Qyzylordalyq kásipker Kemalladın О́teev «Erkebulan» sharýa qojalyǵyn quryp, «Syrdarııa-1» nesıe seriktestiginen osy jyldyń naýryzynda 40 mln teńge nesıe alady. «Agrobıznes» baǵdarlamasy arqyly qolǵa tıgen osy qarjyǵa 100 jylqy satyp alyp, el qatarly jumys bastap ketedi. Kásipkerdiń esebi boıynsha 3 jyldan keıin paıdaǵa shyǵýy kerek edi.
– «Agrobıznes» baǵdarlamasy arqyly alǵandyqtan 10 paıyzy memleket esebinen sýbsıdııalanyp, men tek 6 paıyzyn tóleýim kerek bolatyn. Alaıda memleketten aqsha bólinbegendikten áli kúnge Qoldau.kz qosymshasy ótinishimizdi qabyldamaı tur. Qazir 16 paıyzben tólep jatyrmyn. Endi alǵan malymdy satpasam, kepilge qoıylǵan baspanamnan aıyrylyp qalatyn túrim bar, – deıdi kásipker.
Bul máseleni sharýalarmen birge «Syrdarııa-1» nesıe seriktestigi basshylyǵy kóterip otyr. Seriktestiktiń basqarma tóraǵasy Almat Abdýllaev memlekettik baǵdarlamany júzege asyrýda ár uıymnyń mindeti aıqyn ekenin aıtady. Bireýiniń jumysy júıesinen jańylsa, is alǵa baspaıdy. Onyń mysaly, osy sýbsıdııaǵa senip sergeldeńge túsip júrgen kásipkerler. Seriktestik sońǵy bes aıda 45 sharýa qojalyǵyna 850 mln teńge nesıe beripti. Qazir solardyń barlyǵy sýbsıdııa ala almaı otyr.
– Nesıe seriktestikteri «Agrarlyq nesıe korporasııasy» arqyly memlekettik baǵdarlamalardy iske asyrady. Bul baǵdarlamalardyń barlyǵy aýyl sharýashylyǵy salasyna tehnıka, mal jáne taǵy da basqa zattar alýǵa baǵyttalǵan. Baǵdarlamanyń sharty boıynsha nesıe 14-16 paıyz aralyǵynda beriledi. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi bekitken erejege saı sol 16 paıyzdyń 10 paıyzy sýbsıdııalaýǵa jatýy kerek. Solaı bolyp ta kelgen. Biraq 2020 jyldyń 8 jeltoqsanynan bastap búginge deıin bul ereje jumys istemeı tur. Úkimettiń 10 paıyzdyq sýbsıdııalaýdan bas tartý sebebin de suraǵanbyz, «bıýdjette qarjy joq» degen jaýap aldyq, – deıdi «Syrdarııa-1» nesıe seriktestiginiń basqarma tóraǵasy.
Mundaı jaǵdaı elimizdiń ózge de aımaqtarynda kezdesip otyrǵan kórinedi. Basqarma tóraǵasy bul salanyń damýyna kedergi keltirýmen qatar, sharýanyń memlekettik qoldaýǵa degen senimine selkeý túsiretinin aıtyp otyr. Mamandardyń aıtýynsha, aýylsharýashylyq baǵytyndaǵy baǵdarlamalarda turaqtylyq joq. Qoldaý sharalarynyń erejesi jıi ózgeretindikten sharýalar uzaq merzimdi jospar jasaýǵa qulyqsyz.
Bul máseleden oblystaǵy kásipkerler palatasy da habardar. Palatanyń bólim basshysy Jasulan Serikov byltyrdan bastap osy problemaǵa baılanysty kásipkerler habarlasa bastaǵanyn aıtady. Jyl sońynda palata oblys ákimdigine hat ta jazǵan. Sodan bergi 5 aı ishinde «Sybaǵa», «Agrobıznes» baǵdarlamalary aıasynda nesıe alǵandardyń jaǵdaıy tipti kúrdelene tústi.
– Jasyratyny joq, bizde qazir aýyl sharýashylyǵy maqsatynda alynǵan nesıelerdiń paıyzdyq mólsherlemesin sýbsıdııalaý qaǵazda bar da, is júzinde joqqa aınalyp tur. Másele jaqyn arada sheshilmese, aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy kásipkerlerdiń kóbiniń jumysy toqtaıdy. Mysaly, bir ǵana «Syrdarııa-1» nesıe seriktestigi sońǵy bes aıda 45 sharýa qojalyǵyna nesıe bergen. Al oblysta osyndaı 7 nesıe seriktestigi bar. Osydan-aq qansha sharýanyń qoldaýǵa senip, qaryzǵa batyp otyrǵanyn esepteı berińiz, – deıdi Jasulan Serikov.
Mamandardyń aıtýynsha, buryn kedergisiz jumys istep turǵan memlekettik baǵdarlamadaǵy bul olqylyq ýákiletti organ – Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi tarapynan qarjynyń durys josparlanbaǵanynan bolýy múmkin. Endi ony ornyna keltirý Úkimettiń qolynda tur. Nesıedegi 10 paıyzdyq mindettemeni alyp tastasa sharýa úshin kóp jeńildik bolar edi.
– Jaǵdaı osylaı jalǵasa berse, talaı sharýa qojalyǵy jumysyn toqtatary sózsiz. Olardyń nesıe tarıhy buzylatynyn da esten shyǵarmaǵanymyz jón. Bul nesıe seriktestikteriniń reıtıngine de tikeleı áser etedi, – deıdi palata mamany.
Basqa óńirlermen salystyrǵanda epızootııalyq jaǵdaıy erekshe sanalatyn Syrda túliktiń qaı túrin de ósirý ońaı sharýa emes. Al myna másele osyǵan qaramastan, óristi malǵa toltyrǵan eldegi azamattardyń eńbegin esh etkeli tur. Buǵan baılanysty tıisti oryndarǵa hat jazylyp, usynys ta berildi. Endigi úmit Úkimette.
Qyzylorda oblysy
