Londonda 144 jyldyq tarıhy bar týrnır ótedi

Tarqatyp aıtsaq, erler men áıelder arasynda 128 oıynshydan saıysqa túsedi. Odan bólek, juptyq jáne aralas juptar arasyndaǵy básekeler taǵy bar. Eki aptaǵa sozylatyn talaı jylǵy tarıhy bar osy dástúrli jarystyń bıyl da qyzyqqa toly bolatynyna esh kúmánimiz joq.

«Úlken dýlyǵa» sanatyna kirgen týrnırlerdiń barlyǵynyń da júlde qory qomaqty bolatynyn jankúıerler jaqsy biledi. Biraq ótken jyldarǵa qaraǵanda «Ýımbldonnyń» bıýdjeti bıyl biraz qysqarǵan eken. Máselen, jarystyń jekelegen saıystardaǵy jeńimpazdarynyń esep-shotyna byltyr 2 350 000 fýnt sterlıng aýdarylsa, osy joly chempıondar 1 700 000 alady. 2019 jylmen salystyrǵanda bul 27,7 paıyzǵa kem. Aqtyq saıys­ta utylǵandarǵa 900 000-dy qanaǵat tu­týyna týra keledi. Jartylaı fı­nal­ǵa shyqqandar 465 000-dy oljalaıdy. Osyǵan deıingi týrnırlerde osy mejege jetken oıynshylar bu­dan áldeqaıda kóp aqsha alatyn. Al odan nashar óner kórsetkenderdiń qar­jysy, kersinshe, birshama art­qan. Atap aıtsaq, shırek fınalǵa shyq­qandar 300 000 al­sa, 1/8 fınalǵa deıin jetkender 181 000-ǵa baııdy. Jal­py, osy jarysqa qa­tysýdyń ózi tennısshiler úshin úlken abyroı jáne materıaldyq jaǵdaılaryn túzeý úshin tamasha múmkindik ekeni daý­syz. Olaı deýge negiz, eger úshinshi kezeńde utylsa 115 000-dy ıemdenedi, ekinshi aınalymǵa shyqqandar 75 000-dy enshileıdi. Tipten, tusaýkeser kezdesýde sátsizdikke ushyraǵandardyń ózderi Londonnan qur qol qaıtpaıdy. Olar 48 000 fýnt sterlıngti qaltaǵa basady. Árıne, bul da az aqsha emes.

«Ýımbldonnyń» 144 jyldyq tarıhy bar. Bul týrnırdiń tusaýy sonaý 1877 jyly kesildi. Sol kezden beri talaı jaqsylar men jaısańdar Tumandy Albıon elinde óner kórsetip, tolaǵaı tabystarǵa qol jetkizdi. Erler arasynda eń mol oljaǵa kenelgen Loýrens Dohertı. Anglııanyń Meıdston óńi­riniń týmasy HIH ben HH ǵasyrlar toǵy­synda jekelegen básekede bes ret top jarsa, óziniń týǵan aǵasy Red­jınaldpen birge juptyq saıysta segiz márte jeńis toıyn toılady. Bar­lyǵy – 13 júlde! Odan bólek, olar Olım­pııa oıyndarynda bir emes, bir­neshe márte dara shyqty. О́kinishke qaraı, aǵaıyndylardyń ómiri kelte bol­dy. Redjınald nebári 38 jyl ǵu­myr keshse, Loýrens 43 jasynda kóz jumdy.

Jekelegen saıysta Rodjer Fede­rerdiń aldyna túsetin eshkim joq. Shveısarııanyń Bazel qalasynda dúnıege kelgen sportshy 2004-2018 jyldar aralyǵynda 8 ret teń­dessiz dep tanyldy. Bıyl tamyz aıynda 40 jasqa tolatyn dańqty tennısshi taıaý kúnderi shy­myldyǵy túriletin jarysta da je­ńiske jetýdi kózdeýde.

Áıelder arasynda Martına Navra­tılovanyń shoqtyǵy bıik. Kelmeske ketken Chehoslovakııada týyp-ósip, keıinnen AQSh-qa qonys aýdarǵan áıgili oıynshy 1976-2003 jyldar aralyǵynda 20 ret bas júldeni oljalady. Sonyń toǵyzy jekelegen saıystardaǵy jeńisi. Qalǵandary juptyq jáne aralas juptar arasyn­daǵy tabystary. Rasynda da shırek ǵasyrdan asa kortta atoı salyp, asa bıik belesterdi baǵyndyrǵan Nav­ra­tılovanyń tolaǵaı tabystaryna tańdanbaý múmkin emes. Sol sekildi Bıllı Djın Kıng te 20 márte jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterildi. AQSh-tyń Kalıfornııa shtatyndaǵy Long-Bıch qalasynyń týmasy 1961-1979 jyldar aralyǵynda jasyndaı jarqyrady. Sol júldelerdiń altaýyn ol jekelegen saıysta jeńip aldy.

Sporttyq shejireniń sarǵaıǵan betterin paraqtasaq, mynadaı qy­zyq­ty jaıttarǵa qanyq bolamyz: Ýımbl­donnyń eń jas chempıondary – shveısarııalyq Martına Hıngıs (15 jas 282 kún) pen germanııalyq Borıs Bekker (17 jas 227 kún). Londondaǵy týr­nırdiń eń qart jeńimpazdary – Mar­tına Navratılova men Gardnar Malloı. Olardyń ekeýi de AQSh-tyń namysyn qorǵady. Martına aralas jup básekesinde 46 jastan asqan sha­ǵynda (2003 jyl) shashasyna shań juqtyrmasa, Gardnar 43 jasynda (1957) juptyq dodada dara shyqty.

2007 jyly amerıkalyq Djon Izner men fransııalyq Nıkolıa Maıý 11 saǵat 05 mınýt boıy aıqasty. Bul – eń uzaqqa sozylǵan báseke. Eki sport­shynyń tartysy 6:4, 3:6, 6:7, 7:6, 7:6 esebimen AQSh ókiliniń paıdasyna she­shildi. 2019 jyldyń fınaldyq saıy­synda serbııalyq Novak Djokovıch pen shveısarııalyq Rodjer Federer 4 saǵat 57 mınýt kúsh synasty. Asa sheıe­lenisti ótken match 7:6, 2:6, 7:6, 4:6, 7:6 esebimen alǵashqysynyń jeńi­simen aıaqtaldy. 1922 jyly fran­sııalyq Sıýzann Lenglen men amerı­kalyq Molla Mallorı aqtyq synnyń «taǵdyryn» nebári 23 mınýtta sheshti. Bul oıynda 6:2, 6:0 esebi tirkeldi. Al 2010 jyly AQSh-tyń óreni Teılor Dent­tiń baǵyttaǵan doby saǵatyna 238 sha­qyrymdyq jyldamdyqpen júıtkidi.

Qazaqstannyń tennısshileri de Ýımbldonǵa úzdiksiz qatysyp keledi. Alaıda «alysqa shapqan» oıynshylarymyz sırek. Máselen, 2016 jylǵy ja­rystyń jekelegen saıysynda Iаro­slava Shvedova shırek fınalǵa deıin jetti. Bul mejede ony áıgili ame­rıkalyq Vınýs Ýılıams toqtatty. Ese­sine Shve­dova 2010 jyly dál osy týrnır­diń jup­tyq básekesinde bas júldeni oljalady.

Zarına Dıas pen Mıhaıl Kýkýshkın Tumandy Albıon elindegi týrnırdiń tórtinshi kezeńinde óner kórsetti. Bul mejege Dıas 2014 jáne 2015 jyl­da­ry jetse, Kýkýshkın 2019 jyly táýir nátıje kórsetti. Mine, «Ýımbl­don­daǵy» jerlesterimizdiń eń úzdik nátı­jesi osyndaı.

Byltyr koronavırýstyń kesiri­nen aıtýly jarys ótpedi. Ol onyń aldyndaǵy dodada Novak Djokovıch dara shyqty. Serbııanyń sańlaǵy fınalda Shveısarııanyń maqtanyshy Rodjer Federerden basym tústi – 7:6, 1:6, 7:6, 4:6, 13:12. Áıelder básekesinde rý­mynııalyq Sımona Halep amerıkalyq Se­rena Ýılıamsti jeńdi – 6:2, 6:2.