Ońtaıly onlaın aýksıon

Bul joly 8 ýchaske oıynshylar nazaryna usynyldy.

Energetıka vıse-mınıstri Janat Jahmetovanyń aıtýynsha, 23 sáýirde ótken ekinshi elektrondy aýksıonǵa bastapqy somasy 713 mln teńge bolatyn 8 munaı-gaz ýchaskesi qoıylǵan. Biraq túpkilikti soma áýelgi baǵadan 13 ese asyp túsken. Sóıtip, ýchaskelerdiń jalpy somasy 9,3 mlrd teńgeni qurady.

Memleket usynǵan 8 ýchaskeniń jalpy aýdany 2 myń sharshy shaqyrymnan asady. Atap óterligi, aýksıon ótken zaldan onlaın kórsetilimi uıymdastyrylyp, onyń ótý barysyn qazaqstandyqtar da, sheteldikter de baqylaýǵa múmkindik aldy.

– Budan keıin Energetıka mınıstrligi aýksıondardy ótkizý prosesin jaqsartý boıynsha usynystar ázirledi. Qazirgi ýaqytta zańnamaǵa birqatar túzetýler engizýdi josparlap otyrmyz. Atap aıtqanda, bastapqy qol qoıý bonýsy mólsherinde kepildik jarna belgileý, jeńimpaz bas tartqan jaǵdaıda ekinshi qatysýshyǵa satyp alý quqyǵyn berý sekildi jańashyldyqtar engizilmek. Sondaı-aq aýksıondy jylyna tek eki márte ǵana ótkizý kerek degen shekteýdi alyp tastaý qajet. Munyń bári básekelestikti nyǵaıtýǵa jáne aýksıondar ótkizý jıiligin arttyrýǵa múmkindik beredi, – dedi J.Jahmetova.

Osy oraıda, basyn ashyp alatyn bir másele bar: aýksıon arqyly jerge menshik quqyǵy emes, jer qoınaýyn paıdalaný quqyǵy ǵana beriledi. Bul quqyq «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný» Kodeksi arqyly retteledi. Ýchaskelerdegi tehnologııalyq prosester Energetıka mınıstrligi janyndaǵy Barlaý jáne ıgerý jónindegi ortalyq komıssııada qaralady. Jer qoınaýyn paıdalaný quqyǵyn alǵan ınvestor jergilikti atqarýshy organmen jerdi jaldaý týraly shartqa qol qoıady. Jobalaý qujatyn ázirlemes buryn árbir jer qoınaýyn paıdalanýshy jergilikti turǵyndardyń qatysýymen qoǵamdyq tyńdaýlar ótkizýge mindetti.

Jalpy, Energetıka mınıstrligi «Sıfr­ly Qazaqstan» baǵdarlamasy aıasynda «Jer qoınaýyn paıdalanýǵa quqyq berý boıynsha elektrondy aýksıon qurýdan» bólek taǵy birneshe jobany júzege asyrýda. Máselen, ekonomıka salalaryn sıfrlan­dyrý baǵyty boıynsha «Munaı men gaz kon­den­satyn esepke alýdyń aqparattyq júıe­sin qurý jáne engizý» jobasy qolǵa alyndy.

Sondaı-aq munaı-gaz salasynda «Qaz­Mu­naıGaz» ulttyq kompanııasynyń «Zııat­kerlik ken orny», «Munaı óńdeý zaýyttaryn keńeıtilgen jóndeý aralyq kezeńge kóshirý», «Qazatomónerkásip» ulttyq atom kompanııasynyń «Sıfrly kenish», KEGOK aksıonerlik qoǵamynyń «Qazaqstannyń biryńǵaı elektr ener­getıkalyq júıesiniń rejimderin basqarýdy avtomattandyrý» jobalaryn atap ótken jón. Bul rette, alǵashqy úsh joba boıynsha tıisti jumystar aıaqtaldy. Sońǵy jobaǵa qatysty jumystar áli de jalǵasýda.

– Munaı men gaz kondensatyn esepke alýdyń aqparattyq júıesin qurý boıynsha jumystar júrgizilýde. Búgingi tańda joba qanatqaqty rejimde iske qosyldy. Esep berý quraldarymen jabdyqtaýdyń bas shemasy bekitildi. Búginde pılottyq rejimdegi jobaǵa munaı óndiretin 4 uıym, munaı tasymaldaıtyn 4 uıym jáne munaı óńdeıtin 3 zaýyt qosyldy. Bıyl aqparattyq júıeni ónerkásiptik paıdalanýǵa engizý josparlanǵan. Sony­men qatar oǵan munaı jáne gaz kondensatyn óndirý men óndeýdiń 60 paıyzdan astamyn júzege asyratyn uıymdardy qosý mindeti tur, – dedi Energetıka vıse-mı­nıstri.

Kelesi bir joba jer qoınaýyn paıdalanýdy basqarýdyń biryńǵaı memlekettik júıesin qurýdy kózdeıdi. Bul júıe 2014 jyldan beri jumys istep keledi. Ony jer qoınaýyn paıdalanýshylar úshin eseptilikti usyný quraly dep te ataýǵa bolady.

– Bul júıede lısenzııalyq-keli­sim­sharttyq sharttardyń oryndalýyna monıtorıng júrgiziledi. Sondaı-aq munaı óndirý, tasymaldaý jáne óńdeý boıynsha jedel aqparat jınalady. Búgingi tańda memlekettik júıege 147 jer qoınaýyn paıdalanýshy tirkelgen. Jer qoınaýyn paıdalanýǵa ruqsatty berý úshin ınte­grasııanyń 10 túri iske asyryldy. Bul rette mınıstrliktiń úsh memlekettik qyzmeti avtomattandyrylǵan. Bular – jer qoınaýyn paıdalaný quqyǵynyń jáne jer qoınaýyn paıdalaný quqyǵymen baılanys­ty obektilerdiń aýysýy, kómir­sýtekter jáne ýran óndirý boıynsha jer qoınaýyn paıdalanýǵa kelisimsharttar jasaý, sondaı-aq kómirsýtekter jáne ýran óndirý boıynsha jer qoınaýyn paı­da­lanýǵa arnalǵan kelisimsharttarǵa qosymsha kelisimder jasaý, – dedi J.Jahmetova. 

Atalǵan joba sheńberinde Energetıka mınıstrliginiń fýnksııalaryn avtomattandyrý boıynsha birqatar jumystar josparlanýda. Atap aıtqanda, munaı jáne munaı ónimderin jetkizý jos­pary men kestesin avtomattandyrý, lı­sen­zııalyq-kelisimsharttyq sharttar min­dettemeleriniń oryndalýyn odan ári monıtorıngileý úshin qoldanystaǵy keli­simsharttar men 2018 jylǵa deıin jasalǵan oǵan engizilgen tolyqtyrýlardy sıfrlandyrý, eseptiliktiń elektrondy formatyna tolyqtaı kóshý mindeti tur.

Búginde Memlekettik qyzmetter tizi­limine sáıkes Energetıka mınıstrligi 23 memlekettik qyzmetti kórsetedi. Onyń 22-si elektrondy formatta usynylady. Byltyr úsh memlekettik qyzmet elektrondy formatqa kóshirildi. Osylaısha, qazir mundaǵy memlekettik qyzmetterdiń 96 paıyzy elektrondy túrde kórsetiledi. Qaǵaz túrindegi qyzmetterdiń úlesi 2020 jyly 8 paıyzdy qurasa, osy jyldyń birinshi toqsanynda kórsetkish 6 paıyzǵa deıin qysqardy.

2020 jyly mınıstrlik 3 409 memle­ket­tik qyzmet kórsetken eken. Sonyń 92 paıy­zy nemese 3 143-i elektrondy túrde usy­nylǵan. Qaǵaz túrinde kórsetilgen qyzmet­tiń sany – 266 nemese 8 paıyz. Al 2021 jyl­dyń birinshi toqsanynda 737 memle­kettik qyzmet kórsetilgen. Onyń 691-i ne­mese 94 paıyzy – elektrondy formatta, 46-sy nemese 6 paıyzy qaǵaz túrinde usy­nylǵan