Kóktemniń sońǵy aıynda osy aýdanda qystan kúısiz shyqqan mal shyǵyny kóbirek tirkeldi. Aýdan ákimdiginiń esebi boıynsha búginge deıin 553 maldyń óleksesi aktilenip, joıylǵan. Aýdandaǵy tórt túlik qaıta túgendelip, belgilengen normatıvke sáıkes aldaǵy qysqa qajetti jemshóp máselesi pysyqtaldy. Qazir qajetti 9 095 tonna shóptiń 22 paıyzy tasymaldanypty. Qysqa shóp daıyndaıtyn erikti brıgadalar jasaqtalyp, kórshiles Syrdarııa, Jalaǵash, Qarmaqshy jáne Qazaly aýdandarynan arnaıy araldyqtarǵa bólingen shabyndyq jerlerdi orýǵa daıyndyq ústinde.
Jalpy aýdan aýmaǵy shóp shyǵymyna baılanysty úsh aımaqqa bólindi. 13 eldi meken «qyzyl», 6 aýyl «sary», al 4 aýyl «jasyl aımaqta» tur. Aýdan ákimdigi janyndaǵy tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý jónindegi komıssııa tótenshe jaǵdaı jarııalaý týraly sheshim qabyldap, bul oblystyq jáne aýmaqtyq memlekettik organdardyń kelisimderi negizinde Ádilet mınıstrliginiń ashyq NQA portalynda 24 maýsymda jarııalandy. Jospar boıynsha mınıstrlik ony bekitýi tıis.
Ákimdik málimetinshe, darııa boıyndaǵy kanaldardy tazalaý, tospalar salý, men eldi mekender aýmaǵyndaǵy sý uńǵymalaryn iske qosý qolǵa alynady. Eń bastysy, shóp baǵasyn turaqtandyrý maqsatynda sharýa qojalyqtarynyń tasymal shyǵyndary ótelmek. Sonymen qatar Aqtóbe oblysynyń Yrǵyz aýdanyndaǵy sharýa qojalyqtarynan tegin shóp ákelý kelisilip otyr eken.
Qam jasamasa aldaǵy qysta qaı aýdanǵa da ońaı tıeıin dep otyrǵan joq. Qyzylorda qalasy men barlyq aýdanda arnaıy shtabtar qurylyp, shabyndyq jerlerdiń naqty kólemi aıqyndalýda. Jeke sharýashylyqtarǵa tıimdi baǵada mal azyǵyn satyp alatyn jaǵdaı jasaý úshin ár eldi mekendegi aýyl sharýashylyǵymen aınalysatyn iri kásipkerlermen memorandýmdar jasaldy. Búginde aýdandarda shóp jınaıtyn brıgadalar jasaqtalyp, naýqan bastalyp ketti. «Jasyl el» jastar qozǵalysy arqyly kúrish atyzdarynyń, aryqtar men japtardyń basynan shóp oratyn brıgadalar uıymdastyryldy. Budan bólek, 3 sharýashylyq «Azyq-túlik kelisimshart korporasııasy» UK AQ arqyly 490 tonna arpa satyp alýǵa kelisimshart jasasyp, birtindep sharýashylyqtar jemdi qabyldap jatyr. Sonymen qatar bıyl mal azyqtyq daqyldardyń kólemi byltyrǵydan 5,4 myń gektarǵa artyq egilip, 66,4 myń gektarǵa jetti.
Oblys boıynsha bıylǵy qysqa 961,2 myń tonna mal azyǵy qajet. О́ńirdegi jońyshqalyq alqaptardyń birinshi orymy 119,8 myń tonna boldy. Jyl aıaǵyna deıin 220,2 myń tonna jońyshqa jınalyp, qalǵan 741,9 myń tonnasy tabıǵı shóppen jáne kúrish sabanymen tolyqtyrylatyn bolady. Bul qýańshylyqqa ushyraǵan jurttyń jaıy jergilikti bıliktiń nazarynda turǵanyn kórsetedi. Odan bólek, jýyrda oblystyq kásipkerlik palatasy ókilderi qınalǵan eldiń ortasyna baryp, jaǵdaılarymen tanysyp qaıtty.
– Qazir qýańshylyq qaı óńirde de baıqalyp tur. Biraq Araldaǵy ahýal tym aýyr. Júzdegen mal opat bolyp, aýyl adamdary aman qalǵanyn arzanǵa bolsa da satýǵa kóshken, – deıdi kásipkerler palatasynyń bólim basshysy Jasulan Serikov. – Qoly uzyn kásipkerler shúıgindi jer izdep kóship ketse, aýylda qalǵandary da qoldan kelgen qareketin jasap jatyr. Sondyqtan da shaǵyn sharýashylyqtarǵa jemshóp sýbsıdııasyn berýdi keshiktirmeı qolǵa alǵan jón.
Endigi másele, tórt túliktiń naqty sanyn anyqtaý. Aýdan boıynsha óldi degen 553 bas aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn birdeılendirýdiń derekter bazasyna engenderi ǵana. Syrǵalanbaǵan, qujaty joq maldar bul esepte joq. О́temaqy tólengen jaǵdaıda da onyń ıesine eshteńe tımeıtini anyq. Mal sanyn jasyrý jalǵasa berse erteń aýdanǵa jetkiziletin jemshóp jetpeı qalýy da múmkin. Mundaı jaǵdaıda kimniń qorasynan qansha túlik órip shyǵatynyn jaqsy bilse de, aýyz ashpaı kelgen aýyl ákimderi men veterınar mamandar da jaýap berýge tıis. Jyl saıyn jurttyń qorasyndaǵy malyn esebine engizip, «bizde bıyl mal basy bálen paıyzǵa ósti» dep jalyndatyp sóıleýge qumar ákimder endi sol túlikti saqtap qalýǵa qareket jasaýy kerek.
Palata mamandary uńǵyma qazý Araldan ózge aýdandarda da qolǵa alynýy kerek dep esepteıdi. Olar bıyl kóktemde oblys ákimdigi men ortalyq organdarǵa mal azyǵy qoryn qurý jóninde usynys joldapty. Jemshópti arzan kezde satyp alyp, qysta sharýashylyqtarǵa sol baǵamen taratý arqyly et baǵasyn turaqtandyrýdy kózdegen bul usynys Premer-Mınıstrdiń orynbasary R.Sklıar men «Atameken» UKP tarapynan qoldaý taýyp edi.
Qazir oblysta mal azyǵyn daıyndaýǵa eriktiler toby da jumyldyrylyp jatyr. Mysaly, Aral aýdanynda qınalǵan eldiń qajetine jaraımyn degen 30 jas Jetes bı, Qaratereń aýyldyq okrýgterinen shóp oryp, sharýalarǵa jetkizip berýge daıyn. Syrdarııa aýdany Shirkeıli aýyldyq okrýgindegi «Mádi qajy» seriktestigi de qýańshylyqtan qınalǵan jurtqa alǵash qol ushyn sozǵan qurylymnyń biri. Sharýashylyq basshysy Seıitkamal Sultanovtyń aıtýynsha, bular araldyqtarǵa 5 myń baý jońyshqany kómek retinde jetkizgen. Jaqynda osy seriktestikke barǵan oblys ákimi Gúlshara Ábdiqalyqova jurt bolyp jumylǵanda ǵana qıyndyqtan shyǵýǵa bolatynyn aıtty.
– Aral, Qazaly aýdandarynda qýańshylyqqa baılanysty mal azyǵynyń jetispeýshiligi oryn alýda. Osy rette, aımaqtaǵy sharýa qojalyqtary shópti basqa oblystarǵa satpas buryn osy eki aýdanǵa qoljetimdi baǵada usynýy kerek. Biz osyndaı birlik tanytqan jaǵdaıda ǵana bul qıyn kezeńnen shyǵamyz, – dedi oblys basshysy.
Oblys ákiminiń tapsyrmasymen jemshópten taryqqan sharýalarǵa járdemdesýge eriktiler kúsh jumyldyrýda. Jańaqorǵannyń taý betkeıindegi sharýalar úshin «Túgisken» tuqym sharýa qojalyǵyna qarasty aýmaqtan tegin shóp orýǵa múmkindik berildi. Bul bastamany qoldaı jónelgen Qyrash jáne Qosúıeńki aýyldyq okrýgteri jastary iske kirisip ketti. Shıeliniń «Aqmaıa» sharýa qojalyǵynda 7 480 baý shóp jınalyp, onyń 2 500-i aýyl turǵyndaryna taratylyp berildi. Jalpy, «Jastar resýrstyq ortalyǵynyń» bastamasymen júzege asyryla bastaǵan «Jastardan járdem» aksııasy aıasynda aýdandardaǵy erikti jastar osylaısha ıgilikti iske jumyldy.
Qıyndyqty jeńýge jumylyp, qýańshylyqqa qarsy qareketke kiriskenderdiń tirligi alǵashqyda abdyrap qalǵan aýyldaǵy aǵaıynnyń kóńilinde úmit otyn oıata bastaǵandaı.
Qyzylorda oblysy
