Álemdi vaksına qutqarady

Álem boıynsha koronavırýsqa qarsy ekpe egýden Izraıl kósh bastap tur. Qazirgi tańda bul el turǵyndarynyń 60 paıyzǵa jýyǵy vaksına alǵan. Sonyń nátıjesi shyǵar, keıingi kezde koronavırýs juqtyrǵandar sany kúrt azaıǵan. Máselen, sońǵy aptada naýqastar sany 10-30 adam aralyǵynda.

Budan bólek Izraılde 1 maýsymnan bastap koronavırýs pandemııasyna baılanysty buryn engizilgen barlyq shekteý alynyp tastaldy. Tek jabyq jerlerdegi qoǵamdyq oryndarda betperde kııý talaby men elge kelgenderge karantın kezinde qoıylatyn talaptardyń kúshi joıylǵan joq.

Jınalystarǵa qatysýshylardyń sanyna qatysty da barlyq shekteý alyndy. Buǵan qosa turǵyndardyń budan bylaı bir jerge kirýi úshin vaksınalaý nemese koronavırýstan saýyqqany týraly qujat usynýy qajet emes. Izraıl birqatar eldiń, onyń ishinde qazirgi ýaqyt­ta epıdemııalyq qaýip-qater boıyn­sha «qyzyl aı­maqtaǵy» memle­ketterdiń azamat­taryna el aýma­ǵyna kirýine salynǵan ty­ıymdy alǵan joq. Izraılge kel­gender mem­leket aýmaǵyna kirý kezinde koro­navırýsqa test tap­syrýy, ushýdan 72 saǵat buryn ja­salǵan taǵy bir testtiń nátıjelerin usynýy kerek.

Vaksına salý boıynsha AQSh ta jaqsy kórsetkishke ıe. Qazirge deıin el halqynyń 41,2 paıyzy, ıaǵ­nı 295 mln adam ekpe alǵan. Sonyń nátıjesinde táýligine vırýs juqtyrǵandar sany 6-7 myńǵa deıin azaıdy.

Esterińizde bolsa, naýryz-sáýir aılarynda kúnine 50-60 myń adam qaýipti derttiń tyrnaǵyna iligetin. Al qańtarda 200 myńǵa deıin naýqas tirkelgen. Jalpy, qazirge deıin AQSh-ta 34 mln adam koronavırýs juqtyrǵan. Sonyń 28 mıllıony jazylyp shyqsa, 610 myń naýqas kóz jumǵan.

Ulybrıtanııada da vaksınalaý qarqyndy júrip jatyr. Búginge deıin 65 mln doza berilse, 25,5 mln adam eki dozany da qabyldaǵan. Osylaısha, halyqtyń 38,3 paıyzyna ekpe salyndy. Sóıtip eldegi epıdemııalyq ahýal ájep­táýir jaqsaryp qaldy. Qazir vırýs juq­tyrǵandar sany 2-3 myńnyń aına­lasynda ǵana. Pandemııa bastalǵaly elde 4,5 mıllıon adam naýqastanyp, 127 myńy qaıtys bolǵan.

Degenmen, bosańsýǵa áli erte. Tumandy Albıonda korona­vırýstyń «úndistandyq» nusqa­synyń saldarynan pandemııanyń úshin­shi tolqyny bastalýy múmkin. Kembrıdj ýnıversıtetiniń klını­kalyq mıkrobıologııa professory Ravı Gýptanyń aıtýynsha, Úndis­tanda alǵash ret anyqtalǵan «B.1.617.2» koronavırýs mýtasııasy vak­sınalaý naýqanynyń sátti bolýy­na jáne aýrýdyń tómendeýine qara­mastan, Ulybrıtanııadaǵy epı­de­mııa­lyq jaǵdaıǵa qaýip tóndiredi.

Germanııada halyqtyń 43 paıy­zy nemese 35,75 mln adam Sovid-19-ǵa qarsy vaksınanyń  bi­rinshi komponentin aldy. Tur­ǵyndardyń 17,7 paıyzy, ıaǵnı 14,6 mln adam ekpeniń eki kom­ponentin de saldyrǵan. Robert Ko­h ınstıtýtynyń málimeti boıynsha, Germanııada bir kún buryn 270 927 adam vaksına saldyrǵan.  Ger­ma­nııada ekpe egý 2020 jylǵy jel­toqsan aıynyń sońynda bastaldy. Qazirgi ýaqytta BioNTech/Pfizer, AstraZeneca, Moderna jáne Johnson & Johnson vaksınalary qoldanysta. Nátıjesinde, elde koronavırýstyń taralý deńgeıi tómendep keledi. Infeksııany juqtyrǵandar kórset­kishi­niń kúndelikti ósimi 1 978 jaǵ­daıdy qurady. Bul bir apta burynǵy kórsetkishke qaraǵanda 704 jaǵdaıǵa kem. Halqynyń sany 84 mıllıondy quraıtyn Germanııada pandemııa bas­talǵannan beri koronavırýstyń 3 681 126 oqıǵasy anyqtaldy. In­detten 88 442 adam kóz jumdy.

Sondaı-aq Germanııada pandemııa bastalǵannan beri koronavırýsty juqtyrýdyń birde-bir jaǵdaıy tirkelmegen aýyl anyqtaldy. Ol – el­diń batysyndaǵy Reınland-Pfals jerinde ornalasqan 400 turǵyny bar Lıg aýyly. Bul aýylda 14 aı boıy ko­ronavırýs indeti tirkelmegen.

Fransııa Prezıdenti Emmanýel Makron da Sovid-19 vırýsyna qarsy ekpe saldyrdy. Memleket bas­shysy otandastaryn vaksına alýǵa shaqyrdy. Fransýz lıderi qandaı ekpe saldyrǵanyn naqtylaǵan joq. Ol koronavırýs ınfeksııasyn 2020 jyldyń jeltoqsanynda juq­­tyrǵan bolatyn. 67 mln halqy bar Fransııada 25,3 mln adam vaksınanyń kem degende bir dozasyn aldy.

«Úsh jolaqty elde» vaksınalaý sharalaryna qatysty engizilgen qosymsha shekteýler alynyp tas­tal­dy. Dúısenbiden bastap Fran­sııa­nyń kez kelgen eresek turǵyny esh shekteýsiz ekpe alýǵa jazyla alady. Bul elde tipti árbir dárihanada da ekpe saldyrýǵa múmkindik bar.

Eýropada jasóspirimderdi koro­na­vırýs ınfeksııasyna qarsy ım­mýndaýǵa ruqsat etildi. Eýropa­lyq odaq elderi 12 jastan asqan bala­lardy Covid-19-ǵa qarsy vaksı­nalaýdy bastaýy múmkin. Bul ba­ǵyt­ta Biontech/Pfizer preparatyn qol­daný usynylady. Eýropalyq Komıs­sııa Eýropalyq dárilik zattar agent­tiginiń (EMA) sheshimin rastap, jas­óspirimderge ekpe salýǵa ruqsat berdi.

Ispanııada halyqtyń 39 paıy­zy kemi bir doza ekpe alsa, 20 pa­ıyzy tolyqtaı vaksına qabyl­dady. Sondaı-aq el bıligi týrıstik oryn­dardaǵy karantındik talap­tardy jeńildetýdi bastady. Maı­orka aralynda 7 aıǵa sozylǵan ko­mendanttyq saǵat toqtatyldy. Buǵan qosa ashyq aýada 15 adamǵa deıin, al jabyq jerlerde 10 adamǵa deıin kezdesýge ruqsat etiledi. Al kóshede mindetti túrde maska kııý qajet. Jańa erejeler 20 maýsymǵa deıin kúshinde bolady.

Shveısarııa karantın talap­taryn jeńildetti. Elde meıramhana zaldary ashylyp, aýdıtorııalardaǵy stý­dentter sany boıynsha shekteý­ler alynyp tastaldy. Son­daı-aq shekteýler engizilgen sala­lar úshin qashyqtan jumys isteý re­jimi joıyldy. Alaıda Bern bı­ligi jumys berýshilerge qyzmet­ker­lerdiń úıde jumys isteýine múmkin­dik berýdi usynady. Korona­vı­rýsqa qarsy vaksınany alǵan el tur­ǵyn­dary epıdemııalyq qaýip deńgeıi joǵary elderden oralǵannan keıin oqshaýlanýǵa mindetti emes.

Túrkııada karantındik sharalar jeńildetildi. El Prezıdenti Rejep Taıyp Erdoǵan 1 maýsymnan bastap eldegi komendanttyq sa­ǵattyń qysqarǵanyn jarııalady. Dámhanalar men meıramha­nalar kelýshilerdi búginnen bas­tap qabyldaıdy. Memleket bas­shy­sy­nyń aıtýynsha, komendanttyq saǵat jumys jáne senbi kúnderi saǵat 22:00-den 05:00-ge deıin, jek­­­sen­bide táýlik boıy kúshinde bo­lady.

Ońtústik Koreıada halyqtyń 10,5 paıyzyna koronavırýsqa qarsy ekpe egildi. О́tken táýlikte ǵana elde 163 457 adam vaksına aldy.

Japonııa bıligi PTR test anyq­tamasy bar jankúıerlerdi Tokıo­da ótetin Olımpııa men Para­lımpıada oıyndaryna kirgizýge nıetti. Ekpe saldyrǵan azamattar da tıisti qujatty usynýy shart. PTR zertteý stadıonǵa kelgenge deıin jeti kún buryn jasalýy kerek. Stadıonǵa kirer aldynda mamandar kó­rermenderdiń temperatýrasyn tek­­serip, betperdeniń bolýyn qa­da­ǵa­laıdy. Al Olımpıadadaǵy jan­­kúıerlerdiń sanyn shekteýge qatys­ty másele maýsym aıynda sheshilmek.

Sıngapýr Sovid-19 taralý qar­qynyn tómendetý úshin balalardy vaksınalaýdy bastamaq. Premer-mınıstr Lı Sıan Lýnniń málim­deýinshe, osy aptada 12 jastan asqan oqýshylarǵa ekpe salý bastaldy. 1 maýsymnan bastap oqýshylar vak­sına saldyrýǵa aldyn ala jazy­lyp, 3 maýsymda ala bastaıdy. Oqý­shylardy ımmýndaýdan keıin vaksına 39 jasqa deıingi basqa turǵyndarǵa salynbaq.

Resmı Kaır karantın talap­taryn jeńildetedi. Mysyr bıligi dám­hanalar, meıramhanalar, dúkender men saýda ortalyqtarynyń ju­mysyna qoıylǵan shekteýlerdi alyp tastaý týraly sheshim qabyldady. Tamaqtaný oryndary men dúkender jazǵy jumys rejimine oralyp, túngi saǵat 00:00-ge deıin jumys is­teı alady. Mysyrlyq úkimet shekteý­lerdi jeńildetýmen qatar, Hýrga­da men Sharm-esh Sheıh sııaqty týrıs­ter arasynda eń tanymal eki kýrort­tyń barlyq turǵyndaryn vaksı­nalaýǵa nıetti ekendigin habarlady.

Qoryta aıtqanda, qazirge deıin álem halqynyń 10 paıyzy ǵana vaksınanyń bir dozasyn saldyrsa, tolyqtaı ekpe alǵandar sany 5 pa­ıyzdan aspaı tur. О́kinishke qa­raı, damyǵan elderdegi jaǵdaı jaq­sy bolǵanymen, damýshy memle­ket­terdegi ahýal kúrdeli.