8 056 bala mektepke barady

Bıylǵy oqý jylynda Sol­tústik Qazaqstan obly­synyń mek­tepterinde 75 myńnan artyq oqý­shy mektepke barady. Bul byl­tyrmen salystyrǵanda 2,5 myń balaǵa artyq. Bala ósimi ne­gizi­nen jergilikti turǵyn­dar­dyń esebi­nen bolyp otyr. Mek­tep biti­retin­derden mektep tabal­dyryǵyn birinshi ret attaıtyndar sany sany 2,2 ese kóp bolǵany qýantady.

Alaıda memlekettik tilde oqı­tyndar sanynyń úlesi osydan 10 jyl burynǵydan tómen ek­e­ni alańdatady. Bıyl mektep biti­retin 3 586 jastyń 34 paıyzy qazaq­sha oqıtyndar bolsa, mektepke keletin baldyrǵyndardyń 21,4 paıyzy, ıaǵnı 1 720 bala ǵana mem­lekettik tildi tańdap otyr. Osynyń ózinen memlekettik til­di nasıhattaý, oqyp-úıretýge yn­ta­landyrý isteriniń jyldan-jyl­ǵa tómendep bara jatqanyn kórýge bolady. Bıyl mektepke bara­tyn 8 myń baldyrǵandardyń ishin­de tek 13 bóbek qana – ózge jurt­tyń ókilderi. Sonyń ishinde Petropavl qalasynda bir-aq ózge ulttyń ókili qazaqshaǵa barýdy qalapty. Bul da – memlekettik til­de oqytýdyń artyqtyǵyn jer­gi­likti bıliktiń ata-analar ara­syn­da tıimdi júrgizbeıtini­niń saldary. Tıisti sheneýnikter mem­­­le­kettik múddeni oılamaı tek qa­ǵaz­bastylyqpen joǵarydan tús­ken buıryq, talaptarǵa ja­ýap berýmen kúnin ótkizip otyra­dy. Tym bolmasa oryssha oqı­tyn oqýshylar sany múlde az aralas mektepterdi taza qazaq mektebi qylyp aýystyrýǵa da yqylasy joq. Birer ata-ana sál-pál qarsylyq kórsetse boldy, so­lardyń yǵyna jyǵy­lyp, aralas mektepke tıispeıdi nemese ja­ńadan ashylǵandardy da aralas qylýǵa beıim. Mysaly, Qyzyljar aýdanynyń ortalyǵy Beskóldegi úshinshi mektepti taza qazaqsha bolady degen edi, endi qarasaq, aralas bolypty. Mek­teptegi 295 balanyń 48-i ǵana, ıaǵnı 16 paıyzy ǵana oryssha oqı­dy. Sol balalardy basqa mek­tep­k­e aýystyrýǵa bolar edi ǵoı, so­ǵan jergilikti bılik kúsh-jiger­lerin jetkize almaǵan eken...

Al halyqty qazir qazaqsha mektep bitirgenderdiń ózi oryssha sóıleýge beıim bolyp turǵanda oryssha oqyǵandardyń ana tilin múlde kerek qylmasy múmkin-aý degen dúdámal oılar mazalaıdy.

Oblystyń oqý bilimi basqar­masynan alǵan derekterge qara­ǵanda bıylǵy oqý jylyn­da bar­lyq vakanttyq oryn­dar tolyǵy­men jabylady. Pedagog­ter qyz­­­metke konkýrstyq negizde qa­byl­­­da­nady. M.Qozybaev atyn­daǵy jergilikti ýnıversıtet pen M.Jumabaev atyndaǵy joǵa­ry ped­kolledjdi bitirgen maman­dar­dyń ózi ǵana suranysty qanaǵat­tandyrady eken.

Osynyń ózinen jastardyń muǵalim bolýǵa degen yntasy­nyń artqanyn kórýge bolady. Qazir muǵalimderdiń bárine peda­go­gıkalyq sheberlik sanaty, magıstr dárejesi, tálimgerligi, synyp jetekshiligi, pánderdi aǵylshyn tilinde júrgizgeni, dápter tek­ser­geni, dene shynyqtyrý muǵa­lim­­deriniń sabaqtan tys is-shara­lar ótkizgeni úshin qomaqty qo­symsha aqy tólenedi. Onyń kóle­mi 80-90 myńnyń, keıbirine tip­ti 150-160 myń teńgege jetetinin jaz­ǵanbyz. Árıne, mundaı yn­ta­landyrýlardyń yqpaly tı­meı qoımaıdy. Qazirgi jas­tar endi muǵalimdikten at-tonyn ala qashpaıtyn boldy. Áı­teýir qazirgi mınıstrdiń qadam­dary­na muǵalimder de, halyq ta rı­za­shylyǵyn bildirýde. Onyń buı­­ryǵymen mektep tabaldy­ry­ǵyn alǵash attaǵan baldyrǵandardyń qoltyǵyna «Álippeni» qysý da bir qýanyshty jaıt bolǵaly tur.

Bıyl Soltústik Qazaqstanda 84 mektep jańǵyrtylyp, olar­dyń shyǵynyna 4 061 mln teń­ge qarajat bólingen. Sonyń 3589,3 mln teńgesi 34 mektepti kúr­deli jóndeýge jumsalǵan. 78 mekteptiń kitaphanalaryna 250 mln teńgeden asa qarajatqa kór­kem ádebıetter satyp alý kóz­delgen. Bul tamasha úderis, endi tek mektep tarapynan oqý­shy­­larǵa kórkem kitap oqýǵa de­gen yn­ta arttyrylsa ǵoı. Ol úshin mek­tep boıynsha bir kitap­ty ta­l­daý men saralaýǵa arnal­ǵan sııaq­ty qyzyqty sharalar uıym­das­ty­rylsa, nur ústine nur bolar edi.

Qazir oblys mektepterindegi kompıýterlik park 25 509 birlikti quraıdy. 2020 jyly 1 980 kompıýter, 7 444 noýtbýk, 2 586 plan­­shetter satyp alynǵan. Mek­tepterdiń 98,5%-y (455) keń jolaq­ty ınternetke qosylǵan.

Aýyl mektepteriniń sońǵy jyldarǵa deıin sheshilmegen taǵy bir qajettiligi jyly ájet­hana edi. Ondaıdy aıtýǵa Keńes jyldarynda uıatsynyp kelsek, densaýlyqty saqtaýdaǵy ma­ńyz­dy faktorlardyń biri retin­de qazir bul másele aýyzdan tús­peıdi. Qudaıǵa shúkir, qazir ob­lys­tyń barlyq mektebi jyly ájet­hanaǵa qol jetkizgen eken.

Mektepke qatysty taǵy bir shetin máseleni de aıtpaı ketýge bolmaıdy. Bul – oqýshy sa­ny­nyń azaıýyna baılanysty mek­tep­terdiń tómengi satyǵa shegerilýi nemese tipti jabylyp qalýy. Bıyl Soltústik Qazaqstan oblysynda Taıynsha aýdanyndaǵy Ma­kashevka, Leonıdovka, Kra­nokıevka orta mektepteri negiz­gi mek­tepke aýystyrylǵan. M.Ju­mabaev, Ǵ.Músirepov aýdandaryn­da da 3 mektepti negizgi mektepke tú­­sirý josparlanǵan. Bul úde­ris­­­ten basqa aýdandar da qalys qal­­­maı­tyn sııaqty. Sonyń ishinde qazaq­­tyń aýyl halqynan qala hal­­qy­­na aınalý úrdisi artqan sa­­ıyn bul istiń jalǵasa bereri anyq.

Soltústik Qazaqstan oblysy