Ertedegi «oq joný» degenimiz kúlli tárbıeniń basy. Onyń syrtynda jonǵan oqtyń túzýligi men oqtyń ózegi dymdanbaǵanyn ańǵara bilýdiń ózi úlken óner. Onyń syrtynda oqtyń túzýligin ekiniń biri jaı kózben qarap ajyrata almaıdy. Ol úshin ótkir janar, ushqyr sezim, suńǵyla ańǵarympazdyq kerek. Osy úsh qasıetti sińirgen ul ǵana oq jona alady hám oq jonýdyń úlgisin ózgege, ıaǵnı bolashaq urpaǵyna úırete alady. Ondaı uldy atam qazaq «áke kórgen...» dep áspettegen. Sóıtip áke kórip, oq jonýdy úırengen ul – jaýyn jasqaı alatyn, elin dushpannan qorǵaı alatyn qabiletke ıe bolady.
Sol sııaqty babalarymyz «jaqsy ákeniń abyroıy jaman uldy qyryq jyl asyraıdy» degendi kóp aıtady. Iаǵnı eline, jurtyna, aǵaıyn-týǵanǵa, otbasyna qaıyr jasap, ádilettiń aq týyn jyqpaǵan, keleli keńesterde kemel sheshim aıtyp, buqaraǵa jaqqan, ıman ahýaly tolyq, adamgershilik qasıeti myǵym, eń bastysy aq pen qarany, jaý men dosty aıyra biletin, sol arqyly bolashaq zaman baǵamyn bajaılap, eldiń taǵdyryn jeke bas múddesinen bıik qoıǵan ákeni, ıaǵnı kemel adamdy jalpaq jurt syılaıtyny ámbege aıan. Endeshe, osyndaı tulǵanyń urpaǵy bolý bir baqyt emes pe?
Mysaly, óz basym tulymshaǵy jelbiregen jas ulǵa «Bul balanyń ákesiniń jaqsylyǵyn kóp kórip edim, sony urpaǵyna qaıtaraıyn» dep, seterlep taı mingizgen nemese atan túıesin shógerip, eki órkeshtiń arasyna jaqsy ákeniń ulyn otyrǵyzyp, kóziniń jasyn súrtip turǵan qarııalardy kóp kórdim. Tipti irgesi berik, berekesi myǵym áýlettiń qyzyna quda túsip kelgen jetim balanyń túp-tuqııanyn surap bilgen el aqsaqaldary bir kúrsinip alyp, «bul qaraq, jaqsy eldiń balasy eken, jetim qylǵan táńirdiń buıryǵy, atalarymyz shóptiń ózi jer tańdap shyǵady degen. Ákesi tekti adam edi, sonyń qanynan jaralǵan bolsa, túbi bir tesip shyǵary anyq» dep jetimge jelkildep otyrǵan qyzyn jetektetip jibergendi de kórdik. Buǵan oılanbaı jasalǵan, oısyz qylyq dep qaramańyz. Ana qarııalar bozbalanyń boıynan tekti ákeniń sıpatyn ańǵarǵandyqtan, onyń jolyna jyǵylyp otyr. Áıtpegende, kóldeneń kók attynyń qanjyǵasyna álpeshtegen arý qyzyn baılap beretindeı qazaq aqymaq halyq emes.
Desek te qazirgi tańda qalqalaýǵa bolmaıtyn taǵy bir shyndyq otbasyndaǵy ákeniń róli otanasyna baılanysty. Aqyldy áıel kúıeýiniń mártebesin bala-shaǵanyń aldynda bıik ustaý arqyly, shańyraq tárbıesi men áýlet birligin saqtaı alady. Halqymyzdyń «jaqsy áıel jaman erkektiń basyn tórge súıreıdi, jaman áıel kórge súıreıdi» degen sózi beker emes.
Osy oraıda, myna bir oqıǵa oıymyzǵa orala beredi. Tipti bertinde bolǵan kórinedi. Keńes ókimeti ábden kemeldengen shaq bolsa kerek, aýylǵa aıbar, qoǵamǵa syıly bir azamat tolyspaı jatyp dúnıe salypty. Onyń artynda aqyldy da, arly áıeli jáne edel-jedel ósip kele jatqan úsh uly qalypty. Otbasynda otaǵasynyń róli men ornyn jaqsy biletin otanasy uldaryna jaqsy ákeniń ornyn oısyratpas úshin tamasha saýaby mol aıla oılap taýypty. Bul áıel eń áýeli, kúıeýi únemi ústinen tastamaı kıip júretin buıra jaǵaly paltosyn tórge ilip qoıypty. Onymen qoımaı ilýli kıimniń qaltasyna adal eńbekpen tapqan mańdaı teri mardymsyz jalaqysyn salyp qoıady eken. Uldary keıde bolymsyz qajettilik úshin anasynan tıyn-teben suramaı ma. Sol kezde aqyldy áıel «balam shańyraǵymyzdyń rızyǵy ana ákelerińniń qaltasynda tur. Sodan baryp alyńdar. Biraq otbasylyq nápaqamyz úzilip qalmasyn, qajettilikten tys aqsha jumsamańdar» dep, ekiniń biriniń oıyna kele bermeıtin qatań tártip ornatypty.
Osy bir parasatty áıeldiń jasaǵan jaqsy amalynyń arqasynda uldary dúnıe de joq ákesin ógeısimeı, ákesi barlardyń qasynda eńsesi túspeı, jaqsy ákeniń jomart qaltasyndaǵy adal rızyqtan iship-jep erdiń soıy bolyp ósken eken. Mine, osy oqıǵadan-aq qazaq qoǵamyndaǵy ákeniń orny aıqyndalyp turǵan joq pa?!
