Qar sýy keýip, dalanyń tańdaıy qurǵaǵannan-aq sýmańdaǵan órt tili baıqala bastady. Ádette dıqandar alqapqa shyǵysymen alasapyran bastalady. Byltyrdan qalǵan, qýrap turǵan óliqaýdyń tutanýy tez. Abaısyz tastalǵan bir tal temeki qaldyǵy, beısaýat jatqan áınek te qyzyl jalynnyń paıda bolýyna sebep. Onyń ústine tabıǵatqa taqsiretin tıgizemin dep oılamaıtyndardyń oıda joqta tıgizer zalaly da az emes. Dalany tilsiz jaýdyń sypyrtqysy sharpysa, ormannyń da typ-tıpyl bolatyny belgili. Bıyl sáýir aıynyń alǵashqy onkúndiginen dala órtiniń qaýpi birtindep belgi bere bastady. Dál sol kúni alǵashqy órt týraly derek tirkeldi.
Jaz jalpaq dalany ańyzaq jelimen qaqtaǵandaı kenezesin keptirgen ystyq boldy. Qurǵaqshylyqtyń saldarynan dala órti de jıi. Tek sońǵy aptada ǵana óńirde 12 márte orman órti shyqty. Jaǵdaı dál osy qalpynan tanbasa, el qazynasy – qara ormannyń qaýsap qalatyn túri bar. О́ńirdiń órt sóndirý qyzmeti qol qýsyryp qarap otyrǵan joq. Arnaıy qyzmetten basqa eldi mekenderde 1 200-ge jýyq adamnyń basyn biriktirgen 200-den asa erikti jasaǵy bar. Áıtse de qyzyl jalyndy quryqtaýǵa qudiret jetpeı tur. О́rttiń shyǵý sebebi – adamdardyń beıqamdyǵynan. Erte kóktemde aýyl sharýashylyǵy qurylymdary alqap ústindegi eski sabandy, óliqaýdy kúıdirip, egistik jerin tazalaǵan kezde abaısyzda órt shyǵyp jatsa, tabıǵat aıasynda tynyǵýshylar da kesirin tıgizip tur.
– Oblys aýmaǵynda 71 961 gektar alqapty qamtyǵan dala órtiniń 71 oqıǵasy tirkeldi. 4 myń gektardan asa alqapta 5 márte dala órti oryn alsa, 930 myń gektar alqaptyń shóbi janyp ketti. Al orny tolýy qıyn orman órti ótken jylǵy sáıkes merzimmen salystyrǵanda, 44 oqıǵaǵa kóbeıdi, – deıdi oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamenti bastyǵynyń orynbasary Manarbek Shapaǵatov.
El ishinde túsinik jumystary júrgizilýde. Máselen, oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamenti ótken aptada 119 márte órttiń aldyn alý baǵytynda reıd uıymdastyrǵan. Nátıjesinde órtke qarsy talaptardy óreskel buzǵan úsh adam ákimshilik jaýapkershilikke tartylypty. Mundaı is-sharalar jyl basynan beri júrgizilýde. Halyqqa aıtyp-túsindirý az emes. О́rt shyǵýyna sebepshi bolýy múmkin 128 azamat jaýapkershilikke tartylǵan, 122 adamǵa eskertý jasalypty, 6 adamǵa 446 302 teńge kóleminde aıyppul salynǵan.
Oılanbaı istegen qımylynyń kesirinen tamasha tabıǵattyń janyna jara túsip, el maqtanyshy – ormannyń oısyrap qalatynyn eskermeıtindikteri nesi eken?!
Aqmola oblysy
