Qarýly Kúshterimiz osylaı qurylǵan

Jınalysqa qatysýshylar kó­keıkesti máselelerdiń sheshimin taba almaı, TMD elderiniń pre­zıdentterinen qalyptasqan jaǵ­daı boıynsha túsinikteme berýdi talap etti. Kremldegi sezder saraıynda biz, bes myń general men polkovnık jınalyp, olardy uzaq kúttik. Keńes Áskeri men onyń qa­rý-jaraǵyn ne kútip turǵanyn bi­lý bárimiz úshin óte mańyzdy boldy.

El Táýelsizdiginiń 25 jyldy­ǵyna arnalǵan «Tarıh qalaı jasaldy?» arnaıy telejobasynda Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev: «Men baryp jaǵdaıdy túsindirip, olardy tynyshtyqqa shaqyrý kerek dep aıttym», degen sózderin eske aldy. Ýkraına Prezıdenti: «Joq, barmaımyn», dedi. Jaǵdaı qıyndaı bastady. N. Nazarbaev pen B. Elsın Saraıǵa kelgende zaldyń ishi áskerı adamdarǵa toly edi. Pre­zı­dıýmda úsh adam otyrdy. E.Sha­posh­nıkov jınalysty jalǵas­ty­rýǵa tyrysty, biraq ony eshkim tyń­damady. Sońynda ol prezıdıýmnan shyǵyp ketti.

Tek kóp jyl ótken soń ǵana onyń dármensizdigin túsinýge bolatyn edi. Qorǵanys mınıstri generaldaryn tastap, zaldan shyǵyp ketti. Sol kezde Nursultan Ábish­uly ony qýyp jetip, ornyna qaıtardy. Barlyǵy Borıs Elsın sóz sóıleıdi dep kútti. Alaıda minberge Nursultan Nazarbaev kóterilip, dáleldi sóz sóılep, egjeı-tegjeıli túsinikteme berdi. Sonda men Elbasyny alǵash ret kórdim. Meni erekshe qýanysh sezimi baýrap aldy. Týyndaǵan jaǵdaıdy qaıta zerdeleı otyryp, biz onyń óte qaýipti bolǵanyn túsinemiz: ıadrolyq qarý – ıesiz, ásker – Bas qolbasshysyz qalǵan edi. Meniń oıymsha, sol kezde búkil álem dúr silkindi.

Jańa memleket qurý jáne reformalar júrgizý úshin senimdi áskerı júıe qalyptastyrý qajet boldy. Sondyqtan, táýelsizdik alǵan sátten bastap memleket ma­ńyzdy mindetterdiń biri retinde eldiń egemendigin, aýmaqtyq tu­tastyǵyn, halqymyzdyń beıbit jáne tynysh ómirin senimdi qor­ǵaýǵa qabiletti ásker qurýǵa erekshe nazar aýdardy. Bul baǵyt ár­da­ıym Elbasynyń erekshe nazarynda boldy.

Men sol ýaqyttaǵy qıynshy­lyqtardyń barlyǵyn tizip aıt­pasam da, sózim dáıekti bolýy úshin olardyń birnesheýin atap óteıin. Táýelsizdiktiń alǵashqy jylda­rynda áskerı basshylyqtyń kóptegen ókili Qazaqstannan ózderiniń tarıhı Otanyna ket­ti, al kásibı bilikti mamandarymyz aramyzda az qaldy. Men Túrikmenstandaǵy áskerı qyz­me­timde júrgenimde birneshe ret óz Otanyma aýysýdy ótindim, biraq maǵan laýazym tabylmady. Aqyry, baǵymyzǵa oraı, ata-babalarymyz armandaǵan táýel­sizdikke qol jetkizdik. Sol kezde Qazaqstannyń Tuńǵysh Pre­zıdenti Nursultan Nazarbaev Otanynan jyraqta júrgen qazaq áskerılerin shuǵyl jınaý týraly tapsyrma berdi. Sonyń arqasynda men 1992 jyly Qazaqstanǵa oraldym.

Qazaqstannyń derbes áskerin qurý jyldary óte kúrdeli kezeń boldy. 1992 jylǵy 8 mamyrda maǵan qońyraý shalynyp, Almatydaǵy rezıdensııaǵa shu­ǵyl shaqyrtý aldym. Men ol kezde korpýs komandıri edim, rezı­densııaǵa kelsem, sol jerge S.Nur­maǵambetov menen buryn jetken eken. «Sizdiń buıryǵyńyz boıynsha kelip jettim» dep baıandadym. Biz munda Prezıdenttiń buıryǵy boıynsha shaqyryldyq dedi ol. Biz ne bolyp jatqanyn túsinbeı, elý mınýttaı kútip otyrdyq. Bir saǵattan keıin Nursultan Ábish­uly shyǵyp: «Endi TMD-nyń birikken ortaq áskeri joq. Reseı Prezıdenti Borıs Elsın Reseı Qarýly Kúshterin qurý týraly Jarlyqqa qol qoıdy», dedi. Sodan keıin Qazaqstan Pre­zıdenti bizdiń kóz aldymyzda «Qazaqstan Respýblıkasynyń Qarýly Kúshterin qurý týraly» Jarlyqqa qol qoıdy. Osy sátten bastap Keńes Odaǵynyń orasan zor áskeri qurdymǵa ketti jáne óz áskerimizdiń tarıhy bastaldy.

Elbasy Qazaqstan Respýb-
­lıkasynyń Qorǵanys mınıstri etip Saǵadat Nur­ma­ǵam­betovti taǵaıyndady jáne oǵan general-polkovnık ataǵyn berdi. Qa­zaqstanda qorǵanys sala­sy­nyń quqyqtyq negizi qa­landy. So­ny­men qatar áskerı sala­da jedel sheshýdi talap etetin kóptegen ózekti másele boldy. Ydyraǵan KSRO quramynan óz áskerlerimizdi shyǵarý jáne Qa­zaqstannyń ıýrısdıksııa­syna aýystyrý jaǵdaıynda ásker­lerdiń jaýyngerlik ázirligin tómen­detýge jol bermeı, qarý-jaraqtyń, áskerı tehnıkanyń, materıaldyq quraldar men baza­lardyń saqtalýyn qamtamasyz etý mindeti ótkir turdy.

Áýeli men korpýs komandıri bolyp taǵaıyndaldym. Arada biraz ýaqyttan ótkennen keıin Qazaqstan Respýblıkasynyń birinshi Qorǵanys mınıstri Sa­ǵadat Nurmaǵambetov ábden to­zyǵy jetip turǵan Áskerı áýe kúsh­terin basqarýdy usyndy. Saǵa­dat Qojahmetulynyń usy­ny­synan men birneshe ret bas tart­tym, biraq keıin Elbasynyń ózi shaqyryp alyp, osy jaýapty jumysty maǵan júktedi.

Derbes áskerı qurylys tá­jirıbesiniń joqtyǵyna jáne ótpeli kezeńniń qıyndyǵyna qa­ra­mastan, Jo­ǵarǵy Bas qol­bas­shynyń tikeleı basshylyǵymen biz qysqa mer­zim ishinde ózimizdiń Qarýly Kúsh­terimizdi qura aldyq. Bul – táýel­sizdik shejiresine jazylǵan tarıhı aqıqat.

Muhtar ALTYNBAEV,

memlekettik jáne áskerı qaıratker, Halyq Qaharmany, armııa generaly

«QazAqparat» HAA» AQ «Táýelsizdik týraly 100 áń­gime» jobasynan alyndy.