Bul rette Sıfrly ekonomıkany damytý ortalyǵy Qazaqstan úshin aıaq kıim shyǵaratyn 45 sheteldik zaýytpen kelissóz júrgizdi. Olardyń kópshiligi Reseı naryǵyna arnalǵan aıaq kıimdi bir jarym jyldan beri tańbalap keledi. Tıisinshe, Qazaqstanǵa da qol ushyn sozýǵa daıyn.
Atap aıtqanda, qazaqstandyq aıaq kıim ımportynyń 61 paıyzyn quraıtyn Qytaı zaýyttaryn tańbalaý qyzmetteriniń quny bir jup úshin 70 teńgege teń. Túrik zaýyttary Qazaqstan úshin aıaq kıimdi 70-100 teńgege tańbalaýǵa daıyn. Italııa zaýyttarynda tańbalaýdyń eń qymbat qyzmeti – shamamen 300-400 teńge. Biraq bul elden Qazaqstanǵa keletin taýardyń kólemi jalpy ımporttyń 0,3 paıyzyn ǵana quraıdy.
Taýardy óndiriste birden tańbalaý – eń qolaıly nusqa. Budan bólek, ımporttaýshylardyń Qazaqstanǵa ónimdi ákelý kezinde kedendik qoımada da tańbalaý qyzmetine tapsyrys berýge múmkindigi bar. Olardyń qyzmetteri ımporttaýshynyń jalpy kólemine baılanysty bir jup úshin 30 teńgeden 300 teńgege deıin bolmaq. Sonymen qatar bul somaǵa jóneltý, saqtaý, býyp-túıý, stıketteý, skanerleý jáne esepke alýdyń barlyq qosymsha shyǵyny kiredi. Orta eseppen óndirýshiler men ımporttaýshylar úshin tańbalaýǵa baılanysty shyǵyndar bir jup qunynyń 0,1-2,5 paıyzyn quraıdy.
– Qazir aıaq kıimniń tańbalanýyna baılanysty aıtarlyqtaı qymbattaýy múmkin degen aqparattyq jumys júrip jatqanyn kórip otyrmyz. Alaıda shyn máninde bul jańashyldyq baǵaǵa anaý aıtqandaı áser etpeıdi. Bálkim, jyldar boıy «kóleńkeli» aınalymda júrip kelgen, qazir de «jyly ornyn sýytqysy» kelmeıtin josyqsyz kásipkerler jaǵdaıdy óz paıdalaryna ıkemdeýge múddeli. Naryqta zańdy túrde jumys isteıtin kásipkerler sıfrly tańbalaýdy engizýdi qoldaıdy. Olar bul qadam zańsyz taýar naryǵyn tazartýdyń eń tıimdi joly, onyń adal qatysýshylaryna naryq úlesin arttyrý múmkindigi ekenin jaqsy biledi. Eger naryqtyń resmı kólemi jylyna 34 mln jup aıaq kıimdi quraıtyn bolsa, 18,8 mln adam turatyn Qazaqstan úshin bul kórsetkish tym az ekeni anyq, – deıdi Sıfrly ekonomıkany damytý ortalyǵynyń bas dırektory Bıkesh Qurmanǵalıeva.
Osy oraıda otandyq aıaq kıim óndirýshiler sıfrly tańbalaýdy engizýdi árdaıym qoldap keledi. Qazirgi ýaqytta aıaq kıim taýarlary aınalymynyń qurylymy mynadaı: 96 paıyzy – ımport, al 4 paıyzy – ishki óndiris. Ishki naryqtyń damýy aıaq kıimniń «kóleńkeli» aınalymyn aıtarlyqtaı shekteıdi.
B.Qurmanǵalıevanyń pikirinshe, sıfrly tańbalaýdy engizý – naryqty kontrafaktiden tazartýdyń eń tıimdi joly. Resmı málimetter boıynsha, kontrafaktiler qazir naryqtyń 48,5 paıyzyn quraıdy. Sondyqtan tańbalaý aıaq kıimniń ár jubyn anyqtaýǵa jáne ony adam faktorynyń áserinsiz taýarlyq tizbekten qadaǵalaýǵa múmkindik beredi.
Taýarǵa Data Matrix kody bar stıker nemese zattańba ornatý qajet bolady. Data Matrix kody tikeleı aıaq kıimge, sondaı-aq taýarlyq belgige nemese tutynýshy qaptamasyna qoldanylýy múmkin. Jańa sıfrly belgi satyp alýshy úshin ónimniń zańdylyǵyn rastaıdy. Tutynýshy kodty arnaıy mobıldi qosymshamen skanerlep, ónim týraly tolyq aqparat alyp, onyń zańdylyǵyn teksere alady.
