Pandemııadan qandaı sabaq aldyq?

Sońǵy qońyraý saltanaty 45 mınýttan aspaýy tıis

Sóz basynda sońǵy qońyraýǵa qatysty mańyzdy aqparatqa toqtalaıyq. Densaýlyq saqtaý mınıstrligi mektepterdegi sońǵy qońyraý jıynyn uıymdastyrý talaptary jóninde «9, 11, (12)-synyp túlekteri úshin mekteppen qoshtasý saltanaty (sońǵy qońyraý, attestattardy tapsyrý) tek ashyq alańda (taza aýada) ótkiziledi. Budan bas­qa eshqandaı is-shara ótkizilýine ruqsat beril­meıdi. Saltanatty jıynǵa mektep túlekterinen bólek olardyń ata-analary nemese qamqorshysy (olardyń sany bir adamnan aspaýy kerek), muǵalimderden tek 6 adam ǵana qatysa alady», dep habarlama taratty. Mınıstrliktiń málimdeýinshe, karantındegi adamdarǵa (koronavırýs juqtyrǵandar nemese naýqaspen baılanysta bolǵandar) bul is-sharaǵa qatysýǵa tyıym salynady. Mektep aýmaǵynda adamdardyń, qonaqtardyń (ata-analar, jaqyn týystar, qamqorshylar jáne taǵy basqa) jınalýyna jol berilmeıdi. Saltanatty jıyn kezeń-kezeńimen ótkiziledi. Aldymen is-shara mektep aýmaǵynda tek bir synyp túlekteri úshin uıymdastyrylady. Onyń uzaqtyǵy 45 mınýttan aspaýy tıis. Ár synyp úshin ótkiziletin saltanatty jıynnyń aralyǵy 30 mınýttan kem bolmaýy shart.

Sanıtarlyq talaptarǵa sáıkes, saltanatty jıyn kezinde qol alysýǵa tyıym salynady. Is-sharaǵa qatysýshylar betperde taǵyp, 2 metr araqashyqtyqty saqtaýǵa tıis. Is-sharaǵa qatysatyn muǵalimder, oqýshylar jeke antıseptıkterdi paıdalanýy kerek. Sońǵy qońyraý, attestattardy tapsyrý saltanaty aıaqtalǵan soń kóshede, qoǵamdyq tamaqtaný oryndaryna barýǵa (meıramhana, dámhana jáne taǵy basqa), buqaralyq is-sharalardy ótkizýge bolmaıdy.

Muǵalimder bergen bilimine qanaǵattana ma?

Mine, búgin oqý jyly sekildi sońǵy qońyraý da aralas formatta soǵylmaq. Oqýshylardyń ózi, ata-analar onsyz da oqý jylyndaǵy nátıjege sener-senbesin bilmeı qorytyndylap otyr. Ár oqýshy, ár ata-ana, árbir muǵalim men mektep ózderiniń ishki nátıjesine ashyq taldaý jasaı jatar. Biz oǵan deıin sońǵy qońy­raý kúni pandemııa­dan qandaı sabaq alǵanymyzdy baǵamdaı bereıik.

Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Mek­tep­ke deıingi jáne orta bilim komıteti­niń tóraıymy Maıra Meldebekova:

– 3 mln 400 myńnan asa oqýshy osy oqý jylyn ártúrli formatta oqyp b­itir­di. Olardyń 264 myń 800-den asa oqý­shy 9-synypty, 154 myń 400-den asa túlek 11-synypty bitirip jatyr. So­nyń ishinde bala sany 300-den kóp emes sha­ǵyn jınaqty mektepterdegi 120 myń­nan asa oqýshy dástúrli formatta bilim aldy. Al ózge oqý oshaqtaryndaǵy 1-5 synyp oqý­shylaryna áli qashyqtan oqytý daǵ­dylary qalyptaspaǵandyqtan kezekshi synyptar ashyldy. Ata-analar men balalar óz tańdaýy boıynsha kezek­shi synyptarda dástúrli formatta oqı al­dy. Sonymen qatar III toqsannan bastap bitirýshi synyptardyń (9 jáne 11, 12-synyp) oqýshylary qorytyndy attestasııa tapsyratyn bolǵandyqtan dástúrli formatta oqýǵa múmkindik aldy. Budan bólek ınterneti nashar nemese múldem ustamaıtyn shalǵaı aýyldardaǵy balalar úshin tańerteńgi saǵat 9-dan keshki saǵat 18.00-ge deıin eki telearnadan («Balapan» arna­sy men «Elarna») telesabaqtar kórseti­lip otyrdy, – dedi.

Múmkindikter aıasy múmkindiginshe keńeıtilgen shyǵar-aý, biraq «Onlaın oqý – oqý emes» degen ashyq pikirlerdi qaıda qoıamyz? Muǵalimderdiń ózi bergen bilimine qanaǵattana ma?

«Úzdik pedagog» baıqaýynyń jeńim­pazy, Aqtóbe qalasyndaǵy №23 mektep-lı­seıi­niń muǵalimi Tamara Albaeva bıylǵy bilim berý prosesi byltyrǵydan jeńil­deý júrgenin jetkizdi. Munyń sebebi muǵa­limder men oqýshylar, tipti ata-analar da oqytýdyń jańa formatyna boı úıretken.

– Jańa formatta oqytý, árıne, ońaı emes. Alǵash 2020 jyldyń naýryz aıynda qashyqtan oqý bastalǵanda qıyndyq týǵyz­dy. Biraq bıylǵy oqý jylynda ábden úırenisip kettik. Classroom, «Daryn onlaın», Bilimland sııaqty bilim berý platformalarymen jumys is­tep, tóselip aldyq. Jańartylǵan bilim berý baǵdarlamasy boıynsha oqý­shylardy 4 daǵdyǵa (oqylym, tyńdalym, aıtylym, jazylym) úıretemiz ǵoı. Sonyń ishinde tyńdalymǵa kelgende «Zoom» platformasymen bilim berdik. О́zi­mizdiń sabaq boıynsha qoıylǵan maq­sattardy ıgerip aldyq. Qashyqtan oqý arqyly balalardyń kompıýterlik bilim-bilik daǵdysy jaqsara tústi. De­genmen úlgerimi tómen balalardyń sa­baǵyna keri áserin tıgizgen jaǵdaıy da bar. Keıde balalar sabaqqa kirmeı, qapalanyp qalamyz. Kedergiler de bol­dy. Biz jańa formattaǵy oqytýda materıaldyq, ádistemelik jaǵynan kóp qıyndyq kórmedik. Sebebi az ǵana ýaqyt­tyń ishinde jyl boıyna jetetin vıdeo sabaqtarmen qamtamasyz etildik. Kez kel­gen taqyrypty platformalardan alý­ǵa múmkindik bar. Tipti «Balapan» telear­nasynyń Úoutube arnasynda da saq­talyp tur. Biraq báribir kózbe-kóz oqyt­qanǵa jetpeıdi eken, – deıdi muǵalim T.Albaeva.

Erteń jazǵy mektepter ashylady

Pedagogtiń pikirimen mınıstrliktiń ókili de kelisedi.

– Qashyqtan oqytýdy dástúrli oqytý­men salystyrýǵa kelmeıdi. Muǵalimniń bala­ǵa sabaqty betpe-bet otyryp túsin­dirýi bólek bolady. Al qashyqtan oqy­týdyń ádis-tásilderi múldem basqa. Onda bilim berý platformalary, onlaın rejimde sabaq ótý ádisteri, keri baı­lanys ornatýǵa jańa tehnologııalar qol­danylady, – deıdi M.Meldebekova.

Jaraıdy, jaýapty vedomstvo da máse­leniń bar ekenin kórip-bilip otyr delik. Alaıda munymen másele sheshile me? Bos qalǵan keńistiktiń orny toltyrylýy kerek qoı. Qashyqtan oqytýda túrli sebeppen (birese ınternet, birese planshetten problema bolyp) meńgerilmegen taqyryptardy balalar qashan oqıdy?

– Múmkindikter jan-jaqty qaras­tyryl­ǵanymen, qashyqtan oqytýda má­se­leler bar. Osyǵan oraı biz jazǵy mek­tepterdi iske qos­tyq. 26 mamyrdan jumysyn bastaıtyn jazǵy mektepter oqýshylarǵa qıyndyq týǵyz­ǵan taqy­ryptardy qaıtalap, bekitip, túsin­dire bilim berýge baǵyttalǵan. Ata-analar men oqýshylar jazǵy mektepterge óz er­kimen jazylady. Onyń formaty óńir­lerdegi epıdemııalyq ahýalǵa baılanysty bolady. Sonymen qatar toptyq nemese jeke sabaqtar bolýy da múmkin. Peda­gog ony sol synyptaǵy oqýshynyń úl­gerimine qaraı anyqtaıdy. Jazǵy mektepterge qabyldaý 26 mamyrǵa deıin júrgiziledi, demalystaǵy oqý 19 maýsymda aıaqtalady. Qashyqtan oqy­tý kezinde ketken qatelikterdi túzetýge, ol­qy­lyqtardyń ornyn toltyrýǵa jaz­ǵy mektepterdiń ǵana jumysy jet­kiliksiz. Son­dyqtan biz jergilikti at­qarýshy organdarymen, sondaı-aq peda­gogıkalyq kolledjder men joǵary oqý oryn­darynyń úzdik stýdentterimen bir­lesip júıeli jumys júrgizýdi jos­par­lap otyrmyz. Ybyraı Altynsarın atyndaǵy Ulttyq bilim akademııasy demalys ýaqytyndaǵy mektepterdiń oqý baǵdarlamasyn ázirleıdi, sondaı-aq kúr­deli taqyryptardy irikteıdi. Aka­demııanyń salalyq mamandary qazir­gi tańda árbir pánniń qıynǵa soǵa­tyn taqy­ryptaryna taldaý jasap jatyr. Biz osy jazǵy mektepterdegi oqy­týǵa qatysty arnaıy ádistemelik nusqaý­lyqty daıyndap, usynyp otyrmyz, – deıdi Mektepke deıingi jáne orta bilim komıtetiniń tóraıymy M.Meldebekova.

Qashyqtan oqytýda júıeli jumys júrgizilýi kerek

Pandemııa muǵalimder men mınıstr­likke ǵana emes, bilim berý platforma­laryna da biraz mańyzdy jaıttyń betin ashyp bergendeı. BilimLand kom­panııasynyń dırektory Raýan Kenje­hanuly qashyqtan oqytýda ekijaq­ty júıe­li jumys júrgizilýi kerek ekenin aıtady.

– Bıylǵy oqý jyly jalpy bilim berý tarıhynda buryn-sońdy bolmaǵan erekshe jaǵdaıda ótti. Jyl boıy óte qaýyrt jumys istedik, kúrdeli isti dóńgeletip áketýge bilim salasy mamandary aıryqsha kómektesti. Byl­tyr biz osy ýaqytta 2020-2021 oqý jy­ly­nyń qalaı bolatynyn, bilim berý plat­formasynyń qandaı maz­munmen ázir­lenetinin Bilim jáne ǵylym mınıstr­ligimen, Sıfrlyq damý jáne aero­ǵarysh ónerkásibi mınıstrligimen bir­lesip qyzý talqylap jatqanbyz. Mine, qazir sol qadamdarymyzdyń nátıjesine kóz jet­kizip otyrmyz. Iаǵnı bizge pandemııa qashyqtan oqytýdy mazmundyq qana emes, materıaldyq, naqtyraq aıt­qan­da tehnıkalyq jaǵynan teńdeı qaras­tyrý keregin túsindik. Biraq is muny­men bitpeıdi. Álemdik tájirıbe de úlken sabaq bola alady. Oǵan osy oqý jy­lyndaǵy bilim berýge qatysty jobalardy júzege asyrý barysynda anyq kóz jetkizdik. Biz sheteldegi árip­testerimizben tyǵyz baılanysta bol­dyq. Álemdegi mıllıardtaǵan oqýshy qashyq­tan bilim aldy. Olardy oqytyp otyr­ǵan bilim berý platformalary bar. Sonyń ishinde Pearson kompanııa­sy óz tájirıbelerin aıtty, – deıdi R.Kenjehanuly.

BilimLand kompanııasy iske qosqan OnlineMektep platformasynda osy oqý jyly boıynda 315 mln onlaın sabaq ótken eken. 101 627 825 úı jumysy be­rilip, tekserilip, 2 504 166 189 tapsyrma men jattyǵý oryndalypty.

Atalǵan kompanııa ókiliniń málim­deýinshe, pandemııa ásirese ustaz­dar qaýymyna salmaq saldy. Tehnologııa­larmen baılanysty jańa daǵdylardy tez ıgerýge týra keldi. Oqýshylar men ata-analar da tosyn jaǵdaıǵa shu­ǵyl beıimdelýge májbúr boldy. Qysyl­taıań jaǵdaıda ustazdardy qoldap, olar­ǵa ádistemelik kómek kórsetý úshin plat­forma negizinde muǵalimderdiń aýqym­dy kásibı qaýymdastyǵy quryldy, ustaz­dardy qoldaý qyzmetiniń YouTube arnasyna 370 myńnan asa muǵalim jazylǵan.