ALLO, ALLO ESTIMISIŃ?

Allo, allo, bul senbisiń, qart soldat! “ Mıllıondardyń qanymen, kóz jasy, qasiretimen kelgen Uly Jeńistiń 65 jyldyǵy jaqyndap kele jatqany ár jerlerdegi ıgi sharalardan, saýapty bastamalardan ańǵarylady. Tarıh eshqashan umytpaıtyn, taram-taram taǵdyrlardy maıdannyń tezine salyp, tipti bútin bir áýletti úrim-butaǵymen jutyp qoıǵan soǵys ylańyn 65 jyl túgili alty ǵasyrdan keıin de umytý múmkin emes. Sol maıdan azabyn arqalaǵandardy ýaqyt aıalap jatqany búginge barshamyzǵa medet. Sáýirdiń sońǵy kúnderinde bir is sapardyń sáti túsip, Máskeý qalasynda bolǵanymyz bar edi. Qaharman qala bul kúnderi baryn salyp, qart soldattaryn alaqanǵa salyp aıalaý úshin Uly merekege daıyndalyp jatqan jaıy bar eken. Qyzyl alańdy bylaı qoıǵanda, Máskeýdiń árbir kóshesi meıram aldynda jasaryp, jasyl jelekterge, alqyzyl gúlderge bólene bastaǵan. Qalanyń basty ǵıma­rat­ta­rynyń bári kúrdeli jóndeýden, árleýden ótkizilýde. Kún saıyn Kreml túbinde tynbaı merekelik sherýdiń daıyndyqtary júrip jatyr. Al sol qandy qyrǵynda qazaqtyń qanshama bozdaǵynyń súıegi qaldy. Uly Otan so­ǵysynan Keńes Odaǵy respýblıkalarynyń birde biri qalys qal­ǵany joq. Árbir ot­ba­synyń bas kóterer aza­mat­tarynyń bárin maı­danǵa alyp, býyny qatpaǵan boz­balany, beli maıysqan boıjetkenderdi tyldyń ju­mysynda tórt jyl qatarynan tıtyqtatqan, odan keıin de aýyrtpalyǵy arylmaǵan sum soǵystyń jarasy jazyla qoımas. Tarıhtyń enshisine tıgen qasiretti soǵysty keıingi býyn estelik retinde bilip, kitaptan oqyp, kınodan kórgenimen, osy oırandy óz basynan ótkizgen ardager býynnyń azaıyp kele jatqany da az aıtylmaıdy. Seldirlenip bara jatqan ormannyń kári emeni sekildi qart maıdangerlerdi qadirleý eń qasterli paryz­da­rymyzdyń qatarynda bolsa, ol da zańdylyq. Aqyn Rasýl Ǵamzatovtyń “О́tkenge topyraq shashsań, bolashaq saǵan tas atady” degen tám­siline salsaq, bul paryz ǵana emes urpaq­tardyń ardagerler, aǵa býyn aldyndaǵy qaryzy da!.. Endeshe bizdiń respýblıkamyzda da Uly Otan soǵysy ardagerlerin aıalap, Uly Jeńistiń 65 jyldyǵyn óz dárejesinde ótkizý úshin tynbaı jasalynyp jatqan sharalar legi jetkilikti. Basty sharalardan bólek, elimizdegi ulttyq kom­panııalar, betke ustar uıymdar da osy úrdiske ilesip, Uly Otan soǵysy ardagerlerine óz iltıpattaryn kórsetýge yqylasty bolyp jatqany qýantady. Muny bir jaǵynan, qarjyly mekemelerdiń áleýmettik jaýap­ker­shiligi degennen góri, adamgershilikti izerlegen úrdisi desek te bolady. Osyndaı ıgi isterdi jalǵastyryp jat­qan­dardyń arasynda ulttyq baılanys operatory – “Qazaqtelekom” AQ da bar. Árbir kompanııa mundaı saýapty sharalarǵa óz qyzmet qyrynan kelip jatqany da kóńil toǵaıtady. Máselen, “Qazaqtelekom” elimizdegi barsha Uly Otan soǵysy ardagerlerine “Tarlan” tele­fon kartasyn syıǵa tartpaq. Qart maı­dan­gerlerge beriletin bul syılyqtyń da ózindik sımvolıkalyq ereksheligi bar. Sol soldattardyń keshegi qan maıdanda tolarsaqtan sý keship, muz jastanyp, jazdyń aptabynda, qystyń aıazynda sum soǵystyń azabyn birge kórgen dostary búgin TMD elderiniń ár túkpirinen tabylady. Adam bir birimen az kún saparalas bolsa da baýyr basyp, joldas bolyp qalatyn kezderi bolady. Al jyldar boıy Otan úshin soǵysyp, artta qalǵan bala-shaǵa, el úshin jaýmen alysqan jaýyngerdiń maıdanda tapqan dostarynyń jóni bir bólek. Tóbeden oq atqylap, jerge qan sorǵalap jatqanda janyńa demeý, ıyǵyńa súıeý bolǵan jandardy shet-shegi qaıda ekeni belgisiz ýaqyt ta umyttyra almas. Merekeli kúnderde maıdandastarmen telefon arqyly tildesip, keshegi kúnderdi, Jeńistiń qýanyshyn qaýqyldasyp eske alǵanǵa ne jetsin. Alystaǵy aǵaıynmen sóılesip, hal surasqan da bir dáýren. Al, “Qazaqtelekom” syılaǵan “Tarlan” kartasymen Qazaqstannan syrt elderge baılanysqa shyǵýǵa bolady. Bul kartany ardagerler kez kelgen ýaqytta, jyl boıy paıdalana berýge bolady. Jáne munan da bólek, 7, 8 jáne 9 mamyr kúnderi “Qazaqtelekom” óziniń barlyq abonentterine Qazaqstan ishindegi qalaaralyq baılanystarǵa jeńildikter bermek bolyp otyr. Saǵat tili túngi 24.00-di soqqan sátten bastap úshke deıingi jeńildikter 15 paıyz bolady. Túngi úshten tańǵy altyǵa deıingi telefon baılanysy 60 paıyzǵa arzandaıdy. Al tań atysymen, ıaǵnı altydan keıin túngi 23.00-ge deıingi arzandatýlar 7,8 mamyrda 10 paıyzdy qurasa, 9 mamyr kúni bul aralyqtaǵy baılanys 25 paıyzǵa arzandaǵaly otyr. Sol sııaqty Uly Jeńis qarsańynda “Qazaq­te­lekom” kompanııasy ózderinde tirkelgen Uly Otan soǵysy ardagerleri men múgedekterine jáne olarǵa teńestirilgen jandarǵa ataýly syılyqtar bermek. Munan da bólek Uly Jeńistiń qarsańynda ulttyq baılanys operatory elimizdiń barlyq aı­maq­tarynda óz esepterinde turǵan Uly Otan soǵysy ardagerlerimen jáne tylda eńbek etken jandarmen saltanatty kezdesýler ótkizýdi uıǵaryp otyr. Qanshama qart maıdangerge ózindik qýanysh syılap ótýdi kózdeıtin osynaý sharalar legine “Qazaqtelekom” kompanııasy shamamen 29 mıllıon teńge jumsamaq. Aınash ESALI, ALMATY.