Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Rýstam Ahmetovtiń aıtýynsha, jyl basynan beri bastapqy naryqtaǵy úılerdiń baǵasy 5 paıyzǵa ósken.
«Biz baǵa ósimin tejeý úshin qurylys júrgizýshilerge 11 eskertý jiberip, kelissóz júrgizdik. Qazir baǵa ósýiniń tómendeýi baıqalady», degen edi R.Ahmetov.
Iá, zeınetaqy qoryndaǵy 1 trln 200 mlrd teńgeniń naryqqa kelip túsýi baspana baǵasyn sharyqtatqany belgili. Qymbatshylyqqa sebep bolǵan taǵy bir qyzyq derekti «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy aıtyp otyr: Kópqabatty úılerdiń astynan kólik turaǵyn salý turǵyn úı sharshy metri baǵasyn 16 myń teńgege qymbattatyp jiberedi eken.
«Avtoturaq oryndarynyń shamamen 70 paıyzy qurylys aıaqtalý kezinde suranyssyz qalýda, al qurylys salýshylar ótpeı qalǵan oryndardy kútip-ustaýǵa májbúr. Osy rette qurylys salýda qosarly standart qoldanyp jatqany baıqalady, mysaly, memlekettik organdar jáne kvazımemlekettik sektorǵa avtoturaq oryndarynsyz qurylys salýǵa ruqsat berilgen», dep habarlady «Atameken».
Baǵa qashan tómendeıdi?
О́tken aptada «Baspana hıt» ıpotekalyq baǵdarlamasynyń toqtatylatyny habarlandy. Sarapshylar baǵdarlamanyń naryqtan ketýine baılanysty qaıtalama naryqtaǵy páter baǵasy birden 30 paıyzǵa quldyraýy múmkin dep boljaıdy.
Orda satu kompanııasynyń satylym jónindegi menedjeri Amanjol Jıenbetovtiń aıtýynsha, 2020 jyl barlyq josparlar men boljamdardy tas-talqan etti. Sondyqtan baǵa ósimine tek qana zeınetaqy qarjysyn kináli etý orynsyz.
– Zeınetaqy aqshasynyń baǵaǵa áserin aıtqan kezde buǵan tereń mán berý kerek. Qurylys salýshynyń qurylysty bastaý týraly sheshimi men úıdi satýǵa deıingi aralyq 6-15 aıǵa sozylady. Biz bárimiz Qazaqstan men álemde qatań lokdaýnnyń 2020 jyly naýryzdan jyl aıaǵyna deıin sozylǵanyn bilemiz. Jaǵdaıdy boljaý múmkin bolǵan joq. Ári qaraı ne bolatynyn da eshkim túsine almady. Endi bastalǵan jańa jobalardyń bári toqtap qaldy. Byltyr III jáne IV toqsanda joǵary valıýtalyq kútilimderge baılanysty keıinge qaldyrylǵan suranys júzege asa bastady. Al zeınetaqy qarjysyn paıdalaný bastalǵan kezde naryqta páter tapshylyǵy sezildi. Ári baǵdarlama páter alýdy josparlap otyrmaǵan azamattardyń ózin yntalandyrdy. Bul jaǵdaı barlyq segmenttegi baǵa ósimine ákelip soqty, – deıdi sarapshy.
Al «Arbat Rıel Esteıt» agenttiginiń dırektory Marına Grýshınanyń aıtýynsha, kúzde naryqtaǵy baǵa ósimi turaqtalady.
– Qazir Almaty naryǵynda ekinshi dárejeli úılerdiń sharshy metri shamamen 420 myń teńgeni quraıdy. Zeınetaqy kampanııasy kezinde turǵyn úı quny 20 paıyzǵa ósti. Suranystyń kóp bolýy osyǵan alyp keldi. Satyp alýshylar negizinen jańa qurylystarǵa mán berdi. О́ıtkeni jerdi qazý satysyndaǵy bastapqy baǵa ekinshi naryqtaǵy úılerdiń qunymen teń. Adamdar birinshi kezekte bastapqy naryqtaǵy úılerdi qaraıdy, yńǵaıly nusqa tappasa ǵana qaıtalama naryqqa aýysady. Bul rette adamdardy eki kategorııaǵa bólip qarastyrýǵa bolady. Olardyń alǵashqylary zeınetaqy qarjysyn kapıtalızasııalaý úshin ǵana jyljymaıtyn múlik alǵysy keledi. Ondaı azamattar alynatyn aqshaǵa qoljetimdi nysandardy qarastyrady. Qarjy árkimniń shotynda ártúrli kórinis tabady. Biraq negizinen kóbiniń qarjysy ortalyqtan jańa baspana satyp alý úshin jetkiliksiz ekeni de belgili, – deıdi M.Grýshına.
Onyń aıtýynsha, bul sanattaǵy satyp alýshylar buryn turǵyn úı satyp alýǵa qulyqsyz bolǵan perıferııalyq naryqty jandandyryp jibergen. Iаǵnı olar baspanany keıin jalǵa beremin nemese satyp jiberemin degen maqsatty alǵa shyǵarýshylar. Al ekinshi sanatqa jatatyndar – zeınetaqy qarjysymen turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartýdy oılaǵan nemese ıpotekasyn japqysy kelgen azamattar.
– Pandemııadan soń mundaı bastamanyń qolǵa alynýy naǵyz óz ýaqytynda istelgen jumys boldy. Degenmen bastama úı salýshylardyń baǵany kóterip jiberýine de áser etti. Tamyzǵa taman baspana baǵasy turaqtalýy tıis. Oǵan deıin suranys qubylyp turady. Kóktemde satyp alýdy júzege asyra almaǵan klıentter naryqqa shyǵady. Degenmen osy ýaqytta satyp alýshylardyń jappaı naryqtan ketýine de kýá bolamyz. Qazirdiń ózinde belsendilik 30 paıyzǵa azaıdy, ol ári qaraı tek tómendeı beredi. Eger jyl sońyna deıin aıtarlyqtaı ekonomıkalyq dúmpý oryn almasa onda jeltoqsanda úı baǵasy tabıǵı qalpyna oralyp, zeınetaqy naýqanyna deıingi deńgeıine keledi, – deıdi sarapshy.
Tap qazir naryqtaǵy baǵa turaqsyz jáne kún saıyn qubylyp tur. Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttiginiń basshysy Serik Jumanǵarın osyndaı pikir aıtypty. Sózine súıensek, bıyl qańtar-sáýir aralyǵynda birinshi naryqtaǵy baǵa ósimi 5,5 paıyz bolǵan. Byltyr dál sol kezeńde baǵa ósimi nebári 1,5 paıyzdy qurapty. Baǵa ósimi jaǵynan ekinshi naryqtaǵy úıler quny tipti aspandaıdy. Byltyr ósim 2,2 paıyz bolsa, bıyl 2020 jylǵa qaraǵanda 12,3 paıyzǵa kóterilip ketken.
– Baspana qunynyń ósýine qurylys materıaldarynyń qymbattaýy da áser etip otyr. Jyl basynan beri otandyq qurylys materıaldarynyń baǵasy 16 paıyzǵa ósti. Byltyr mundaı bolmaǵan, kerisinshe tómendegen edi. Agenttik baǵa ósimin boldyrmaý maqsatynda úlken jumystar atqarýda. Sonyń nátıjesinde Shymkentte sharshy metr quny 330 myńnan 270 myńǵa, Qostanaıda 245-ten 230 myńǵa, О́skemende 350-den 220 myńǵa tómendedi, – deıdi S.Jumanǵarın.
Sanaıǵaq
Ulttyq bank deregine súıensek, 2021 jyldyń 1 sáýirindegi jaǵdaı boıynsha elimizde berilgen ıpotekalyq nesıe kólemi 2,3 trln teńgeni quraǵan. Bul 2020 jyldyń dál osy kezeńimen salystyrǵanda 514,4 mlrd teńgege (27,7 paıyz) kóp.
«Otbasy bank» ıpotekalyq portfel ósimi memlekettik sýbsıdııalaý baǵdarlamalary esebinen bolyp jatqanyn habarlaıdy. Ipotekalyq portfeldiń 24-30 paıyzyn bastapqy tólemi 50 paıyzdan tómen nesıeler quraǵan. Al portfeldiń 50 paıyzyn ıpotekalyq zaım somasynyń 50 paıyzy quıylǵan nemese jınaqtaǵan zaımdar quraıdy eken.
