Jaǵabulaqtan tabylǵan jádiger

Osydan bir aı buryn Á.Mar­ǵulan atyndaǵy Arheo­logııa ınstıtýty mamandary Muǵaljar taýynyń qoı­naýyndaǵy Jaǵabulaq óze­niniń boıynan qazba ju­mys­tary kezinde tastan ja­salǵan qurban shalatyn oryn men altynmen qaptalǵan semser tapqan edi. Eski qorymnyń ete­­gindegi taǵy bir obadan qola aınalar, altyn toǵa men ilmekter shyqty. So­ǵan qaraǵanda Jaǵabulaq bo­ıyndaǵy túıdektelgen obalar tizbeginen tabylǵan oljalar – túrli dáýir adamdary tutynǵan dúnıeler. Altynmen qaptalǵan qanjardyń ejel­gi sarmat taıpasyndaǵy yq­paldy adamnyń dúnıesi eken­digi anyq. Soǵan qaraǵanda ejelgi Temir, Jem ózenderiniń alqaby ejelgi adamdardyń kósh joly bolǵany daýsyz. Jaǵabulaq obalary aldyńǵy jyly tabylǵan sarmat taıpasy kósemderiniń biri jerlengen Temir aýdany Tasqopa eldi mekeni janyndaǵy obadan qashyq emes. Búginde ábden shó­gip ketken kári Muǵaljar taýynyń tóńiregi este joq eski zamanda altyn kenine baı, shóbi shúıgin, sýly da nýly jer bolǵan. Qonys talasy úshin qyrqystar da sol zamandy aınalyp ótpegen.

 Á.Marǵulan atyndaǵy Arheologııa ınstıtýty bas dı­rektorynyń mindetin at­qarýshy Talǵat Mamyrov pen tarıh ǵylymdarynyń doktory, Shyǵys elderi sáýleti halyqaralyq akademııasynyń korrespondent-múshesi Serik Ájiǵalıev Aqtóbe oblysynyń ákimi Ońdasyn Orazalınmen kezdesýinde Jem boıynan tabylǵan jádigerler týra­ly qundy derekter bó­lisip, ekspedısııanyń ju­mys­tary týraly esep berdi. Kez­desý barysynda Aqtóbe obly­syndaǵy «Qazaqstannyń kıe­li jerleri» jobasy aıasynda qolǵa alynǵan basqa da ǵylymı-zertteý jobalary tal­qylandy. Osy joba boıyn­sha ótken jyldyń basynda quramyna sáýletshiler, etnograftar men arheologter, ejelgi qulpytastardy oqıtyn mamandar kirgen ekspedısııa jasaqtalǵan edi. Topty tarıh­shy ǵalym, professor Se­rik Ájiǵalıev basqarady. Zertteýshiler byltyrdan beri Qarǵaly aýdanyndaǵy qola dáýiri adamdarynyń qonys mekenderin, Muǵaljar aýda­­nyndaǵy Tóleýbulaq úńgi­rindegi ejelgi adamdardyń qo­nys­taryn tapty. Tóleýbulaq ózeniniń boıyndaǵy úńgirde jar­tasqa salynǵan sýretter – tas ǵasyrynyń eskertkish petroglıfteri tańbalanýda. Túr­li janýarlar, ósimdikter dú­nıesi keskindelgen tas dá­ýiriniń tańbalaryn ǵylymı aınalymǵa engizý jumysy iske asyrylýda. Osy jumystarǵa qosa, Isataı Taımanulynyń jerlengen ornyn anyqtaý da tarıhshy ǵalymdardyń moınyndaǵy júk. О́ıtkeni Gek­ke otrıadymen sońǵy shaı­­qas Aq­tóbe oblysynyń buryn­ǵy Isa­taı, qazirgi Qob­da aýda­nynyń aýmaǵyndaǵy sha­ǵyn Aq­bulaq ózeniniń bo­ıynda ót­ken edi.

 О́ńirdegi kıeli oryndardy zertteýmen aınalysyp júrgen ekspedısııa múshelerimen kez­­desýde oblys ákimi Oń­da­syn Orazalın ǵylymı-zert­teý jumystarynyń mańyz­dylyǵyn aıtyp, jergilikti atqa­rýshy organdardyń óńir­diń tarıhı-mádenı murasyn zert­­teýge jan-jaqty qoldaý kór­­setetinin atap ótti.

Aqtóbe oblysy