75 jyldan soń oralǵan orden

Qyzylásker Súıinbaı Dúıse­baev Keńes armııasyna 1939 jyl­ǵy 10 qyrkúıekte Jambyl oblysy Jýaly aýdanynyń qazirgi Tát­tibaı aýylynan shaqyrylady. Arada úsh aı ótpesten-aq jas jaýynger keńes-fın arasyndaǵy ataqty «qysqy soǵysqa» kirip ketedi. Eki el arasyndaǵy tarıhı shyndyq búrkemelengen sol bir qyrǵyn soǵys aıaqtalyp, dalalyq artıllerııa áskeri 152 mm gaýbısalyq zeńbireginiń dáldeýshisi «kúzde elge qaıtamyz» dep júrgende oılaǵandaı bolmaı, naǵyz soǵys bastalady...

Shaıqastaǵy erligi úshin II dárejeli «Uly Otan soǵysy» ordenine, «1941-1945 j.j. Uly Otan soǵysynda Germanııany jeńgeni úshin» medaline jáne basqa da kóptegen marapattarǵa ıe bolǵan zeńbirekshi, keıin partızan-pýlemetshi bolǵan Dúı­­sebaevtyń maıdandaǵy mań­daıyna jazylǵan taǵdyry adam aıtqysyz qıyndyqtarǵa toly. Keńes armııasy jappaı shegingen 1942 jyldyń qarasha­synda ol qyzmet etetin aýyr artıl­lerııa quramy túgeldeı qor­shaý­da qa­lyp, tutqynǵa túsedi.

Bas konsýldyqtyń konsýl-keńesshisi Vladımır Malyshev saltanat ústinde bylaı dedi:

– Naǵyz jaýyngerlik orden­niń araǵa 75 jyl salyp ıesin tabýynyń ózindik tarıhı sebebi men aıryqsha den qoıarlyq aqıqaty bar. Nemis-fashısterdiń tutqyndar lagerinen qashyp shy­ǵyp, qolyna qaıta qarý al­ǵanda usynylǵan jaýyngerlik III dárejeli «Dańq» ordeni qazaq batyrynyń shaıqasta kórsetken naǵyz erliginiń aıǵaǵy der edim. Mundaı oqıǵalar soǵys tarıhynda kóp emes. Maı­dangerdiń búgingi urpaǵy – nemeresi ınternet resýrstary ar­qyly atasynyń laıyq­ty jaýyn­gerlik marapatyn araǵa uzaq jyldar salyp, «qujat­tar qupııalyǵyn» joıǵan shaqta tapqanyna qýanyshtymyz. Na­ǵyz jaýynger naǵyz erligin dárip­teıtin qurmetke kesh te bolsa ıe boldy. Sol sebepti de biz Reseı Prezıdentiniń tapsyrmasyna sáıkes marapattaý mıssııasyn tolqý ústinde oryndadyq. Urpaǵy úshin jaqsy aty qalǵan abyroıly Otan soldatynyń dańqy arta bersin!

Ol 1945 jyly 5 mamyrda Che­hoslavakııanyń Rojnov pod Radgoshtem (chesh. Rožnov pod Radhoštěm) qalasynyń túbindegi qeskilesken shaıqasta aýyr jaralanady. Tarıhı áskerı qujatta kórsetilgendeı, sol kúni Súıinbaı Dúısebaev aldyńǵy shepte 8 fashıstiń kózin joıyp, eki jaý pýlemetin qolǵa túsirgen. Jeńis merekesin Baltyq jaǵalaýy da­lalyq áskerı gospıtalinde qarsy alǵan partızan-pýlemetshi Dúısebaev podpolkovnık­ Sne­jınskıı basqaratyn 2-shi Stalın atyndaǵy partızan otrıadynyń (Chehoslovakııa) Ýkraın maı­danyndaǵy ataq­ty Sývorov or­dendi 8-shi Iаmpol atqyshtar dıvızııasyna qosyl­ǵanynan da habarsyz bolǵan.

– Reseı Qorǵanys mınıstr­liginiń áskerı arhıvi qazaq jaýyn­­­gerine qatysty «óte qu­pııa» belgisi alynyp tas­ta­lyn­ǵan barlyq qu­jatty ót­ken 2020 jyldyń kók­teminde Reseı Federasııasy Pre­zıdenti Ákim­shiliginiń qa­raýyna jiberdi. Ol qujat tamyz aıynda kedergisiz maquldanyp, orden tapsyrý Almatydaǵy Bas konsýldyqqa júkteldi. Sal­tanatty marapattaý osy jyldyń 6 mamyr kúni Qazaqstan Qarýly Kúshteri men Uly Jeńis merekesi qarsańynda Almatydaǵy Rıts-Karlton qonaqúıinde ótýi tıis edi, pandemııanyń órshýine oraı keıinge shegerilgen. Sáti búgin tústi, – deıdi ákesiniń ordenin qo­lyna alǵan áriptesimiz, ege­mendik ardager-jýrnalıst Talǵat Súıinbaı aǵamyz.

ALMATY