Syrdyń sáni – sekseýil

2018-2020 jyldary Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrs­tar mınıstrliginiń Orman sharýa­shy­lyǵy jáne janýarlar dúnıesi ko­mıteti Koreıa Respýblıkasynyń orman qyzmeti jáne bıoártúrlilikti saqtaý qorymen birlese otyryp, Aral teńiziniń tabanyndaǵy 13,300 gektar aýmaqqa 5 mln túp sekseýil kóshetin otyrǵyzdy. Jobaǵa Koreıanyń orman qyzmeti 1,7 mln dollar ınves­tısııa bólip­ti. Belgilengen normatıv boıynsha egilgen sekseýilderdiń shy­ǵym­dylyǵy 30-35 paıyzdyq kór­setkishke jetip, ony Koreıadan kel­gen arnaıy ókilder joǵary ba­ǵalaǵan eken.

Jalpy, teńizdiń tartylǵan ta­banyna galofıtti ósimdikter otyr­ǵyzý jumystary kóp jyldan beri jalǵasyp keledi. Otyz jylǵa jýyq ýaqyt ishinde 190 myń gektar jer ormanǵa aınaldy. Aldaǵy 5 jylda taǵy 213 myń gektarǵa sekseýil egý josparlanyp otyr.

Jýyrda oblysqa jasaǵan sa­­parynda Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Maǵ­zum Myrzaǵalıev Aral teńi­ziniń qurǵaǵan tabanyndaǵy fıto­or­manmelıorasııalyq jumys­tar­men tanysty.

Kezinde ushan sýdyń asty bolyp, búginde qurǵaǵan aýmaq kólemi – 4,6 mln gektar. Onyń 2,2 mln gektary bizdiń jerde, 2,3 mln gektary О́zbekstan terrıtorııasynda jatyr. Ejelgi alyp aıdyn tabanynan jyl saıyn ushqan 100 mln tonna tuz ben qum myńdaǵan shaqyrymǵa jetip tur.

– Teńiz tabanynyń tuzy men qumyn turaqtandyrýdyń eko­lo­gııalyq tıimdi jáne qaýipsiz joly – baıyrǵy ósimdikter egý. Bir túp sekseýil 4 tonna qumdy toqtata ala­dy. Sondyqtan respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjet esebinen, Dúnıejúzilik bank, Ǵalamdyq eko­logııalyq qor kómegimen teńiz tabanyn jelekke aınaldyrý isi jalǵasa beredi. Bul – Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń baqy­laýynda turǵan mańyzdy bastama, – dedi M.Myrzaǵalıev.

Mınıstrdiń aıtýynsha, bıyl «Aral mańynyń ekologııalyq baǵ­darlanǵan aımaqtyq damýy» atty joba bastaldy. Germanııanyń eko­nomıkalyq áriptestik jáne damý federaldy mınıstrligi 8 mln eýro bólgen joba 2024 jyldyń maýsym aıyna deıin О́zbekstan aýmaǵyndaǵy Qaraqalpaqstan men Horezmde, bizdegi Qyzylorda, Mańǵystaý oblystarynda júzege asyrylady.

Sonymen qatar aldaǵy ýaqyt­ta Aral tabanynda sekseýil otyr­ǵyzýdyń arnaıy baǵdarlamasy qa­byldanbaq. Kórshiles О́zbekstan memleketimen tájirıbe almasý sharalary jalǵasyp, ekspedısııalar uıymdastyrylady.

Oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasy mamandarynyń máli­metinshe, aımaqta ormandardy mo­lyqtyrý men kólemin ulǵaıtý sha­ra­lary úzdiksiz júrgizilip keledi.

Bıyl ormandy molyqtyrý ju­mystary 14,3 myń gektarǵa júrgi­zilmek, onyń 3 myń gektary Aral teńiziniń qurǵaǵan ultany. So­ny­men qatar oblystaǵy sekseýil men saıaly aǵash kóshetterin ósiretin orman tuqymbaqtarynyń kólemi 22 gektardan 100 gektarǵa ulǵaıyp, olarda 1 mln-ǵa jýyq saıaly aǵash kóshetteri daıyndalyp jatyr.

Jalpy, eldi mekenderdi kógal­dandyrý jáne jasyl aımaq qurý­dyń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan óńirlik jospary aıasynda aldaǵy 5 jylda 467,7 gektar jerge 1,1 mln-nan astam jergilikti klımatqa beıimdilgen aǵash kóshetterin otyr­ǵyzý josparda tur.

Bıylǵy Naýryz meıramynyń qarsańynda Memleket basshysy­nyń 5 jyl ishinde orman qorynda 2 mlrd, qalalar men eldi mekenderde 15 mln aǵash otyrǵyzý jónindegi bastamasyn iske asyrý bastaldy. Shara sheńberinde «Mekenim – jasyl elim», «Bul meniń aǵashym» aksııalary ótkizildi. Al «Mekenim – jasyl ormanym» jalpyulttyq aǵash otyrǵyzý aksııasynda Aral teńiziniń ultanynda 180 myń­nan astam sekseýil kósheti otyr­ǵy­zyldy. Osy aksııaǵa qala, aýdan eldi mekenderinen 7 270-ten astam turǵyn qatysyp, jergilikti to­pyraqqa jersindirilgen 20 myń­nan astam Syr taly, qara aǵash, jemis kóshetteri tigildi. О́skeleń urpaqqa tabıǵatty aıalaýdy jáne qorǵaýdy úıretý maqsatynda mektep oqýshylary arasynda «Bul – meniń aǵashym» atty chellendj uıymdastyrylyp, mektep aýlalarynda 8 070 túp aǵash egildi.

Qyzylorda