Qashyqtan jumys isteý zań júzinde retteledi

Atap aıtqanda, «Qazaqstan Res­pýb­­lıkasynyń Eńbek kodeksine qashyq­tan jumys isteýdi quqyqtyq ret­teý­di jetildirý máseleleri boıynsha ózge­rister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy birinshi oqylymda maqul­dandy. Osy másele jóninde Májilis depýtaty Janat Omarbekova baıandama jasady.

«Búgingi tańda álemdik praktıkada qashyqtan jumys isteý belsendi damyp keledi. Sondaı-aq jumyskerdiń «sta­sıonarlyq» jáne qashyqtan jumys isteýdi úılestirýiniń quqyqtyq múmkindigi keńinen taralǵan. Qazirgi ýaqytta Eńbek kodeksine sáıkes qashyqtan jumys isteý jumys prosesinde aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalardy turaqty negizde paıdalana otyryp, eńbek prosesin jumys berýshi turǵan jerden tys jerde  júzege asyrýdyń erekshe nysany retinde aıqyndalǵan. Sonymen qatar 2020 jyly Qazaqstan aýmaǵynda koronavırýs ınfeksııasynyń taralýy qyzmetkerlerdiń orta eseppen jetpis paıyzyn qashyqtan jumys isteýge aýystyryp, jumys rejiminiń ózgerýine ákeldi. Elde qashyqtan jumys isteýdi uıymdastyrýdyń qalyptasqan tájirıbesi pandemııa kezeńindegi eńbek salasyndaǵy naqty prosester men eńbek zańnamasy arasyndaǵy alshaqtyqty kórsetti», dedi J.Omarbekova.

Anyqtalǵan olqylyqtardy eskere otyryp, depýtattar birqatar usynys jasady. Soǵan sáıkes, taraptardyń kelisýi boıynsha qashyqtan jáne qashyqtan aralas jumys isteý uǵymdary engizilmek. Sonda jumysty birde keńsede, birde qashyqtan isteýge múmkindik berý máse­lesi de qarastyrylmaq.

«Qashyqtan jumys isteýge aýysqan qyzmetkerler kezikken ótkir máse­le­lerdiń biri – kommýnıkasııa qural­dary­men, kompıýterlermen jáne basqa da quraldarmen qamtamasyz etý. Osy­ǵan baılanysty zań jobasynda norma kózdeldi. Soǵan sáıkes tótenshe jaǵdaıdy engizý, tótenshe jaǵdaıdy jarııalaý jáne shekteý is-sharalaryn, onyń ishinde karantındi engizý kezeńinde ýaqytsha qashyqtan jumys isteý kezinde jumyskerlerdi kommýnıkasııa qural­darymen qamtamasyz etý jáne shyǵystardy óteý qajettiligi jumys berýshiniń aktisinde aıqyndalady. Eger jumysker óziniń kommýnıkasııa quraldaryn turaqty negizde paıdalanatyn bolsa, jumys berýshi ótemaqy tóleı alady, onyń mólsheri, tóleý tártibi men merzimderi taraptardyń kelisýi bo­ıynsha belgilenedi. Jumys berýshiniń aktisi boıynsha qyzmettik mindetterdi eńbek shartyn jasaspaı júzege asyratyn memlekettik qyzmetshilerdi, áskerı qyzmetshilerdi, arnaýly memlekettik já­ne quqyq qorǵaý organdarynyń qyz­met­­kerlerin qashyqtan jumys isteýge ji­be­rý tártibi reglamentteldi», dedi de­pýtat.

Zań jobasyna sáıkes, jumys berýshi men qyzmetker qashyqtan jumys is­teý kezinde paıdalanatyn qupııa aqpa­rat­ty qorǵaý týraly shart jasasý quqyǵy bekitildi.

«Jumyskerlerdiń eńbek quqyqtaryn qorǵaý maqsatynda, eńbek shartynda jumys ýaqytynyń tirkelgen esebin  bel­gileý jónindegi norma kózdeldi. Osy ýaqyt ishinde jumysker jumys ýaqy­tynyń kúndelikti uzaqtyǵynyń shek­teýlerin saqtaı otyryp, jumys ýaqyty sheginde jumys berýshimen baılanysta bolý úshin qoljetimdilik rejiminde bolýy tıis.

Bul rette, eńbek sharty taraptarynyń kelisýi boıynsha qashyqtan jumys is­teıtin jumyskerler úshin jumys ýaqy­tynyń jıyntyq esebin qoldana otyryp, ıkemdi jumys ýaqyty rejimi belgilenýi múmkin», dedi J.Omarbekova.

Qujatty talqylaý barysynda Má­jilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın de pikir bildirdi.

«Árbir zamannyń, árbir ýaqyttyń  óziniń talaby bar. Barlyq sala osy za­man talabyna saı bolý  kerek. Sol úshin búgingi zań jobasynda «qashyqtan ju­mys» degen normany engizip otyrmyz. Sebebi pandemııa kezinde qashyqtan ju­mys jasaýdyń paıdaly ekenine, tıim­di ekenine bárimiz kóz jetkizdik. Son­dyq­tan qashyqtan jumys formaty da zań deńgeıinde rettelý kerek dep esep­teımin», dedi Májilis Tóraǵasy.

Atalǵan qujatty talqylaý bary­synda depýtattar birqatar túzetý en­gizdi. Atap aıtqanda, uǵymdyq apparatty naqtylaý («qashyqtan aralas jumys isteý», «habarlama» uǵymdary), tótenshe nemese soǵys jaǵdaıy, tótenshe jaǵdaı engizilgen kezeńde ne ózge de shekteý is-sharalary engizilgen kezde nemese jumyskerlerdiń ómirine nemese densaýlyǵyna qater tóndiretin ózge de jaǵdaılarda jumys berýshiniń aktisimen joǵaryda kórsetilgen jaǵdaılar jo­ıylǵanǵa deıin jumys berýshiniń qashyqtan jumys isteý nemese qashyqtan aralas jumys isteý quqyǵyn ýaqytsha engizý qarastyrylady.

Sondaı-aq jumys berýshiniń aktisine sáıkes jabdyqty, baǵdarlamalyq-tehnıkalyq quraldardy, kommýnıkasııa quraldaryn (baılanys quraldaryn), baılanys qyzmetterin, aqparatty qorǵaý quraldaryn jáne ózge de quraldardy qosa alǵanda, eńbek fýnksııalaryn qashyqtan oryndaıtyn jumyskerge jumys berýshi beretin quraldar tizbesin naqtylaý kózdelgen. Budan bólek, qashyqtan ju­mys isteý oryndalatyn oryndy naq­ty­laý jáne basqalary bóliginde jekelegen normalardy naqtylaıtyn jáne zań jobasynyń mazmunyn jaqsartatyn túzetýler engizdi.

Sondaı-aq Parlament Májilisiniń jal­py otyrysynda «Memlekettik feldegerlik baılanys týraly» zań jobasy birinshi oqylymda maquldandy. Atal­ǵan másele jóninde Ishki ister mınıstri Erlan Turǵymbaev baıandama jasady.

«Feldegerlik qyzmetti uıym­das­tyratyn quzyrly organ – Premer-Mınıstrdiń keńsesi. Onyń mindeti – Úki­mettiń hat almasý jumysyn qamtamasyz etý, memlekettik organdardyń asa ma­ńyzdy ári qupııa hattaryn tasý, arnaıy poshtalardy TMD-ǵa múshe elderge jetkizý.

Bul bólimniń qyzmetkerleri ishki ister organdarynyń kadrynda tirkelgen. Sondyqtan olar qarýmen, formamen jáne arnaıy quraldarmen qamtamasyz etiledi. Biraq ishki ister organdarynyń qyzmetkerleri sııaqty qylmys ashyp, tergeý júrgizbeıdi. Sondyqtan ishki ister organdarynyń quramyna, jeke shtat­tyq birlikterine kirmeıdi. Zań joba­syn ázirleý kezinde halyqaralyq táji­rıbe zertteldi. Birqatar elde feld­e­gerlik baılanys týraly arnaıy zań qabyldanǵan», dedi E.Turǵymbaev.

Vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, zań jobasynyń birneshe maqsaty bar. Birinshiden, feldegerlik qyz­met­tiń quqyqtyq mártebesin bekitý kóz­delgen. Ekinshiden, TMD elderi ara­syn­da osy feldegerlik baılanys­tyń tá­ji­rıbesin jasaý. Úshinshiden, qyz­met­kerler men olardyń otbasy múshe­­leri úshin áleýmettik kepildikter bekitý. Bul maqsatta 16 mıllıon teńge qarastyrylǵan.

Zań jobasynyń negizgi erejeleri feldegerlik baılanystyń mindetteri men qaǵıdattaryn zańnamalyq bekitýge, memlekettik feldegerlik qyzmet (MFQ) qyzmetkerleriniń qu­qyq­tary men mindetterin aıqyn­daýǵa, MFQ qyzmetkerleriniń quqyq­tyq jaǵdaıyn reglamentteýge, MFQ qyzmetkerleriniń áleýmettik kepil­dikterin belgileýge baǵyttaldy.

Qujatty qabyldaý qyzmettiń qu­qyqtyq, uıymdyq negizderin jáne MFQ qyzmetkerleriniń memlekettik organdarmen jedel ózara is-qımyl jasaý tártibin aıqyndaıdy.

Jıyn barysynda depýtattar «Qa­zaqstan Respýblıkasynyń keıbir zań­namalyq aktilerine aýdandyq, qalalyq jáne aýyldyq bılik deńgeıleriniń derbestigi men jaýapkershiligin keńeıtý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn ekinshi oqylymda maquldady.

Zań jobasynda aýdandyq mańyzy bar qalalarǵa, aýyldarǵa, kentterge, aýyl­dyq okrýgterge salyqtar men tólemderdiń qosymsha túrlerin berý, bıýd­jettik rásimderdi ońaılatý, bekitil­gen bıýdjettiń 20%-ynan aspaıtyn kó­lemde bıýdjettik baǵdarlamalar arasynda qarajatty qaıta bólý jáne jergilikti ókildi organdardyń ókilettikterin keńeıtý kózdeledi.

Sondaı-aq zań jobasynda más­lıhattar depýtattaryna qosymsha quqyqtar men mindetter berý jáne máslıhattar hatshylarynyń quqyqtyq mártebesin arttyrý usynylady.

Sonymen qatar jıynda Palatanyń komıtetteri birqatar jańa zań jobasyn jumysqa aldy. Olar: Úkimettiń jáne Respýblıkalyq bıýdjettiń atqa­rylýyn baqylaý jónindegi esep komı­tetiniń 2020 jylǵy respýblıkalyq bıýd­jettiń atqarylýy týraly esepteri, «Se­meı ıadrolyq qaýipsizdik aımaǵy týraly» zań jobasy jáne oǵan iles­pe túzetýleri sondaı-aq jer qatynas­taryn damytý máselelerine qatysty zań jobasy bar.

Otyrys sońynda Májilis depýtattary memlekettik organdar basshylaryna depýtattyq saýaldar joldady.