Al memlekettik deńgeıde kún tártibi qalaı ózgergeni týraly ne aıtýǵa bolady? Bul týraly Almaty qalalyq qoǵamdyq densaýlyq basqarmasynyń basshysy Narıman Tabynbaev tómendegideı máselelerdi alǵa tartty.
Haı-floý terapııasynyń máni nede ekenine toqtalmas buryn, elimizdegi indetke qarsy is-qımyl sheńberinde barlyq aýrýhanalardy zamanaýı medısınalyq qural-jabdyqtarmen qamtamasyz etý jumystary júrgizilse, qazir Almatydaǵy juqpaly aýrýlar aýrýhanalarynyń barlyq qarqyndy terapııa bólimsheleri medısınalyq jabdyqtarmen 100% qamtamasyz etilgenin aıta ketelik. Medısınalyq ottegimen qamtamasyz etý úshin arnaıy jabdyqtarǵa erekshe nazar aýdarylǵan. О́ıtkeni koronavırýs ınfeksııasy eń aldymen tynys alý organdaryna áser etetini bárimizge belgili. Medısınalyq mekemelerdi, eń aldymen juqpaly aýrýlar aýrýhanalaryn, kópbeıindi aýrýhanalar men perzenthanalardy ottegimen qamtamasyz etý baǵdarlamasy qabyldandy. Jergilikti bıýdjet esebinen ókpeni jasandy tynystandyrý apparattary (О́JT) satyp alyndy jáne búkil álemde COVID-19 vırýsy kezinde óziniń tıimdiligin dáleldegen joǵary aǵyndy haı-floý (High-flow) ottegi terapııasynyń jańa tehnologııasy engizildi. Koronavırýs ınfeksııasymen jáne onyń asqynýlarymen aýyratyn naýqastardy emdeýde 19 qalalyq emhanaǵa osyndaı 250 apparat satyp alyndy.
– Joǵary aǵyndy ottegi terapııasy – durys tynystaı almaıtyn naýqastarǵa qoldanylatyn ottekti qoldaýdyń zamanaýı tehnologııasy, ol pandemııa kezinde ókpesi zaqymdanǵan naýqastardy emdeýde álemde koronavırýs ınfeksııasy kezinde keń taralǵan.
Mysaly, Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy óz usynystarynda standartty ottekti qoldaýmen salystyrǵanda, high-flow terapııasy aýrýhanaǵa jatqyzý uzaqtyǵyn tómendetetinin, aýrý aǵymynyń boljamyn jaqsartatynyn jáne ıntýbasııaǵa, ıaǵnı ókpeni jasandy tynystandyrýǵa aýystyrý qajettigin edáýir tómendetip, munyń bári buqaralyq aqparat quraldarynda О́JT-daǵy ólim-jitim kórsetkishteri týraly birneshe ret paıda bolǵan maqalalardan keıin mundaı jaǵdaıdan aýlaq bola bastaǵanyn kórsetedi. Aıta ketý kerek, kóbinese О́JT apparaty – naýqastyń ómirin saqtap qalýdyń jalǵyz múmkindigi, al ólimniń joǵary deńgeıi oǵan qosylǵan naýqastardyń aýyr jaǵdaıyn ǵana kórsetetinin atap ótken jón, – deıdi N.Tabynbaev.
Ol belgili bir kórsetkishterdegi joǵary aǵyndy ottegi terapııasy Eýropanyń, AQSh pen Aýstralııanyń kóptegen eliniń klınıkalyq hattamalaryna engizilip, sonymen qatar Reseı Federasııasynyń Densaýlyq saqtaý mınıstrligi de usynǵanyn aıtady. Sonymen joǵary aǵyndy ottegi terapııasy qazaqstandyq COVID-19 ınfeksııasyn emdeý hattamalaryna engizildi, al 2020 jyldyń kúz mezgilinde ókpesi zaqymdalǵan naýqastarda joǵary aǵyndy ottegi terapııasynyń tıimdiligin eskere otyryp, COVID-19 ınfeksııasynyń taralýyna qarsy is-qımyl jónindegi vedomstvoaralyq komıssııa barlyq aýrýhanalardy High-flow apparattarymen jabdyqtaýǵa buıryq berdi.
Atalǵan tehnologııa Qazaqstanda paıda bolǵannan keıin, ony alǵashqylardyń biri bolyp Ortalyq qalalyq klınıkalyq aýrýhananyń jansaqtaý bólimshesi qoldana bastady. Bul COVID-19 kezinde ókpesine aýyr zaqym kelgen naýqastarda High-flow paıdalaný arqyly jaqsy nátıje kórsetti. Sondyqtan Almaty qalasy ákimdigi qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń ádistemesin qoldanýǵa usynystar berildi. Egjeı-tegjeıli talqylaýdan keıin basqarma basqa emdeý mekemeleri úshin joǵary tehnologııalyq High-flow jabdyǵyn satyp alý qajettigi týraly sheshim qabyldady.
Haı-floý terapııasynyń máni nede?
Naýqasqa muryn kannýlasynyń kómegimen ońtaıly temperatýra men ylǵaldylyqqa deıin (mınýtyna 60 lıtrge deıin) qyzdyrylǵan jáne ylǵaldanǵan aýa-ottegi qospasynyń joǵary aǵymy beriledi. Qyzdyrylǵan jáne ylǵaldanǵan aýa aǵyny naýqasqa yńǵaıly jáne shyryshty qabattarǵa zaqym keltirmeıdi, al aǵynnyń joǵary jyldamdyǵy ókpeni «ashady», kómirqyshqyl gazyn siltileý arqyly óli keńistiktiń kólemin azaıtady jáne alveolalardyń bir-birine jabysyp qalýyna jol bermeı, tynys alýdy jeńildetedi. Qurylǵy ottegi maskasynyń ornyna jabdyqtalǵan muryn kannýlasy qozǵalysty shektemeıdi, bet terisin qurǵatpaı, naýqas esh kedergisiz tamaq pen sý qabyldaı alady, bul psıhologııalyq jáne fızıkalyq jaǵdaıǵa oń áser etip, qalpyna kelýin tezdetedi.
– Kóp naýqastarda joǵary Haı-floý terapııasyn qoldanǵan kezde satýrasııa birneshe mınýt ishinde kóteriledi, entigý azaıyp, naýqas birqalypty jaǵdaıda bolady. Naýqastardyń kóp bóliginde (60-80%) osyndaı ottegi terapııasy jetkilikti, nátıjesinde О́JT-ǵa qosylý qajettigi qaýpi edáýir tómendep, aýrý aǵymynyń boljamy jaqsarady, emdeýge jatqyzý uzaqtyǵy azaıady, – deıdi medısına ǵylymdarynyń doktory, professor N.Tabynbaev.
О́JT apparatynyń Haı-floý apparatynan aıyrmashylyǵy, ıaǵnı О́JT apparatyn tek reanımasııa jaǵdaıynda bilikti reanımatologter qoldanady, al Haı-floý apparatymen qarapaıym ınterfeısi arqyly basqa qyzmetkerler, sonyń ishinde medbıkeler de jumys isteı alady, olar qazirdiń ózinde óte aýyr reanımatologterdi ıntýbasııalaý qajettiginen bosatylady.
Osylaısha, Almaty epıdemııalyq ahýaly áli de kúrdeli bolyp turǵan kezeńde jaǵdaıy ortasha jáne aýyr naýqastardy emdeý úshin qajetti zamanaýı ottegi jabdyqtarymen jetkilikti dárejede qamtamasyz etilgen. Qazirgi ýaqytta qala ákimdigi medısınalyq mekemelerdi medısınalyq jabdyqtarmen jańartý jáne ınfraqurylymdy zamanaýı talaptarǵa barynsha keltirý jumystaryn jalǵastyryp jatyr. О́ıtkeni uzaq ýaqyt boıy Almatynyń medısınalyq uıymdarynda jeldetý ózekti másele boldy. Máseleni sheshý úshin qala ákimdigi emdeý mekemeleriniń jeldetý júıesin kúrdeli jóndeýden ótkizýdiń arnaıy baǵdarlamasyn, sondaı-aq kóp beıindi aýrýhanalardyń jansaqtaý bólimshelerinde taza bólmeler qurý baǵdarlamasyn ázirledi. Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasy qabyldaǵan barlyq is-shara kóp beıindi aýrýhanalar men juqpaly aýrýlar aýrýhanalarynda koronavırýs ınfeksııasyn juqtyrǵandardyń kezekti joǵarylaýyna barynsha daıyn bolýǵa múmkindik berdi. COVID-19 ınfeksııasy qaýipti jáne qala turǵyndaryna qaýip tóndiredi, biraq klınıkalardyń tehnıkalyq jabdyqtalýy men ınfeksııanyń taralýyn boldyrmaý maqsatynda qabyldanǵan sharalar qazirdiń ózinde óz jemisin berip, otandastarymyzdyń ómiri men densaýlyǵyn saqtaýǵa tıimdi kómektesip otyr.
ALMATY
