Osy oraıda aıtpaǵymyz, kóptegen zertteýshi Olımpııa oıyndarynyń bastalý tarıhy bizdiń zamanymyzdan burynǵy 776 jylǵa tán deıdi. Biraq bizdiń zamanymyzdyń 393 jyly Rım bıleýshisi I Teodosıýs tórt jylda bir dúrkin ótkiziletin sport oıyndaryn ýaqyt ozdyryp, adamdardy aldaǵany jáne túkke de qajetsiz dep tanyp, tyıym salǵany jaıly naqty derekti bilemiz. Bul oqıǵadan keıin uzyq jyldar boıy, naqtyraq aıtqanda HIH ǵasyr bastalǵanǵa deıin Olımpıada ótken joq.
Odan keıin álemdik dúbirli dodany qaıta tiriltip ómirge ákelgen adam – Per de Kýberten. Ol 1863 jyly Fransııada týǵan. Jeti jasqa tolǵan 1870 jyly fransýz-nemis soǵysy bastalyp ketip, soǵystyń ne ekenin qarshadaı kúninen sezip ósken jigit memleketter soǵyspaı-aq bir-biriniń kúsh-qýatyn saıystyrýǵa nege bolmasyn dep oı túıedi. Sóıtip, bul maqsatyn iske asyrýǵa kirisedi. Osy jolda kóptegen qıyndyqqa da tap bolady. О́ziniń týa-bitti qaıtpas qaısarlyǵynyń arqasynda alǵan betinen qaıtpaıdy.
Kóp jylǵy eńbeginiń nátıjesinde 1894 jyldyń maýsym aıynda Parıj qalasynda halyqaralyq úlken konferensııa uıymdastyryp, alǵashqy Olımpııa oıyndaryn ótkizý jaıly bir sheshimge keledi. Toǵyz elden 70-ke tarta ókil qatysqan atalǵan jıynda Halyqaralyq Olımpıada komıtetiniń jarǵysy, laýazymdyq dárejeler, ánurany, emblemasy, t.b. máseleler kún tártibine qoıylyp, talqyǵa túsedi.
Basqosýdyń sońǵy kúni alǵashqy Olımpııa oıyndaryn qaıda ótkizý jaıly ókilder pikiri tyńdalyp, ortaq kelisim boıynsha tarıhta tuńǵysh ret Olımpıadany ótkizýge Afına qalasy tańdalady.
Biraq qarjy-qarajat jaıyn sheshý tyǵyryqqa tireledi. Onyń syrtynda jarysqa qatysýshy sportshylardyń oryn-jaıy, isher tamaǵy, sporttyq qural-jabdyǵyn saılap, saqadaı saı etý isi turdy.
Árıne, munyń bári bastamashy Kýberten myrzanyń ıyǵyna artylady. Biraq alǵashqy Olımpıada oıdaǵydaı ótip, 20 jyl uıqy-kúlki kórmeı eńbektengen Kýbertenniń mańdaı teri aqtalady.
Osylaı Per de Kýberten jańa zaman Olımpıadasynyń negizin qalaýshy retinde tarıhta qaldy. Onymen qatar júrip, barlyq sharýanyń ystyq-sýyǵyna birge kúıgen dosy Demetrıýs Vekelasty da umyt qaldyrýǵa haqymyz joq. Bul adam Kýbertenge qarjy-qarajat jaǵynan kóp kómektesken kórinedi. О́ıtkeni Vekelas – bıznes salasynda aty shyqqan ári jazýshy retinde de tanymal tulǵa. Osyndaı zor bedeliniń arqasynda tuńǵysh Halyqaralyq Olımpıada komıtetine basshy bolyp saılanǵan.
