Seriktestik atalǵan sıfrly jobany júzege asyrýǵa 200 mln teńge qarjy jumsapty. Fermadaǵy sıyr saýatyn oryn súttiń mólsheri men sapasyn avtomatty túrde baqylap otyratyn joǵary tehnologııalyq qurylǵymen jabdyqtalǵan. Bul baǵdarlamanyń kómegimen saýyn alańyndaǵy ár sıyrdyń kúıi, dene qyzýy, júrek qaǵysy, jemshóbi men salmaǵy, kúndik beretin sútiniń mólsheri men quramy týraly málimetter jınaqtalyp otyrady. Ferma mamandarynyń aıtýynsha, munyń bári ónim kólemin ulǵaıtyp, taýar sapasyn arttyrýǵa, sondaı-aq árbir mal basyn kúıli ustaýǵa kómektesedi. Sút fermasy aldaǵy ýaqytta joǵarǵy tehnologııa múmkindigin paıdalana otyryp, ónim sapasyn 4%-ǵa arttyrýdy, mal azyǵynyń 21%-yn únemdep, óndiristegi eńbek shyǵynyn 24% qysqartýdy kózdep otyr.
Saýyn alańyndaǵy «aqyldy» qurylǵylardyń qalaı jumys isteıtinin bizge mal sharýashylyǵynyń brıgadıri Svetlana Masılevıch aıtyp berdi. Munda turǵan sıyrlardyń bárinde aqparat berip turatyn avtomatty sáıkestendirý júıesi bar eken. Osy arqyly ár sıyrdyń qansha sút bergeni týraly jáne budan ózge de qajetti málimetter tabyndy basqarýdyń kompıýterlik baǵdarlamasyna enip otyrady.
– Qazir, ortasha eseppen bir saýyn sıyr táýligine 20 lıtrge deıin sút beredi. Kúnine 5 tonna sút ótkizemiz. Sıfrly tehnologııa arqyly ónim kólemin 50 paıyzǵa deıin ulǵaıtýǵa qol jetip otyr, – deıdi kompıýterlik baǵdarlamamen jumys isteıtin maman Marına Aleınık.
Sút fermasynda nebary eki-aq saýynshy jumys isteıdi. Biraq olardy saýynshy dep aıtýdan góri «aqyldy» saýyn qurylǵysyn basqaratyn operator degen durys. Svetlana Kovaleva men Olga Vasılıýk kúndelikti jumys barysynda sút toly aýyr bıdondy kóterip bel maıystyrmaıdy. Saýyn alańyna birden 32 sıyrdy jiberip, árqaısy ornyna ornalasqan soń, sıyrdyń jelinin jýyp, saýyn aparatyn kıgizedi. Qalǵan jumys avtomatty túrde júredi. Kóp uzamaı saýyn aıaqtalyp, analyq mal ǵımarattyń kelesi jaǵyndaǵy esikke betteıdi. Al onyń ornyna basqa sıyrlar kelip kiredi. Saýyn jumysy aıaqtalǵan soń eki kelinshek arnaıy bólmege baryp, kıimderin aýystyrady. Munda jýynyp, demalatyn oryn da bar.
– Jumystyń 90 paıyzyn Germanııadan ákelingen Dematron saýyn qurylǵysy atqarady. Alǵashqy kezde keıbir sandardan qate jiberip qoıatynmyn, qazir «aqyldy» qurylǵyny tolyq meńgerip aldym. Tetikti basam da, apparatty iske qosam. Sálden soń jińishke tútikshelerdiń ishinde sút júgire bastaıdy. Sıyr saýylyp bolǵan soń, apparat avtomatty túrde toqtaıdy. Oǵan sıyrlar da ábden úırenip aldy. 15 jyldan beri saýynshy bolyp jumys isteımin. Bıyl «aqyldy» sút fermasy ashylǵaly jumysymyz kóp jeńildedi. Burynǵydaı aýyr ydys tasymaımyz, bul jerdiń aýasy da tap-taza. Qysy-jazy bir qalypty aýa temperatýrasy saqtalyp turady, – dedi saýyn operatory Svetlana Kovaleva.
Saýyn alańynyń edenine qalyń rezeńke tósenish tóselgen. Ony ekinshi bir jumysker «Kerher» jýǵysh apparatymen álsin-álsin jýyp, tazartyp otyrady eken. Fermanyń mal qorasynyń ózi erekshe eńseli: tóbesi bıik, ishtegi aýany jeldetkish tazartyp turady. Mundaǵy malshylardyń jumysy da jeńil kórindi. О́ıtkeni maldyń jemshóbin berýdi aýyl sharýashylyǵynda paıdalanylatyn sheteldiń shaǵyn tehnıkalary atqarady.
Sút fermasyna asa qymbat avtomatty tazartý júıesi ornatylypty. Budan ózge munda sıyr sýaratyn zamanaýı sýat, azyq ústelderi bar. Sút fermasynyń eń basty artyqshylyǵy – sıfrly tehnologııada. Jańa tehnologııa arqyly saýyndy avtomattandyryp qana qoımaı, tabyndaǵy ár sıyrdyń kúıine qatysty kórsetkishterdi baqylaıdy. Bul kórsetkishter basqarý pýltine «sezimtal» ári «aqyldy» arnaıy qondyrǵylar arqyly túsip otyrady. Kompıýterde otyrǵan zootehnık qaı sıyrdyń sútti ekeni, qaısysynyń súti azaıa bastaǵany, qaı sıyrdyń durys jem jemeı júrgeni týraly málimetterdi onlaın rejimde alyp, zerdelep, sútti tabynnyń ónimdiligin arttyrýǵa qajetti sheshimderdi aldyn ala qabyldap otyrady.
«Toısaı» seriktestiginiń basshysy Uzaqbaı Aǵaıdarovtyń aıtýynsha, sút fermasynda jalpy sany 1 131 iri qara bar. Onyń 716-sy – sútti mal. Sharýashylyq búginde 315 sıyr saýyp otyr. Kúnine 5 myń lıtr sút ótkiziledi. Ár lıtr súttiń baǵasyn 150 teńgeden eseptesek, «aqyldy» ferma aıyna 24 mln teńgege sút ótkizedi eken.
