Koronavırýs • 14 Maýsym, 2021

Artyqshylyqqa kimder ıe bolady?

371 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Qazir ekiniń birin mazalaıtyn másele – Covid-19 ekpesin ektirý, ıakı ektirmeý. Munyń sebebi de joq emes. О́zin ózi oqshaýlaý, ýaqytsha tyıym ári mindetti betperde taǵýdan qajyǵan jurtqa búginde ekpe paıdaly bolyp tur desek te, 2020 jylǵy tájdi indettiń alǵashqy tolqyny eldi jan-jaqtan qap syra qysqan tusta, dári-dármekter men aýrýhanalar da bos oryndardyń tapshy bolýy, bul ǵasyrda bolmaǵan melgilsiz qazalar dúdámaldy oılardyń qalyń irgetasyn qalaıdy.

Artyqshylyqqa kimder ıe bolady?

Sonymen elimizdiń mem­le­ket­­tik bas sanıtar dári­geri­­niń qaý­lylarymen egilgenderge b­e­ri­letin, kórsetiletin artyq­shy­­lyqtar ulǵaıyp keledi. Sıfr­lyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásip mı­nıs­tri Baǵdat Mýsın osy apta­nyń ishinde COVID-19 ekpe­si­niń tolyq kýrsynan ótken Qazaqstan azamattary qoǵamdyq oryndardyń derligine erkin kirip-shyǵýǵa múmkindik beretin Ashyq qoldanbasynda «jasyl» ahýalǵa ıe bolady degendi habarlady. Jasyl ahýaldyń merzimi jarty jylǵa jaramdy, alaıda, bul ahýaldyń merzimi áli de retteletin bolady.

Ekpe alǵandar basqa­lar­ǵa qaraǵanda qandaı múm­kin­dik­terge ıe? COVID-19-ǵa qar­sy ekpeniń tolyq kýrsyn qabyl­da­ǵandy rastaıtyn qujat usy­nyl­ǵan jaǵdaıda Qazaqstan Res­pýblıkasyna áýe joldary arqyly shet elden kelgen tulǵalarǵa (dene qyzýy qalypty jaǵdaıda bolý shartymen) PTR ádisimen COVID-19 testisinen ótý talaby qoıylmaıdy. Sol sııaqty eldegi temir jol, teńiz, ózen transporty men avtokólik arqyly memlekettik shekara­ny qıyp ótetin tulǵalarǵa (dene qyzýy qalypty jaǵdaıda bolý shartymen) PTR ádisimen COVID-19 testisinen ótý talaby qoıylmaıdy.

«Budan bólek, COVID-19-ǵa qarsy ekpeniń tolyq kýrsyn qabyldaǵandy rastaıtyn qu­jat usynylsa seriktestik bo­sa­nýlarǵa qatysqanda, naý­qas­tar­dy, onyń ishinde júktilerdi, jas bosanǵandardy jáne balalardy stasıonarǵa (sonyń ishinde kúndizgi stasıonarǵa) josparly túrde aýrýhanaǵa jatqyzǵanda PTR anyqtamasy talap etilmeıdi. Ekpe alǵan­dar­ǵa sábıler jáne balalar úı­le­rine barǵanda, áleýetti ata-analardyń áriden ul asyrap alý/qyz asyrap alý, qamqorshy taǵaıyndaý, qorǵanshylyq úshin jetim balalarmen kezdesý úshin test tapsyrýdyń qajeti joq. Áleýmettik-medısınalyq nysandarǵa qaıta túsken naý­qas­tarǵa (qarttar úıleri, mú­ge­dekter jáne basqalary, naý­­qas balanyń kútimimen medı­sı­nalyq uıymdarǵa jatatyn tulǵalarǵa, uzaq jáne qysqa merzimdi kezdesýge ruqsat alý úshin penıtensıarlyq (qyl­mys­tyq atqarý júıesi) mekemelermen qamtylǵan tulǵalardyń týystaryna da shekteýler qoıyl­ma­ǵan. Bul tek búgingi kúnge, keleshek kúnderde ózgerýi múm­kin», deıdi Almaty qalasy №11 emhanasynyń dáriger-epı­demıology Qarlyǵash Oraz­baeva.

COVID-19 ekpesimen egil­megender men COVID-19 in­de­tine shaldyqpaǵandar soń­ǵy 6 aı ishinde qashyqtan jumys isteýge kóshedi. Bular – óner­ká­sip mekemeleri men óndiris nysandarynyń jumysshylary, onyń ishinde jumysshynyń ón­diris­tik nysanda bolýyn qajet etpeıtin jumystar, vahta­lyq ádispen jumys isteıtinder. So­nymen qatar bul talaptar shıpajaı, demalys oryndary, qonaq úı, meıramhana, mádenıet, memlekettik organdar, bıznes ortalyqtar, mektepke deıin­gi balalar mekemeleriniń qyz­met­kerleri, ıaǵnı qashyqtan min­detterin atqarý múmkin emes ju­­mysshylardan basqasyna qa­tysty.

«Qan tazartý esebindegi naý­qas­tar aldyn alý maqsa­tymen aıyna 1 ret PTR ádisimen COVID-19 testileýinen ótýi tıis. Eger, mundaı naýqas ekpeniń tolyq kýrsyn qabyldaǵan bolsa, onda aı saıynǵy PTR ádisimen COVID-19 testisin tapsyrýdan bosatylady. Stýdenttik jataq­ha­naǵa qatysty taǵy bir norma. Shekteý sharalaryn engizý kezeńinde stýdenttik jataq­hanalarda bólmege qonystanýdy 50%-ǵa deıin toltyrýǵa bolady, bólmege 2 adam ǵana turýyna ruqsat. Alaıda stýdentterdiń 80%-y ekpeniń tolyq kýrsynan ótetin bolsa, onda bólmeni 100%-ǵa deıin toltyrýǵa bolady, tıisinshe, oryn sany kó­be­ıe­di», dedi Q.Qýandyqqyzy.