Merkeldiń memleketshildigi

Alaıda 15 jyldyń ishinde nemister ishki naryqty damytyp qana qoımaı, kári qurlyqtyń arqasúıer tiregine aınaldy. Búginde álemdegi tórtinshi ekonomıka sanalady. Germanııanyń búgingi jetistiginiń basty sebebi negizinen bir saıasatkerge, nemisterdiń «Anasy» sanalǵan Angela Merkelge tikeleı baılanysty.

Merkel hanymnyń ómirbaıanyna kóz júgirtseńiz, naǵyz memleketshil tulǵanyń bol­mysyna qanyq bolasyz. Shyǵys Ger­ma­nııa­da qarapaıym otbasynda dúnıege kelgen ol eńbek jolyn GDR Ǵylym akademııasynda bastaıdy. «Berlın qabyrǵasy» qulatylyp, eki Germanııanyń birigýi An­gelanyń ómirine úlken ózgeris ákeldi. Buǵan deıin ǵylym salasynda qyzmet etip, dok­tor­lyq jumysyn qorǵap júrgen ol kóp uzamaı úlken saıasatqa aralasa bastady.

1991 jyly Germanııanyń sol kezdegi kansleri Gelmýt Kol ony Áıelder men jastar isi jónindegi mınıstr etip ta­ǵaıyn­daıdy. Úsh jyl osy salany ushpaqqa shyǵar­ǵan­nan keıin Qorshaǵan ortany qorǵaý jó­nin­degi mınıstr retinde tórt jyl ter tókti. Al 2000 jyly Angela hanym Hrıstıan-demokratııalyq odaǵynyń (CDU) tóraǵasy bolyp saılandy.

2005 jylǵy federaldy saılaýda CDU partııasy jeńiske jetti. Nátıjesinde, partııa tóraǵasy Merkel Germanııa kans­ler­ligine saılandy. Sodan beri jolynan ja­ńyl­ǵan joq. Ádette el prezıdenti birneshe kans­lerdi aýystyratyn bolsa, Angela hanym tórt prezıdentti aýystyrdy.

Ol el basqarǵan kezeńde birneshe daǵ­da­rys­ty eńserdi. 2007-2008 jylǵy j­a­handyq daǵdarys kezinde nemister miz baqqan joq. Bul az deseńiz, kezinde Grekııanyń sharýasy shaıqalyp, Eýropalyq odaqqa qaýip tóndirgende kári qurlyqty aman saqtap qalǵan da osy nemisterdiń «Anasy» (Mutti). Sodan beri Merkeldi Germanııanyń ǵana emes, búkil Eýropanyń kansleri sanaıdy. Qaıbir jyly Time jýrnaly ony álem kansleri dep te sıpattaǵan edi.

Budan bólek Merkel eldegi jalaqy mólsherin aıtarlyqtaı ósirip, jumys­syzdyqty birneshe ese qysqartty. Mindetti áskerı qyzmetti alyp tastady. Analarǵa qosa, ákelerge de otbasynda dúnıege kelgen balaǵa arnap járdemaqy taǵaıyndady. Syrtqy saıasatta da, ishki saıasatta da usta­nymynan aınyǵan joq.

Kanslerdiń ómirbaıanyn zerttegen jýr­nalısterdiń aıtýynsha, Merkel árdaıym naqty derekterge qarap sheshim qabyldaıdy. Máselen, kezinde ol Almanııada atom energııa stansasyn salýdy qoldaıtyn. Biraq 2011 jylǵy Fýkýsımadaǵy apat kanslerdiń kózqarasyn túbegeıli ózgertti. Sodan beri Germanııa birtindep atom energetıkasynan bas tartyp keledi.

2015 jyly búkil Eýropa bosqyndar daǵdarysyna tap kelgende de sońǵy sheshimdi Merkel aıtty. Atalǵan máseleni talqylaý barysynda onyń aıtqan Wir schaffen das (Muny da eńseremiz) degen qanatty sózi búginde shartaraptyń túkpir-túkpirine tanymal. Kári qurlyqtyń memleketteri Afrıka men Taıaý Shyǵystan aǵylǵan kóshi-qondy toqtata almaı basy qatqanda kansler mıllıondaǵan bosqyndy qabyldaýǵa ázir ekenin málimdedi. Alǵashqyda bul sheshimdi synaǵandar kóp boldy. Alaıda ýaqyt óte kele Angela hanymnyń durys qadam jasa­ǵa­ny moıyndaldy.

Merkel eshqashan baılyqqa qyzyqqan emes. Onyń qarapaıymdylyǵyn nemister aýyzdarynyń sýy quryp áńgimeleıdi. Zań boıynsha kanslerge Bundeskanzleramt dep atalatyn keshennen aýmaǵy at shaptyrym arnaıy qyzmettik páter berildi. Biraq Angela hanym odan bas tartyp, Berlınniń bir buıyǵy buryshyndaǵy shaǵyn baspanasynda qala berýdi jón sanaǵan.

Merkeldiń sheteldegi shottarynda mıl­lıondaǵan dollar aqsha joq. Qymbat áshekeı taǵyp, ıahta satyp alǵan da emes. Tipti minetin kóligi de qarapaıym Aýdı A8 markaly mashına. Ol túrli «sólkebaılarǵa» qumar emes. Sondyqtan shyǵar, oǵan Germanııanyń eki-aq ordeni berilgen. Onyń ózinde, úshinshi jáne altynshy deńgeıli «Germanııa Federatıvtik Respýblıkasyna sińirgen eńbegi úshin» ordeni. Esesine, kanslerdiń ǵylymı eń­bek­te­ri jeterlik.

16 jyl el basqaryp, Germanııany je­tek­­shi memleketke aınaldyrǵan nemis «Anasy» bıyl kanslerlik qyzmetimen qosh­ta­­sady. Ol – óz isimen de, sózimen de naǵyz mem­le­ket­shildiktiń qandaı bolatynyn dálel­degen tulǵa. Osyndaıda Qazaqstandaǵy túrli salada eńbek etip júrgen sheneýnikter Merkel hanymnan úlgi alsa deısiń...