Bıznestegi burymdylar básekege qabiletti

Áıelderdiń kásipkerlik qyz­metke aralasýy olardy ju­myspen qamtyp qana qoı­maı, qoǵamdyq jaǵdaıyn jaqsar­tady, tulǵalyq turǵydan damytady. Eń bastysy, joǵary kó­lemde tabys tabýǵa jol asha­d­y. Osy oraıda, myna bir sta­tıs­tıkalyq derekke nazar aýdar­ǵan jón. Halyqaralyq eńbek uıymy bıýrosy 70-teı el­diń kásiporyndaryn zertteý ne­gi­zinde «Bıznestegi jáne menedj­menttegi áıelder» taqyrybynda baıandama ázirlegen eken. Zertteý isine qatysqan respondentterdiń 57 paıyzdan astamy genderlik saıasat tabystyń 5 paıyzdan 20 paıyzǵa deıingi ósimine áser etkenin kórsetken. Qazaqstan da bul turǵyda álemdik úrdisterden qalys qalǵan emes. Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń resmı málimetine súıensek, shaǵyn jáne orta bıznestegi áıelderdiń úlesi sońǵy 5 jylda shamamen 43-44 paıyzdy qurap otyr jáne bul sıfr turaqty túrde saqtalýda.

– Bizdiń el áıelderdiń bıznes­ke aralasýyn eńbek naryǵy men iskerlik belsendiliktiń oń faktory retinde odan ári da­mytýǵa daıyn. Bul rette, búgingi tańda Qazaqstanda kórsetiletin mem­lekettik qoldaý sharalary keń aýqymǵa ıe. Alaıda áıelderdiń kásip­kerlik bastamasyn damytý úshin naqty genderlik baǵdar­lanǵan quraldar qajet. Áıtpese, áıelderdiń shyǵarmashylyq oılaý qabiletiniń joǵary, jarqyn bastamalardy júzege asyrý úshin úlken áleýetke ıe ekeni belgili. Dese de, olardyń bıznespen aınalysýyna kedergi keltire­tin jaǵdaılar da joq emes. Bul táji­­rıbeniń jetispeýshiligi, bas­tapqy qarajattyń joqtyǵy, óz isin qurýdaǵy múmkindikter tý­ra­ly aqparattyń azdyǵy. Áıel­der tabıǵat darytqan myq­ty qabiletke ıe bola tura, ot­ba­sylyq mindetterden asa al­maı, uzaq ýaqyt boıy óz bilik­t­ili­gin, iskerlik qasıetiniń deń­­geıin, naryq konıýktýrasyn qadaǵalaýdy joǵaltady. Biz­diń ortaq mindetimiz – olardy qoldaý. Bul rette oqytý, qaı­ta beıindeý, biliktiligin art­tyrý­dyń tıimdiligi joǵary bol­maq, – deıdi Ulttyq ekonomıka mı­nıstri Áset Erǵalıev.

Bıznesti qoldaýdyń mem­le­kettik baǵdarlamalaryn mo­nı­to­rıngileý genderlik pa­rı­tet­tiń ózinde memleketten qarjylaı qoldaý alǵan áıel kásipkerlerdiń úlesi 32 paıyzdy quraıtynyn kórsetken. Bul – jeńildikpen bankten kredıt alý jáne granttarǵa qol jetkizý. Qarajatsyz qoldaý jasalatyn jobalardyń jartysyna jýyǵy, ıaǵnı 45 paıyzy áıelderdiń jo­basy eken. Osy oraıda, el Úkimeti 2015 jylǵy sáýirden bastap, Eýropalyq qaıta qurý jáne damý bankimen (EQDB) bir­­lesip, «Bıznestegi áıelder» baǵ­­darlamasyn iske asyryp jat­­qanyn atap ótken jón. Qazaq­­standyq kásiporyndar sheteldik sarapshylardy qosa alǵanda, konsýltanttardy tartý bo­ıynsha shyǵyndardyń bir bóligin óteýge memlekettik granttar alady.

Búgingi tańda mınıstrlik pen EQDB arasyndaǵy ynty­maqtastyq sheńberinde 300-ge jýyq kásipker áıel jergilikti konsýltanttardan keńes alyp, 35,9 mlrd teńge kóleminde 21,9 myń kredıt berilgen. О́tken jylǵy qazanda EQDB-men «Bız­nestegi áıelder» baǵ­dar­la­ma­syn 2025 jylǵa deıin uzar­tý týraly qosymsha keli­sim­g­e qol qoıyldy. Sheshim baǵ­dar­lama komponentterine su­ranystyń joǵary ekenine baı­lanysty qabyldanǵany anyq. Baǵdarlama granttardan bólek, konsýltanttardy tartýdy, qar­­­jylandyrýǵa qol jetkizýdi, tálim­­gerlikti, koýchıng pen tre­nıngterdi usynady.

– «Bıznes-lınzalar» atty bıznesti dıagnostıkalaýdyń tegin onlaın quraly áıelderge kez kelgen ýaqytta bıznestiń jaı-kúıine jedel taldaý ja­saýǵa jáne óz kásipornynyń ósý múmkindigin anyqtaýǵa kómek­tesedi. Elbasynyń tapsyrmasyna sáıkes, bul baǵyttaǵy ju­mys jalǵasýda. Nur Otan par­tııasynyń «О́zgerister joly: árkimge laıyqty ómir!» saı­laýaldy baǵdarlamasyn oryn­daý jónindegi jol kartasy sheńberinde áıelder kásip­ker­ligin damytý ortalyqtaryn qurý qarastyrylǵan. Qysqa merzimdi keleshekte mınıstrlik «Atameken» palatasymen bir­lesip, qurylatyn ortalyqtar alańynda iske asyrylatyn áıelder kásipkerligin damytý jónindegi jańa tıimdi sharalardy pysyqtaıtyn bolady. Ortalyqtar áıelderdiń bas­tamalaryn aqparattyq jáne konsýltasııalyq qoldaýdyń ári áıelderdiń kásipkerlik áleýetin iske asyrýdyń tıimdi kózi bolýy tıis, – deıdi mınıstr.