Shet memleketterde qoqystardy bólek-bólek jınaıtyn úrdis bar. Arnaıy konteınerlerge jeke-jeke jınaqtalǵan shyny, organıka, plastık buıymdardy óńdeýge jiberýge de yńǵaıly. Al Qazaqstan aýmaǵynda qoqystardy bólek jınaqtaý – áli durys jolǵa qoıylmaǵan. Barlyq derlik qaldyqtar qoqys úıindilerine kómiledi. Sonyń ózinde de mamandar turmystyq qaldyqtardy kómýge arnalǵan polıgondardyń kópshiligi sanıtarııalyq talaptarǵa sáıkes kele bermeıtinin aıtyp, dabyl qaǵýda. Sarapshylardyń pikirinshe, elordanyń turmystyq qatty qaldyqtar polıgony ǵana tıisti talaptarmen jumys isteıdi eken. 2015 jyly bas shahar turmystyq qaldyqtardy basqarýdyń biryńǵaı júıesin jasaýǵa den qoıa bastaǵan. Bul degenimiz qoqystardy jınaý men óńdeýdiń zamanaýı tásilderi degen sóz. Iаǵnı qala bıligi osy saladaǵy jańa ádisterdi engizýdi qolǵa aldy. Sonyń bir kórinisi – qoqystardy bólek-bólek jınaý úrdisi. Onyń alǵashqysy elektr únemdegish jaryqshamdardy arnaıy sarǵysh konteınerlerge tastaýdan bastalǵan edi. Sonyń nátıjesinde, mıllıondaǵan dıodty sham kádege jaratylǵan eken. Sodan keıin qoqystardy quramyna qaraı bólek jınaqtaý úrdisin tájirıbege engizdi.
Nur-Sultan qalasy ákimdiginiń resmı saıtyndaǵy málimetke súıensek, kún saıyn qala aýmaǵynan 900-1 myń tonna qatty turmystyq qaldyq shyǵarylady. Elorda aýmaǵy 24 ýchaskege bólingen, onda 15 myńnan astam konteıneri bar 5091 alań uıymdastyrylǵan. Qatty turmystyq qaldyqtardy jınaý jáne tasymaldaý boıynsha keshendi jumystardy elordalyq qorshaǵan ortany qorǵaý jáne tabıǵatty paıdalaný basqarmasynyń qoldaýymen Clean City NC JShS júzege asyrady, delingen habarlamada.
Elordada 2018 jyldan bastap eki fraksııa – «dymqyl» (tamaq qaldyqtary) jáne «qurǵaq» (qaǵaz, plastık, shyny, metall) qaldyqtar bolyp bólek jınaý júıesi engizildi.
Resmı aqparat boıynsha, sary konteınerlerde suryptalǵan qaldyqtardy aq tústi qoqys tasýshy shyǵarady. Qoqys alańnyń aınalasyndaǵy eki metr radıýsta irikteledi.
Al jasyl jáne metall konteınerlerdegi qaldyqtardy qyzǵylt-sary qoqys tasýshy shyǵarady.
«Qoqysty shyǵarý kún saıyn saǵat 06:00-den 22:00-ge deıin eki aýysymda júrgiziledi. Jaǵymsyz ıisterdiń taralýyn boldyrmaý, kemirgishterdiń, jándikterdiń paıda bolýynyń aldyn alý, ekologııalyq qaýipsizdik normalaryn buzbaý jáne adam densaýlyǵy úshin konteınerlerdi qaýipsiz dezınfeksııalaý quraldarymen jýý jáne óńdeý turaqty júrgiziledi.
Qala aýmaǵynda paıda bolǵan barlyq qaldyq qoqys óńdeý keshenine shyǵarylady. Onyń aýmaǵynda qaldyqtardy qabyldaýǵa arnalǵan eki jeli jumys isteıdi. Keshende qaldyqtar suryptalady, brıketteledi jáne óńdeledi. Qaıta óńdeýge jatpaıtyn brıkettelgen QTQ keıinnen kómý úshin polıgonǵa shyǵarylady», deıdi ákimdik saıtynda.
Aıtpaqshy, jaramsyz bolyp qalǵan aýdıo-beıne qurylǵylar da qalaı bolsa solaı shashylyp jatpaıtyn bolǵan. Qalanyń birneshe saýda oryndarynda isten shyqqan elektrondyq quraldardy tastaýǵa arnalǵan arnaıy jáshikter bar.
Álbette, qoqystardy bólek-bólek suryptap tastaý – aqylǵa qonymdy-aq júıe. Biraq mundaı tıimdi tásildiń durys júzege asýy turǵyndarǵa tikeleı baılanysty. Tazalyq mádenıettiliktiń ólshemi desek te, turmystyq qaldyqtardy bólek-bólek tastaý bylaı tursyn, qoqysyn taıaq tastam jerde turǵan jáshikke tastaýǵa erinetinder bar. Kejegesi keri tartqandar urlanyp, qoqysyn lıftiniń ishinde, kireberisterge, aýlaǵa qaldyryp ketedi. Mine, keıbir adamdardyń ishki mádenıetiniń deńgeıi. Ol ol ma, qoqysty jol jıegine tastap ketetinder, kólik terezesinen temeki tuqylyn laqtyryp ne bolmasa artymda adam qarap tur-aý demeı, túkirinip-qaqyrynyp jatatyndar – sonyń kórinisi. Sondyqtan aldymen adamdardyń sanasy tazarý kerek. Sonda aınalamyz da tazaryp, qorshaǵan ortanyń kirshiksiz tazalyǵy kóńil-kúıimizge de oń áser etken bolar edi. Áıtpese qoqystyń qansha jáshigin ornatsaq ta mádenı óremiz tómen bolsa, olardyń bári beker bolmaq.
