Birligi jarasqan berekeli óńir

Byltyr atalyp ótken Assambleıanyń 25 jyldyǵy birtutas Otanymyzdyń jáne balalarymyzdyń bolashaǵyn Qazaqstan halqy birge qalyptastyryp jatqanyn kórsetti. Birge ómir súre otyryp, biz bir-birimizdi rýhanı turǵydan baıyta túsemiz. Halqymyz tatýlyq pen kelisimniń biregeı saıasatymen, dostyq negizdegi kórshilestikke beıimdigimen, tu­raq­tylyq pen tynyshtyqqa umtyly­sy­men maqtana alady.

Búkilqazaqstandyq birliktiń bire­geı modelin qalyptastyrýda, ásirese, Qazaqstan halqy Assambleıasy mańyz­dy ról atqarady. Assambleıa osy jyldar ishinde eldegi etnostardy jaqyn­das­tyrdy, árbir mádenıettiń ozyq úrdisterin kórsetti. Bir qaraǵanda ár etnostyń dástúri bir-birine uqsa­ma­ǵa­ny­men, olardyń túpki máni bir.

Qostanaı óńirinde 17 oblystyq etnomádenı birlestik jumys isteıdi. Olardyń janynda 9 etnostyń tilin oqytatyn jeksenbilik mektep, 10 shy­ǵarmashylyq ujym, 6 «Jastar qana­ty» jumys isteıdi. Jastardyń arasynda qoǵamdyq kelisim men jalpy­ulttyq birlikti nyǵaıtý baǵytynda praktıkalyq is-sharalar, volonterlik pen aǵartýshylyq qyzmetter júr­gi­zilý­de.

Osy baǵytta oblystyń joǵary oqý oryndary men kolledjderinde «Mektep medıasııasy jáne halyq dıp­­lo­­matııasy» jobasy sheńberinde kezdesý­ler turaqty ótkiziledi.

Assambleıa óńir jastarynyń pa­t­rıot­­tyq rýhta ósip-qalyptasýyna yqpal etetin tárbıelik, tarıhı-ta­nym­dyq máni bar jobalardy júzege asyrý­ǵa basa mán berip otyr. Solardyń biri – «Qazaqtaný» jobasy. Ol ózge etnos­tar­ǵa qazaq eliniń tarıhyn, ulttyq bolmysyn, salt-dástúri men ana tilin tanytady. Bir sózben aıtqanda, eldi biriktiretin ulttyq biregeı joba. Erekshe bastama. О́ıtkeni elimizdiń bolashaǵy jastardiki, qoǵamdyq sanany jańǵyrtý birinshi kezekte jas urpaqqa qatysty. Osyǵan oraı, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń «Jańǵyrý joly» respýblıkalyq jastar qozǵalysy aıasynda qurylǵan «Jańǵyrý joly» volonterler qozǵalysy ortalyǵy erik­tileriniń sany jyldan-jylǵa artyp keledi. Jastardyń bul saladaǵy jumystary qoǵam ıgiligine baǵyttalyp otyr.

Alǵys aıtý kúnin merekeleý qar­sańynda «Jańǵyrý joly» RJQ músheleri men Qostanaı oblysy QHA janyndaǵy Volonterler qoz­ǵalysy ortalyǵynyń erik­ti­leri qa­ıy­rymdylyq aksııasyn uıym­das­ty­ryp, Ekinshi dúnıejúzilik soǵys ardagerleri men tyl eńbekkerleriniń aýlasyn qardan tazalap berdi. Qaıy­rym­dylyq sharasy aıasynda 170-ten astam aýla qar qursaýynan tazartyldy. «Týǵan elge myń alǵys!» res­pýb­lı­kalyq chellendjine belsene atsalysty. О́ńir jastary Birge – taza Qazaqstan, «Igi ister marafony», «Qaıy­­rymdylyq kerýeni» aksııalaryna da qatysady.

Oblystyq assambleıa bıyl uly aǵartýshy Ybyraı Altynsarınniń 180 jyldyǵyna, Semeı ıadrolyq polıgony jabylýynyń 30 jyldyǵyna jáne basqa da mańyzdy mereıtoılarǵa arnalǵan aǵartýshylyq baǵyttaǵy is-sharalardy qolǵa almaq. Máselen, maýsym aıynda Semeı ıadrolyq polı­gonynyń jabylǵanyna 30 jyl tolýyna arnalǵan «Damý tarıhynan bastap jabylǵanǵa deıin – Semeı ıadrolyq polıgony» ǵylymı–bilim berý ekspedısııasy uıymdastyrylady.

Naýryz meıramyn merekeleý aıasynda Qazaqstan halqy oblystyq assambleıasy Dostyq úıiniń Instagram-daǵy resmı saıtynda 9 serııaly kórkem fılm jarııalady, onyń ár serııasy belgili bir mereke kúnine arnalǵan.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev atap kórsetkendeı, Assam­bleıanyń basty mindeti –etnos­ara­lyq kelisimdi saqtap qana qoımaı, qoǵamdyq kelisimdi nyǵaıtýǵa úles qosý. Osy oraıda, oblystyq assambleıanyń ǵyly­mı-saraptamalyq toby, Qoǵamdyq kelisim keńesi, Analar keńesi, Medıasııa keńesi músheleri 1-shi toqsanda beıindi ma­mandardy tarta otyryp, onlaın for­matta kásiporyndar, sharýa qoja­lyq­tary, bilim berý, densaýlyq saqtaý sala­larynyń qyzmetkerlerimen jáne aýyl turǵyndarymen kezdesti.

Jalpy, Qostanaı oblysynda
1 oblystyq, 20 qalalyq jáne aýdandyq, 210 aýyldyq – barlyǵy 233 Qoǵamdyq kelisim keńesi jumys isteıdi. Munyń syrtynda, oblystaǵy iri kásiporyndar Sokolov-Sarybaı ken baıytý birlestigi men «Qostanaı mıneraldary» AQ-da 2 qoǵamdyq kelisim keńesi bar. Qazaqstan halqy Qostanaı oblystyq assambleıa­sy ǵylymı-saraptamalyq tobynyń quramyndaǵy óńirge belgili ǵalymdar men sarapshylar etnosaralyq kelisim men jalpyulttyq birlikti nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan san túrli is-sharalardy jyl boıy ótkizip keledi.

Osyndaı belsendiliktiń arqasynda elimiz úshin ataýly datalar men merekeler laıyqty atalyp ótip keledi. Ásirese, tarıhı ádildikti qalpyna kel­tirýde QHA-ǵa jaýapty mindet júk­telip otyr. Bul baǵytta oblysymyzda is júzinde aqtalmaǵan saıası qýǵyn-súrgin qurbandary sanat­ta­rynyń tizimin anyqtaý jumys­tary bastaldy. Komıssııa 3 aı merzim ishinde aqtalmaǵan 104 adamnyń tizimin anyqtady. Máselen, 1929 jylǵy Batpaqqaradaǵy kóteriliske qatysqan 327 adamnyń tizimi belgili bolyp otyr. Bul tizimdegi kóteriliske qatysqany úshin atý jazasyna kesilgen 25 adamnyń aqtalǵandyǵy týraly derekter joq. Sondaı-aq repatrıasııalanǵan, biraq aqtalmaǵan nemister týraly, dúnıe-múlki tárkilenip, jer aýdarylǵan 78 baı men bolystyń tizimi jasaqtaldy. Bul tizim tarıhshy-ǵalymdarǵa beri­lip, olar óz kezeginde arhıvterden osy azamattar týraly derekter men qujat­tardy izdestiretin bolady.

Qýǵyn-súrginge ushyraǵan azamat­tar­dy jappaı jerleýdiń 4 orny ta­rıh­shy-ǵalymdardyń kómegimen anyq­taldy (úsheýi Qostanaı qalasynda, bireýi Qostanaı oblysynda). Qostanaı qa­la­synyń aýmaǵynda koreılerdiń jer­­lengen taǵy bir orny boıynsha má­limetter jınaý jumystary júr­gizilýde.

Bul el Táýelsizdiginiń 30 jyldyq mereı­toıy qarsańynda kóterilip otyr­ǵan óte jaqsy bastama bolyp otyr. Búgingi tańdaǵy basty minde­timiz – tarıhymyzdy túgendep, urpaq­tar sabaqtastyǵyn nyǵaıtyp, jas ur­paq­qa ózara túsinistik pen birliktiń qa­lyp­tasqan dástúrlerin jetkizý.

Qalamqas SANDYBAEVA,

Qostanaı oblysynyń «Qoǵamdyq kelisim» KMM basshysy