jyldyń 1 shildesi aralyǵyndaǵy lımıt.
Zańsyz ań atý faktisi bıyldyń kókteminde de tirkeldi. 27 naýryzda oblystyq orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi aýmaqtyq ınspeksııasy mamandary Glýbokoe aýdanynyń aýmaǵynda zańsyz maral aýlaý faktisin anyqtady. Olar tabıǵatty qorǵaý maqsatynda júrgizgen reıdtik is-sharalar kezinde tabıǵatty qorǵaý polıseılerimen jáne «Chernaıa Ýba» ańshylyq sharýashylyǵy dırektorymen birlesip, rezervtik qordaǵy «Korovıha» ańshylyq sharýashylyǵy aýmaǵynan eki maraldyń terisi men bas-sıraqtaryn tapty.
Reıdtik shara kezinde Rıdder qalasynyń eki turǵynynan 35 kılo mólsherinde et, tirkelmegen 16 kalıbrli «TOZ» markaly qosaýyz, tegis uńǵyly, shúrippeli myltyq jáne 16 kalıbrli 2 oqtalǵan patron tárkilendi. Atalǵan fakt Qylmystyq kodekstiń 337-babynyń 1-bólimi boıynsha tirkeldi. Dál qazirgi ýaqytta sotqa deıingi tergeý júrgizilip jatyr.
Jazaǵa tartylyp jatqanymen, zańsyz ań aýlaý tyıylmaı-aq tur. Jýyqta ǵana ınspeksııa qyzmetkerleri Orman jáne ańshylyq sharýashylyǵynyń jedel áreket etý jasaǵynyń ınspektorlarymen birlesip, Jarma, Ulan aýdandarynyń aýmaqtarynda jáne Semeı qalasynyń ákimshilik jerlerinde reıdtik is-sharalar ótkizgen. Shara kezinde Jarma aýdanynda jáne Semeı qalasynyń ákimshilik jerlerinde ań aýlaý, balyq aýlaý erejelerin buzý faktileri anyqtaldy. Nátıjesinde, Semeı qalasynyń úsh turǵynyna qatysty ÁQBtK 382-babynyń 1-bóligi boıynsha jáne Qalbataý aýylynyń eki turǵynyna ÁQBtK 383-babynyń 3-bóligi boıynsha ákimshilik ister qozǵaldy. Anyqtalǵandaı, balyqshylar Ortabulaq kólinde balyqty tyıym salynǵan aýlaý quraldarymen aýlaǵan.
Oblystyń ózen-kólderinde balyq qoryn kóbeıtý maqsatynda jan-jaqty jumystar júrgizilip-aq jatyr. Kóbeıtý óz aldyna, balyqty zańsyz aýlaýdyń aldyn alý úshin de tabıǵat janashyrlary bir kisideı jumylyp, ártúrli profılaktıkalyq jumystar isteıdi. Aıta ketsek, óńirde 16 sáýir men 30 mamyr aralyǵynda «Nerest» profılaktıkalyq sharasy bastalǵan. Soǵan qaramastan, zańdy belden basyp júrgender kóp. Tórt kún ishinde ǵana oblysta balyq resýrstaryn zańsyz aýlaýdyń 70-ke jýyq faktisi anyqtaldy.
– Tikushaqpen áýeden sholý kezinde jaǵalaý syzyǵynan aıyratyn nómiri joq 18 dıýraldy qaıyqtar tabyldy. «Rahmetolla» ýchaskesinde qyzmetkerler 2 rezeńke qaıyq, eskek, qaıyq motory men qapshyqtaǵy aýlardy anyqtady. Barlyq zattaı dáleldemeler balyq ınspeksııasyna joldandy. 64 adamǵa qatysty jalpy somasy 1 mln teńgeden astam ákimshilik aıyppuldar salyndy, – dedi oblystyq Polısııa departamentiniń bastyǵy Saǵat Mádıev.
О́tken aptada tabıǵatty qorǵaý jáne aýmaqtyq balyq ınspeksııasynyń qyzmetkerleri MI-8 tikushaǵymen О́skemen qalasynan Buqtyrma sý qoımasynyń jaǵalaý syzyǵy boıymen Bóken ózeniniń saǵasy – «Toranǵy» shyǵanaǵyn, Jolnusqaý, Amanat, Sheńgeldi aýyldaryn, Qara Ertis ózeniniń saǵasyn, Tuǵyl aýylyn, Zaısan kóliniń soltústik-batystaǵy tyıym salynǵan bóligin áýeden baqylady. Sondaı-aq qyzmetkerler Ulan, Kúrshim, Tarbaǵataı jáne Kókpekti aýdandarynyń ańshylyq alqaptaryn tekserdi.
Barlyq ıesiz qaıyqtar men balyqshylarǵa beınetúsirilim júrgizilip, ornalasý oryndarynyń kartasynda belgi qoıyldy. Aqparat Kúrshim, Tarbaǵataı, Kókpekti aýdandyq polısııa bólimderine joldandy. Al balyqshy azamattar balyq aýlaýdyń normalary men qaǵıdalaryn buzǵany úshin ákimshilik jaýapkershilik ( ÁQBtK-niń 381-baby) qana emes, qylmystyq jaýapkershilik (QK-niń 335-baby) qarastyrylǵanyn da este ustaǵandary jón.
Shyǵys Qazaqstan oblysy
