Kollajdy jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
Turǵyn úıdi basqarýdyń jańa formalary «bir úı – bir birlestik – bir esepshot» qaǵıdaty boıynsha jumys isteıtinin buryn da jazǵanbyz. Ol ár úıdi jeke basqarýǵa múmkindik beredi. Al qazirgi páter ıeleri kooperatıvteri, páter ıeleriniń tutyný kooperatıvteri, turǵyn emes úı-jaılardy tutyný kooperatıvteri 2022 jyldyń 1 shildesine deıin jumysyn jalǵastyrady. Atalǵan merzim aıaqtalǵannan keıin bulardyń bári zańnamada belgilengen tártippen taratylady. Bul rette akt boıynsha kóp páterli turǵyn úıdiń keńesine barlyq tehnıkalyq, qarjylyq jáne ózge de qujattardy ótkizýi shart.
Aıtpaqshy, jańashyldyqqa sáıkes, qurylǵan árbir múlik ıeleri birlestigi óziniń aǵymdyq jáne jınaq shotyn ashýy tıis. Múlik ıeleri birlestigin nemese jaı seriktestik qurý jaıy zańda jáne normatıvtik quqyqtyq qujattarda qarastyrylǵan. «Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn jańǵyrtý men damytýdyń qazaqstandyq ortalyǵy» AQ basqarma tóraǵasynyń orynbasary Nurbek Serikov atap ótkendeı, bul jerde páterlerdiń, turǵyn emes úı-jaılardyń ıeleri belsendilik tanytýy kerek. Iаǵnı jınalystar uıymdastyryp, tıisti sheshim qabyldaýǵa barynsha atsalysýy qajet.
– Turǵyndardyń jınalysy – basqarýdyń jańa nysanyna ótý prosesiniń alǵashqy jáne eń qıyn qadamy. Eger kórshilerdi jınaý qıyndyq týdyrsa, onda páter boıynsha jazbasha saýaldama júrgizýge bolady. Jazbasha saýaldama paraǵy saýaldama jarııalanǵan kúnnen bastap 7 kún ishinde árbir menshik ıesine qolma-qol nemese elektrondy poshta arqyly jiberiledi. Saýaldama jınalys jarııalanǵan kúnnen bastap bir aıdan keshiktirilmeı júrgizilýi kerek. Mundaǵy basty mindet – turǵyndardyń daýysyn durys esepteý, jınalys hattamasyn rásimdeý jáne zańdy tulǵa retinde tirkelý úshin Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtaryna tapsyrylatyn qujattardyń tolyq toptamasyn ázirleý. HQKO-ǵa ótinish, daýys berý paraqtary bar hattama, memlekettik jáne orys tilderinde jazylǵan Jarǵyny tapsyryp, memlekettik baj salyǵyn tólep, sheshimdi kútý qajet, – deıdi Nurbek Serikov.
Bul – múlik ıeleri birlestigin qurýdyń joly. Al jaı seriktestik túrindegi basqarý nysanyn tańdaýdyń óz erekshelikteri bar. Munda barlyq menshik ıeleri men jaı seriktestik arasynda birlesken qyzmet týraly shart jasalýy kerek.
– Zańǵa sáıkes, daýys berýdi aqparattandyrý nysandary arqyly ótkizýge bolady. Búgingi tańda Qazaqstanda kóp páterli túrǵyn úıdi basqarý boıynsha onnan astam aqparattandyrý nysany jumys isteıdi. Olardyń keıbireýinde onlaın rejimde daýys berý múmkindigi qarastyrylǵan. Qazirgi kezde múlik ıeleri birlestigin tirkeý ótinimin elektrondy túrde berý jaıy pysyqtalýda, – deıdi «Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn jańǵyrtý men damytýdyń qazaqstandyq ortalyǵy» AQ basqarma tóraǵasynyń orynbasary.
Joǵaryda atap ótkenimizdeı, Almaty qalasy basqarýdyń jańa túrine kóshý boıynsha kósh bastap tur. Munda 355 múlik ıeleri birlestigi tirkelgen. Onyń 180-ge jýyǵy «Qoǵamdyq qorǵaýshy» úkimettik emes uıymy retinde rásimdelgen. Atalǵan uıymnyń Almaty qalalyq fılıalynyń tóraǵasy Talǵat Muhamedǵalıevtiń aıtýynsha, burynǵy basqarý organdary jyly ornynan ketkisi kelmeıdi. Sondyqtan qazir sot isi kóbeıip ketken.
– Qalaı desek te, qazir jaǵdaı birshama jaqsardy. Máselen, buryn qala boıynsha aıyna 5 múlik ıeleri birlestigi tirkelse, qazir bir aıda 40-50 úı basqarýdyń jańa nysanyna kóshedi. Jalpy, reformanyń jedel júzege asýyna pandemııa keri áserin tıgizdi. Odan keıin menshik ıeleriniń boıynda qorqynysh bar. Olar tutas bir úıdi basqarý qoldan kele me, kelmeı me dep alańdaıdy. Desek te, reforma alǵash bastalǵan sátte qurylǵan múlik ıeleri birlestikteri jańa basqarý nysany aıasynda alǵashqy jylytý maýsymyn da ótkerdi. Qazir olar óz tájirıbelerimen bólisýde. Buıyrtsa, jazda aqparattandyrý jumysyn jolǵa qoısaq deımiz. Iаǵnı kópshilikke úılerdiń qabyldap alǵan kezdegi jaǵdaıy men olardyń bir jarym jyldyń ishinde qalaı ózgergenin salystyryp kórsetkimiz keledi. Keıbir múlik ıeleri birlestikteri úıdiń shatyryna kúrdeli jóndeý júrgizdi, endi biri kireberisterdi, jertólelerdi qalpyna keltirdi. Úılerdiń mańy abattandyryldy. Qysqasy, turǵyndar jaýapkershilik júgin naqty sezine bastady, – deıdi «Qoǵamdyq qorǵaýshy» úkimettik emes uıymy Almaty qalalyq fılıalynyń tóraǵasy.
Osy jerde kópshiliktiń kóńilin kúpti etken bir másele bar. Ol – tarıftiń jaıy. Tarqatyp aıtsaq, múlik ıeleri birlestigi zańdy tulǵa retinde tirkeledi. Al páter ıeleri kooperatıvi jeke tulǵa retinde jumys istep keldi. Endigi jerde turǵyndar elektr energııasy, sý men jylý úshin tólemdi qandaı tarıfpen tóleýi kerek?
– Jalpy jınalysta menshik ıeleri bul máseleniń basyn ashyp alýy kerek. Iаǵnı tutas úı tutynatyn elektr energııasy, sý, jylý shyǵyndaryn jańadan qurylǵan múlik ıeleri birlestiginiń qarajatynan tóleı me? Álde árbir páter jeke-jeke tóleýi kerek pe? Eger múlik ıeleri birlestigi retinde tólese, onda tólem zańdy tulǵalarǵa arnalǵan tarıf boıynsha esepteledi. Negizi tutynatyn energııa úshin tólemdi ár páterdiń bólek tólegeni ońaı ári tıimdi, – deıdi Nurbek Serikov.
