Shaı men jazý
Kórnekti jazýshy Muhtar Maǵaýın jıyrma jyl boıy erinbeı-jalyqpaı materıal jınap, eki jyl boıy stol basynda tapjylmaı otyryp, áıgili «Alasapyran» romanynyń eki tomyn jazyp shyǵady. Osynshalyq qaýyrt jumys ústinde keıde jany qınalǵan kezde qoıý etip demdetip, demil-demil shaı ishe beredi eken. Muqańnyń úıindegi Baqyt jeńgemiz:
− Shaıdy nege osynsha qoıý ishesiń? Asqazannan ne qalady? − deıdi eken jany ashyp.
Ondaıda Muqań:
− «Alasapyrandy» aman-esen bitirsem, asqazannyń maǵan keregi bolmas, − dep ázilmen qutylady eken.
Keıin «Alasapyran» da bitedi, ol eńbegi tom-tom bolyp jaryq kórip, Memlekettik syılyqqa da ıe bolady. Birde Muqańnyń dosy, jazýshy Sultan Orazalınov:
− Iá, Muqa, shaı máselesi qazir qalaı bolyp júr? − dep surasa kerek.
Sonda Muqań:
− Buryn mende jazý da, shaı da, asqazan da bar edi. Qazir sonyń úsheýi de menen qashqaqtap júr, jazý joq bolǵan soń shaıdy qaıteıin. Shaı ishpegen soń asqazan da qadirsiz bolady eken, − dep jaýap beripti.
Tereńde shógip jatqan shyndyq
Áıgili sybyzǵyshy Shanaq Aýǵanbaev ómir boıy at ústinde júrgen, zeınetkerlikke shyqqansha О́r Altaıdaǵy úlken bir kolhozdy basqarǵan kisi eken. Sol kisi jetpisinshi jyldardyń basynda zeınetkerlikke shyqqan soń partııalyq bıletin aýdanǵa ákelip rahmetin aıtyp tapsyrypty da, ózi aýylǵa baryp moldalyq quryp ketipti. Jazýshy Oralhan Bókeev elge barǵan bir saparynda Shanaqtyń aýylyna izdep baryp, aqsaqalǵa arnaıy sálem beredi. Áńgime arasynda Oralhan:
− Sháke, biz sizdi kommýnıst dep oılaýshy edik. Endi, mine, molda bop kettińiz. Osy ekeýiniń qaısysy shyndyq? − dep ázil-shyny aralas suraq qoıady.
Sonda Shanaq aspaı-saspaı:
− Ekeýi de shyndyq, shyraǵym. Meniń kommýnıstigim bergi jaǵynda edi de, moldalyǵym − arǵy jaǵynda, tereńde shógip jatqan bolatyn, − dep jaýap beripti.
«Áıel jarys»
Esimderi qalyń oqyrmanǵa keńinen tanys qazaq qalamgerleri Saıyn Muratbekov, Qalıhan Ysqaqov, Ramazan Toqtarov, Ákim Tarazı biriniń syryn biri bozbala kúnderinen jaqsy biletin jan dostar eken. Birde tórteýi bas qosyp, áńgime shertip, syr tarqatyp degendeı, bir úıde uzaq otyryp qalysady. Túnniń bir ýaǵy bolyp, úıge qaıtar mezgilde: − Osy áıelderimizdi bir synap kóreıikshi, kúıeýleriniń qaıda júrgeni týraly kim qalaı jaýap berer eken, − dep kelisedi.
Aldymen Qalıhan Saıynnyń úıine telefon shalyp:
− Álgi bizdiń qandybalaq dosymyz úıde me? − dep bilmegensip Saıyndy suraıdy. Sákeńniń báıbishesi Márııa jeńgeı:
− Úıde qazir joq... Ol dosyń úıge qashan kelerin bizge aıtýshy ma edi! − dep jaýap beredi.
Endigi kezekte Saıyn Ákimniń úıine telefon shalady. Ol úıdegi Álıma jeńgemiz:
− Qaıdan bileıin qaıda júrgenin... Ramazanmen iship júrgen shyǵar bir jerde, − dep jaýap beredi.
Endi Ákim Ramazandikine zvondaıdy. Ol úıdegi Kúlmáshken jeńgemiz: − Áı, Ákim, Ramazannyń qaıda júrgenin dosy sen bilmeı turǵanda, úıdegi men qaıdan bileıin, dep jaýap beredi.
Sosyn Ramazan Qalıhannyń úıine telefon shalady. Sonda ol úıdegi Dámesh jeńgemiz:
− Qalıhan baǵana, saǵat toǵyzda kelgen. Sharshap uıyqtap jatyr. Sen, Ramazan, búgin onyń mazasyn alma! − dep jaýap berip, telefonnyń qulaǵyn ile salypty.
Sóıtip «áıel jarysta» Qalekeń utyp, dostarynyń aldynda mártebesi bir kóterilip qalypty.
Álibek ASQAR
Nur-Sultan
