Saıasat jaqsy jaqqa ózgerip jatqan joq. Birqatar memleket áleýmettik jelige qatysty erejelerdi bekitip jatyr. Máselen, Úndistan úkimeti áleýmettik jelide tańdaý quqyǵyna shekteý bolmaýy kerek dese, Polsha bıligi Facebook ákimshiligin jazbalardy óshirmeýge shaqyrdy. Al Brazılııanyń prezıdenti Djaır Bolsonaro úkimetti áriptesteri qabyldaǵan sharalardy qaıtalaımyn dep qorqytty. Olaı deýine Joǵarǵy sottyń prezıdenttiń áleýmettik jelidegi birqatar jazbasyn óshirý jónindegi sheshimi sebep boldy.
Bul tartysqa Baqylaý keńesi aralasty. Qurylym Facebook-ke aldaǵy alty aıdyń ishinde Donald Tramptyń paraqshasyna qatysty sheshim qabyldaýdy tapsyrdy. Burynǵy prezıdenttiń jelige qaıtyp kelýi nemese kelmeýi – endi Facebook-tiń quzyrynda. Degenmen, Baqylaý keńesiniń qaýlysynda saıasatkerler men laýazymdy tulǵalar áleýmettik jelige jeńil qaramaýy kerek degen oı bildirildi.
«Saıası kóshbasshylar basqalarǵa qaraǵanda oıyna kelgenin búkpesiz aıtý quqyǵyna ıe emes», dedi Danııanyń burynǵy úkimet basshysy, Baqylaý keńesiniń tóraǵasy Hel Tornıng-Shmıdt.
Al sheshim áli qabyldanbasa da, Facebook birqatar memleketpen talasqa túsip úlgerdi. Álem elderi saıası kóshbasshylardyń jelidegi jaýapkershiligin ózderi ǵana shekteýi kerektigin alǵa tartady. Baqylaý keńesi saıasatkerlerdiń keraǵar pikirleri men kópshiliktiń agressııasyn qozdyratyn oılary jahandyq platformadan óshirilýi tıis degen oıda. Al bul talas Facebook pen álemdik kóshbasshylar arasyndaǵy qatynasty nasharlatpasa, jaqsartpasy anyq.
Kóbi amerıkalyq tehnologııalyq kompanııanyń adam ómirinde alatyn orny ásirelenip, tym úlken aýqymdy ıelendi degen pikirde. Sonymen qatar onyń sheshim qabyldaýdaǵy áseri de sóz boldy. Kóshbasshylardyń jaqtastarymen tikeleı baılanysa alýy da kópshilik úshin qaýipti kórinedi. Túrkııa, Meksıka syndy elder kimniń ne jazatynyn áleýmettik jeli emes, saıasatkerler sheshýi kerek deıdi.
Jalpy, bul máseleniń kóterilgeni keshe emes. Tek onyń úlken talqyǵa túsýine Donald Tramptyń paraqshasyn buǵattaý túrtki boldy. Bul jelide kimniń qandaı oı aıtaryn kim sheshedi degen janama suraq týdyrdy. Álbette, alpaýyt elder mundaı sheshimdi áleýmettik jeliniń, naqty aıtqanda, kompanııalardyń quzyretine bergisi kelmeıdi. Sondyqtan da olar áleýmettik platformanyń jazbalardy óshirýine qarsy. Keıbir áleýmettanýshylar mundaı retteý bolmasa, qoǵamda agressııa paıda bolady degen pikirin ortaǵa salady.
Quramyna adam quqyqtary boıynsha sarapshylar, ǵalymdar men burynǵy saıasatkerler kiretin Baqylaý keńesi jaqyn arada álemdik kóshbasshylar men olardyń oqyrmandaryn jańasha baqylaıdy degen boljam bar. Naqty aıtqanda, endi uıym saıasatkerlerdiń oqyrmandaryna arnap jazǵany platformanyń erejesin buzyp-buzbaıtynyn jiti baqylamaq.
Brıtanııa úkimet basshysynyń burynǵy orynbasary Nık Klegg sarapshylar erejeler daıyndaýda eshqandaı tujyrymdamaǵa súıenbeı, negizge alýǵa turarlyq oı aıtpaǵan deıdi. «Olar qabyldaǵan sheshim jaǵdaıdy túzeıdi dep oılamaımyn. Bir jaǵynan olar jelidegi jazbanyń saıası baıandamalardan bólek nárse ekenin túsinedi. Onyń ústine jeli qoldanýshysy retinde saıasatkerler basqalardan bólip qaralmaýy kerek. Bul áli de zertteýdi qajet etedi», dedi.
Bul aqparattyq «soǵys» basqalardan bólek bolary anyq. О́ıtkeni Facebook derjavalarǵa qarsy kelmek. О́tken aptada Ulybrıtanııa Parlamenti áleýmettik jelige qatysty zańdy qarady. Ol zańda úlken kompanııalar jelidegi zańsyz áreketterge qarsy shara qoldanbasa, jaýapqa tartylady degen jańa norma bar. Sonymen qatar jeliden jazbanyń óshirilýine qatysty oń pikir bildirdi. Brıtandyq saıasatkerler muny demokratııa turǵysynan durys dep tanydy.
