ARMANDA KETKEN AǴAM-AI...

Jýyrda “Egemenniń” re­dak­sııasyna Astana qalasynyń tur­ǵy­ny, qart ana Mashýra Maqat­qyzy keldi. Ol kisiniń ózi 1939 jyly týǵan eken. Ákesiniń esimi – Naruly Maqat. “Nar” dep ata­syn zor tulǵasyna qarap, halyq atap ketken, sol kúıi qujatqa da solaı jazylypty, al shyn esimi Qusaıyn edi, deıdi apaı. Mashýra ájeniń týǵan eli Aqmola mańy bolsa da olar keıin Qyzyljar óńirine kóship barǵan. Maqatov Jumahmet degen aǵasy sol jerge qyzmetke jiberilgen soń, ákesi otbasyn alyp sonda kóship barypty. Sodan soǵys bastalyp, Ju­mah­metti maıdanǵa alady. Áskerge shaqyrylǵan jeri Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy Beınet­qor aýdany ekenin Mashýra apaı artynan estip biledi. О́z ortasynda ozyq, óleń shy­ǵaratyn jáne jaqsy qyzmet istep júrgen jarqyldaǵan jas  Jumah­met sol ketkennen habar­syz ketedi. Bul kóptiń basyna túsken tragedııa bolǵanymen ár adamnyń óziniń orny bar ǵoı, Mashýra apaı sol aǵasyn áli kúnge izdeıdi. Aǵasy áskerge ketkende bular otbasynda úsh qyz qalǵan eken. Sonyń úlkeni ǵana Jumahmet aǵasyn jaqsy biledi. Ortanshy qyz asa bile qoımaıdy, al Ma­shý­ra apaıdyń ózi ol kezde 2-3 jas­taǵy bala, tipti aǵasynyń beıne­sin de esine túsire almaıdy. Tek kóp joldastarynyń arasynda turǵan sarǵaıǵan sýretine qarap qana onyń jarqyn júzin esine alady. Jumahmet áskerge attanarda óziniń súıgen qyzy Maırany ata-anasyna ta­nystyrady. Sonymen birge qyzǵa óziniń joldasy Shaımuratty da ta­nystyryp, men aman kelmesem, osy­nyń eteginen usta degen sózin aıtyp ketedi. Bul qazaqtyń ejelden kele jatqan bir erekshe salty bolatyn. “О́zim bolmasam da kózimdeı kór”, degen sózdi de qazaq osyndaıda aıtsa kerek... Sonymen Jumahmet áskerden oral­maıdy, al Maıra oǵan bergen sert­ti berik ustanyp, maıdannan ja­ralanyp kelgen Shaımuratqa tur­mys­qa shyǵady. Odan úsh-tórt balasy da baryn Mashýra apaı bilip otyr. Maqat aqsaqal ba­la­sy áskerge ketken soń biraz ýaqyttan keıin ózi­niń týǵan jeri Aqmola ob­lysyna kóship keledi. Qy­zyl­jarda bolǵanda Maıra onyń úıine kelip, kómek jasap jú­re­di eken. Biraq Aqmolaǵa kóshken soń odan habar bolmaı ketedi.  Aqsaqaldyń ózi qartaıyp, Baıtýǵan degen aýylda qaıtys bolady. Ol qazirgi Kıevka degen selonyń janynda orna­lasqan qazaq aýyly edi. Mákeń óle-ólgenshe bala­syn aýzynan tastamaı, ony ańsap, júregi ezile saǵynyp ótken eken. Bertin, jasy ulǵaıǵan shaǵynda Aqmolada otyrǵan Mashýra qyzynyń úıinde bolyp, odan Qyzyljarǵa aparyp kelýdi ótinedi. Apyraý, onda kimge barasyń, eshqandaı týysyń da joq qoı degende: “Maırany bir kórip qaıtaıyn”, – depti. Balasynyń ózi bolmasa da kózin kórgendeı bolatyny – aqsaqaldyń ańsaǵan júregine bir dárý bolmaqtaı kóringen ǵoı... Úı-ishi qatty tolqyp, ne isterin bilmeıdi. О́ıtkeni, Maırany tabý da ońaı emes, odan habar bolmaı ketken. Onyń qaıda turatynyn, adresinen de habarsyz edi. Sonsoń aqsaqaldy aldarqatyp, basqa jerge kóship ketkenin aıtady. Ákesi ómirden ótkeli onyń saǵynyshy Mashýra apaıdyń boıynda tutanady. Eki apasy da qaıtys bolyp, týystan jalǵyz qalǵany da onyń saǵynyshyn údete túsedi. Ol sońǵy kezge deıin aǵasynan bir derek bolmas pa eken dep talaı áskerı komıs­sarıatqa, Podolskidegi arhıvke de hat jazǵan. Biraq barlyq jerden esh jaýap bolmaıdy. Biz de Mashýra apaıdyń joǵyn izdesip,  soǵysta opat bolǵan sol­tús­tikqazaqstandyqtardyń “Bozdaqtar” kitabynan Maqatov (múmkin Narov nemese Qusaıynov) týraly esh derek taba almadyq. Al ábden tozyp, sar­ǵaıǵan myna sýretti apaı redaksııaǵa ákeldi. Onda Mahtýov, Ma­ha­tov, Baltabaeva, Nabakov, Daýyl­baeva sııaqty jastar otyr. Báriniń famılııasyn syrtta kórse­til­gen jazýdan zorǵa aıyrdyq, arasynda qatesi de bolýy múmkin. Bálkı osy­lar­dyń biri nemese olardyń urpaq­tary bar shyǵar. Múmkin olar Jumah­metten bir habar biletin shyǵar degen oımen gazetke berip otyrmyz. Sondaı-aq Maıranyń ózi nemese balalary bolsa redaksııaǵa habarla­syp, ózderiniń bilgenderin aıtar degen úmittemiz. Jaqsybaı SAMRAT, ASTANA.