«Talıban» Aýǵanstan bıligin on kúnde qalaı tez basyp alsa, eldegi jaǵdaı da týra osyndaı qysqa ýaqyt ishinde ózgerip ketpesine kepil joq. Kórshiles elder men Batysty eleń etkizgen bul jaǵdaıdyń bolǵanyna on kúnnen astam ýaqyt ótti. Eldiń bolashaǵyna kúmánmen qaraǵan turǵyndar jappaı qonys aýdaryp ketýge daıyn. Sheteldikterden kómek surap jatqany qanshama. Qazirdiń ózinde 82 myńnan astam aýǵan shetel asyp úlgergen. AQSh bıligi sońǵy táýlikte 19 myń adamdy Kabýldan evakýasııalaǵanyn málimdedi. Aq úı baspasóz hatshysynyń birinshi orynbasary Karın Jan-Per Twitter paraqshasynda 14 tamyzdan bastap AQSh pen koalısııanyń áskerı reısterimen shamamen 82 300 adam evakýasııalanǵanyn málimdedi. Bul shilde aıynyń aıaǵynan bastap elden ketken adamdardyń jalpy sany 87 900-ge jetkenin kórsetedi.
Djo Baıden odaqtastarynyń Aýǵanstandaǵy mıssııany aıaqtaý ýaqytyn soza turýy týraly usynysyna qaramastan, AQSh áskeriniń elden jospar boıynsha 31 tamyzǵa deıin shyǵatynyn málimdedi. Onyń aıtýynsha, jaǵdaı ýshyqpaı turyp, belgilengen ýaqytta eldegi mıssııany aıaqtaǵan durys. Ol óz málimdemesinde «neǵurlym tezirek aıaqtasaq, soǵurlym jaqsy» degen pikir bildirdi. AQSh prezıdenti bul sheshimin Kanada, Fransııa, Germanııa, Italııa, Japonııa, Ulybrıtanııa, AQSh, sondaı-aq EO-ǵa kiretin G7 kóshbasshylarymen ótkizgen vırtýaldy kezdesýden keıin jarııalaǵan. Al qatysýshylar AQSh-tan Aýǵanstandaǵy qyzmetin 31 tamyzdan keıin de soza turýdy suraǵan. Kelissózge tóraǵalyq etken Ulybrıtanııa premer-mınıstri Borıs Djonson Ulybrıtanııa adamdardy evakýasııalaýdy sońǵy sátke deıin jalǵastyratynyn aıtty. Sondaı-aq ol talıbterdi belgilengen merzim aıaqtalǵannan keıin de aýǵan azamattaryna elden ketýge ruqsat berýge shaqyrdy.
Eýropalyq Komıssııanyń prezıdenti Ýrsýla fon der Lıaıen G7-ge múshe memleketter basshylarynyń «aýǵan halqyna qolushyn sozyp, olarǵa múmkindiginshe qoldaý kórsetý – ortaq moraldyq mindetimiz» degenge keliskenin jetkizdi.
Qazir 6 myńǵa jýyq amerıkalyq sarbaz ben Ulybrıtanııanyń myńnan astam áskeri Kabýl áýejaıynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etip, sheteldikter men elden ketýge ruqsat alǵan aýǵandardy evakýasııalaýdy uıymdastyryp otyr. NATO-ǵa múshe Fransııa, Germanııa jáne Túrkııanyń da azdaǵan áskeri sonda ornalasqan. Eýropa kóshbasshylarynyń Aýǵanstan halqyna qolushyn sozýǵa degen nıeti AQSh-syz iske aspaıtyny belgili. Muny Germanııa kansleri Angela Merkel de aıtyp otyr. Osylaısha, Batys elderi 31 tamyzǵa deıin barynsha kóp adamǵa kómektesýge tyrysady. Al qyrkúıekten bastap AQSh Aýǵanstannan tolyq shyqqan soń ne bolary belgisiz.
Sheteldik basylymdardan ózge memleketterdiń aýǵan bosqyndaryn qabyldap jatqandyǵyn bilýge bolady. Bolgarııa Aýǵanstannyń 70-ke jýyq azamaty men olardyń otbasylaryna baspana beretinin málimdedi. Odan bólek Kabýldan evakýasııalanǵan 300-den astam aýǵan azamaty sársenbi kúni tańerteń Abý-Dabıden eki áskerı reıspen Parıjge kelip qonǵan. Fransııa Kabýl talıbterdiń qolyna ótkeli 2 myńnan astam adamdy elge kirgizgen. Olardyń qatarynda Fransııa azamattary, basqa ult ókilderi men bastaryna qaýip tóngen aýǵandyqtar bar. Sondaı-aq beısenbide Strasbýrgke 150 aýǵan bosqyny keletini belgili boldy.
Buǵan qosa Aýǵanstannan evakýasııalanǵan 51 adam AQSh-tyń ótinishi boıynsha Ýgandaǵa kelgeni habarlandy. Eldiń ýákiletti organy bul top Ýganda arqyly tranzıtpen ótip, AQSh pen basqa elderge sapar shegetinin málimdedi. Olardyń elde qansha ýaqyt bolatyny ázirge belgisiz. Al Aýstralııa úkimeti FIFA jáne FIFPRO uıymdarynyń úndeýinen keıin Aýǵanstannan 50-den astam áıel fýtbolshylar men jaqyndaryn evakýasııalaǵan. Seısenbide Meksıkaǵa Aýǵanstannyń áıgili robot tehnıkasymen aınalysatyn bes áıel azamaty otbasymen birge jetkizilgenin aıta ketken jón. Reseı de Aýǵanstannan tórt áskerı ushaqpen 500-den astam adamdy evakýasııalaýǵa daıyndalyp jatyr. Eldiń qorǵanys mınıstrligi sársenbide Reseı, Belarýs, Qyrǵyzstan, Tájikstan, О́zbekstan jáne Ýkraına azamattaryn Kabýldan áýe arqyly áketetinin málimdegen. Osylaısha, memleketterdiń Aýǵanstannan óz azamattary men ózgelerdi shyǵarýǵa aı sońyna deıin múmkindigi bar. Ahýaldyń odan ári qalaı órbıtini beımálim.
