Aralas mektepter máselesi keńes ókimeti kezinen beri talqylanyp kele jatyr, alaıda qazirgi tańda onyń sany artpasa, azaıǵan joq. Bul másele aralasmektepterde jınalystan bastap, saptyq jıyndar, túrli sharalardyń orys tilinde ótýinen, ıdeologııasynyń ózgeshe bolýynantýyndap otyr. Ondaı bilim ordasynda oqyǵan bala qazaq tilinde sóılemeıdi deıdi sarapshylar.
Nur-Sultan qalasynda aralas tildi bilimberetin mektepter sany kóbeıip jatyr. Bilimbasqarmasynyń málimetinshe, elordada jalpy 91 memlekettik mektep bar, onyń 34-i qazaq mektebi, 8-i orys mektebi, 49-y aralas tildi. Qoǵamdyalańdatqan bul másele Media club Qazaqstanalańynda talqylandy. Onlaın kezdesýge bilimsalasynyń sarapshylary qatysty.
Qoǵam qaıratkeri Orazkúl Asanǵazy aralasmektepterdi ashqansha, qazaq tildi mektepterdińsanyn arttyrý kerek ekenin basa aıtty. Tiljanashyry Elbasy N.Nazarbaevtyń 2006 jylyQazaqstan halqy Assambleıasynyń HIH sessııasyndaǵy jasaǵan baıandamasynda: «Qazaqtilinde bilim beretin mektepterde oqıtyndardyńsany 63 paıyzdy quraıdy. Biz 2020 jylǵa qaraıbarlyq qazaqstandyqtardyń 95 paıyzymemlekettik tildi meńgerýi tıis degen mindetqoıyp otyrmyz», degen sózin alǵa tartty. Májilistiń eks-depýtat 2020 jyl ótip ketse de orys synybynda oqıtyn balalardyń qazaq tilinbilmeıtinin aıtyp, qazirgi bilim salasybasshylaryna aralas mektepterdegi ıdeologııa bólek ekenin atap ótti.
Búginde elordada 15 myń oqýshyǵa orynjetispeıdi, bul kórsetkish 2025 jylǵa qaraı 90 myńǵa jetedi degen boljam bar. Mekteptapshylyǵy máselesin sheshý maqsatynda jańamektepter salynýda. Máselen, BI Groupkompanııasy salǵan BINOM School áýel basta qazaq mektebi bolady degenimen, keıin aralastildi mektepke aınaldy.
«Nur-Sultan qalasynda jańadan ashylypjatqan mektepterdiń negizgi maqsaty – úshaýysym máselesin sheshý. Elimizde aralas tildimektepter sany kóbeıgenimen, taza orys tilindeoqytatyn mektepter sany azaıdy. Sebebi olarorys mektebinen aralas tildi mektepke aınalypjatyr. Bıyl BINOM School-dyń birinshisynybyna ótinim bergenderdiń 70%-y – qazaqtildi balalar», dedi atalǵan mekteptiń dırektory Sholpan Kadyrova.
Moderator, M.S.Nárikbaev atyndaǵy KAZGUU ýnıversıteti basqarma tóraǵasynyń orynbasaryErbolat Muhamedjan mektep dırektorynanaralas mektep ashpas buryn jergiliktiturǵyndarmen qandaı jumys júrgizilgeninsurap, taldaý jumystarynyń nátıjesimenbólisýin ótindi. Biraq mektep basshylyǵy men Nur-Sultan qalasy bilim basqarmasynyńbasshysy naqty statıstıkalyq málimetterdi, júrgizilgen saýaldama nátıjelerin usynaalmady. О́z kezeginde moderator aralasmektepterdiń kóbeıgenine alańdaýshylyqbildirip, tómendegi statıstıkany keltirdi.
«Elimizde aralas mektepter sany 30%-dy qurapotyr. Bilim jáne ǵylym mınıstrligindegiUlttyq bilim berý derekter qorynyń 2021 jylǵy málimetine sáıkes, Qazaqstanda 1,5 mln-ǵa jýyq bala 2047 aralas tildi mektepte bilimalýda. Aralas mektepterdiń sany basymóńirlerdiń kóshin Almaty oblysy bastap tur. Ondaǵy 306 aralas mektepte 256 020 oqýshybilim alýda. Mańǵystaý oblysyndaǵy 15 aralasmektepte 25 744 bala oqyp jatyr», dedi ol.
Nur-Sultan qalasy bilim basqarmasybasshysynyń aıtýynsha, elordanyń soljaǵalaýynda orys tilinde oqytatyn mektepteraz, úsh aýysymdy mektepter kóp. Sondyqtanaralas mektep salý bul máseleni sheshetininaıtady.
«Jańa mekteptiń oqytý tili mańyndaǵyturǵyndardyń talabyn eskere otyrypanyqtaldy. Jergilikti turǵyndardan qajettiligimizdi eskermeısizder degen shaǵymdarjıi túsedi. Astanamyzdyń sol jaǵalaýynda orys tilinde oqytatyn mektepter sany az bolǵandyqtan, ata-analar orys tildi synyptarashýymyzdy suraıdy. Suranys bar, sondyqtanaralas mektepter ashylýda», deıdi Nur-Sultan qalasy bilim basqarmasynyń basshysy Shákárim Seısenbaı.
Osy oraıda bilim basqarmasynyń basshysy moderatorǵa kelip túsken shaǵymdar boıynsha bolashaqta taldaý jasap, sol baǵytta jumys júrgizetinin aıtyp aqtaldy.
