YNTYMAQ, BIRLIK, KELISIM

– Basty ustanymymyz, deıdi jetisýlyqtar Jetisýdyń ásem tabıǵaty kóktemniń shyraıly shaǵymen odan beter túrlenip, Jer-ana alqyzyl gúlmen kómkerilip, ýyz shaqqa ulasqan. Aınalada bereke men birlik týy jelbirep, eńbek pen dostyqtyń kúıi shertilýde. Osy shaqta Taldyqorǵan qalasynyń shyǵysyndaǵy Dostyq úıinde Qazaqstan halqynyń birligi kúnine oraı “Birligimiz – baqy­tymnyń bastaýy” taqyrybynda qazaq halqymen taǵdyrlaryn baıla­nystyrǵan ulttar men etnos ókilderi bas qosyp, búgingi shýaqty merekeniń aýqymyn aıqyndaı tústi. Oblystaǵy “Vıdergebýrt” nemis qoǵamdyq birlestiginiń basshysy Vladı­mır Molodsov 1 Mamyr mere­kesiniń ózge merekelerden ózgesheligin ortaǵa saldy. Elbasynyń Joldaýynda halyq­tyń birligin, tatýlyǵyn nyǵaıtý – bas­ty maqsat ekendigi atap kór­setilse, búgin­de oblystyq Qazaqstan halqy As­sam­bleıasy naqty baǵdarly jumys­tarymen ony dáleldep keledi. Máselen, nemisterdiń qoǵamdyq birles­tigi 1992 jyldan beri nemis mádenıetin jańǵyr­tý, saqtaý jáne damytý, týǵan tili men dás­túrin, salttary men ádet-ǵuryp­taryn oqyp-úırený, taǵy basqa jumys­tar­ǵa qoldaý kórsetip, birliksiz is bitpeı­tinin dáleldep keledi, dedi ol óz sózinde. Qazaqstandyq nemisterdiń qart adam­dar klýby halyq dástúrlerin qunt­taıdy jáne ony jas urpaqqa jet­kizýdi dástúrge aınaldyrǵan. “Seniorenklub” klýby óz dostaryn Nemis úıinde qabyl­dap, dastarqan basyndaǵy ystyq kofe men jyly peıildegi áńgime – dúken qurý asa bir jaǵymdy is. Osy sátte ótken eske alynyp, óleńder oqylyp, ánder shyrqalatyny da bar. Kóbine ardagerler sonaý surapyl jyldardaǵy qazaq halqynyń ózderine degen iltıpatyn, dostyq peıilin jas urpaq sanasyna sińirip, jaqsylyqqa jaqsylyq jasaý qajettigin aıtyp otyrady. Qazaq halqynyń tilin bilý, dástúr-mádenıetin syılaýdy qalyptas­tyrý da negizgi boryshymyz, dedi birlestik basshysy. Oblystyq Qazaqstan halqy Assam­bleıa­sy tóraǵasynyń orynbasary, hatshy­lyq meńgerýshisi Ǵabıt Tursyn­baı 1 Mamyr – Qazaqstan halqynyń birligi merekesi tatýlyq pen berekeniń uıytqysy, ári ortaq shańyraqtyń beriktiginiń beınesi sanalatynyna toqtaldy. “Yntymaq, birlik, kelisim, eń asyl baqyt el úshin” degendeı, Jetisý óńiri­niń turǵyndary da merekeni kóterińki kóńil-kúımen qarsy alýǵa daıyndyq ústinde ekendigine ekpin berildi. Jyl saıyn etnomádenı birlestikter oblys ortalyǵynda ótetin “Dostyq” festı­vali­niń jáne saltanatty sherýdiń bastaýshysy bolady. Osy kúni Dostyq úıinde halyq shyǵarmashylyǵynyń deńgeıin kóterý arqyly kórkemdik dárejesi joǵary, rýhanı-estetıkalyq tárbıesi mol án-bı ónerin halyq arasyna keńinen nasıhattap, jandan­dyrý, talantty jastardy anyqtap, bolashaqtaryna jol ashý maqsatynda “О́nerim – ómirim” atty vokaldy-horeografııalyq baıqaý ótedi. Baıqaýǵa óńirdiń túkpir-túkpirinen shyǵarmashy­lyq toptar qatysyp, ónerlerin ortaǵa salady. Onda júldeli oryn alǵandar 1 Mamyr kúngi sherýden soń bastalatyn “Dostyq festıvali” konsertinde qurmetti qonaq, Qazaqstannyń halyq ártisi Lakı Kesoglýmen bir sahnada shahar turǵyndary men qonaqtaryna óz ónerlerin usynady dep kútilýde. Osyǵan oraı Assambleıa músheleri men hatshylyq qyzmetkerleri mádenı shara­ny óz deńgeıinde ótkizý úshin jumy­la jumys jasaýda, dedi atqaryla­tyn mádenı sharalar jaıly oı bólisip. Sonymen qatar, 15 mamyr kúni álemniń damyǵan elderinde BUU Bas Assambleıasynyń quryltaıshylyǵymen Halyqaralyq otbasy kúni atap ótiletini belgili. Oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Dostyq úıinde bıyl­ǵy jyly IV ret ótkiziletin oblystyq “Ortaq shańyraq aıasynda” festıvaline daıyndyq qyza túsken. Bul shara otbasy jylýy men tatý da jarasymdy ómir súrýdiń urpaqtar sabaqtastyǵy arqyly jalǵasyn tabatyn ózara túsinistiktiń jarqyn mysalyn kórse­tetinin de aıtqan abzal. Elimizdegi táýelsizdik nátıjesinde túrik halqy da kóptegen tabystarǵa qol jetkizdi. Birlik pen etnosaralyq kelisimdi saqtaýdy nasıhattaý – óńirdegi túrik má­denı ortalyǵynyń kóp qyrly qyz­metiniń basty arqaýy. Olar oblystyq Assam­bleıanyń jumysyna belsene arala­syp, jer­­gilikti bılik organdarymen birle­se ju­mys atqaryp, “qazaqstandyq qoǵam­da turaq­­­tylyqty saqtaýǵa, etnos­aralyq dos­tyqty nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan”, dep sanaı­­tynyna kóz jetkizilýde. Osy oraıda ob­lys­­tyq más­lıhattyń depýtaty G.Kasa­nov bastaýy­men ómirge kelgen irgeli ister óz aldyna. Qazaqtar men orystar úsh ǵasyr boıy bir-birimen qoıan-qoltyq aralasyp, osynyń ózi uqsas belgilerdiń qalyp­tasýyna iz salǵany aıan. Eki halyqtyń tarıhı – rýhanı – adamgershilik jaqyn­dasýy júzege asty deýge bolady. Slavıan dástúrlerin, ádet-ǵuryptaryn saqtaý jáne damytý, ulttyq sana-sezimdi tárbı­leý, etnosaralyq qatynastardy, tildi úılesimdi damytý qajettigi óńirde orys ortalyǵyn qurýǵa ıtermeledi. Taldy­qorǵan oblystyq orys mádenı ortalyǵy 1992 jyly maýsymda ashyldy. Olar mádenıet pen tildiń ózindik jarqyn merekelerin sheber uıymdastyrǵan. Ortalyq músheleri 1 Mamyr kúnine dostyqtyń týyn joǵary ustap, án men jyrdan shashý shashady. Taldyqorǵandaǵy “Avıv” evreı mádenı ortalyǵy balalar men jastar arasyndaǵy dramalyq úıirme jumysymen keńinen tanymal. “Jyljymaly evreı kitaphanasy” rýhanı kómek kórsetedi. Munda tarıh jáne fılosofııa, salt-dás­túr­ler jáne balalar ádebıeti jalyqpaı terip-jınaqtalypty. Desek te, jyl saıyn bir keletin birlik merekesiniń olar úshin de mańyzy zor ekendigi aıtylyp, is-sharalar aýqymy belgilendi. Búginde jetisýlyq qarashaı-balqarlar mádenıetine qurmetpen qarap, tilderi, dástúrleri men salttaryn saqtaý máselelerimen tereń aınalysýda. Elimizge taǵdyr tálkegimen kelgen etnos ókilderi osynda turaqtady. Sóıtip, Qazaqstan olardyń Otanyna aınaldy. Jergilikti halyq taǵdyr tezine túsip, qýǵynǵa ushyraǵandardyń aıaǵynan tik turyp ketýine kómektesip, baspana, urpaq ósirýde qolushyn sozdy. Sol bir qıyn kezdegi meıirim men jylylyǵy úshin olar qazaqtarǵa asa qurmetpen, týysqandyq sezimmen qaraıtynyn ortalyq músheleri óz áńgimelerine arqaý etti. Qarashaı-balqar “Mıngı-Taý” aımaqtyq qoǵamdyq birlestik belsendileri osy bir biregeı halyqtyń mádenıetin, tilin, dástúrin saqtaý úshin kóp ister atqaryp kele jatqandyǵy basqosý barysynda anyq ańǵaryldy. Qazaq jáne ózbek halqy birneshe ǵasyrlar boıy bir-birimen aýyly aralas, qoıy qoralas ómir súrýde. Bizderdi tarıhı kúrdeli oqıǵalar ǵana emes, mádenıettiń ortaqtyǵy da tyǵyz baılanystyryp otyr. Eki halyqtyń taǵdyry bir-birimen bite qaınasyp ketkeli qashan, deıdi áńgime arasynda Assambleıa hatshylyǵynyń bas mamany Janna Orazǵalıeva. Almaty oblysynyń aýmaǵynda – Taldyqorǵan, Qapshaǵaı qalalary, О́tegen batyr kentinde ýkraın mádenıeti festı­valdary jyl saıyn uıymdastyrylsa, “Charovnısa” ansambli, hor ujymy jumys istep, merekege ónerlerin tartý etedi. Taldyqorǵan qalasynda “Týǵan tel” tatar mádenı ortalyǵynyń ókilderi qoǵamdyq kelisim men birliktiń bastaýy – ultaralyq dostyq qatynasty nyǵaıtý, ata-baba dástúrin, ana tilin saqtaý sııaqty mindetter ózderiniń basty maqsattary eke­nin aıtyp, yntymaq merekesi qar­sańynda “Aınalaıyn” balalar úıine ýaqyt­sha ornalastyrylǵan tasqynnan zardap shekken qyzylaǵashtyq balalarǵa qaıyrymdylyq sharalaryn kórsetse, ortalyq ónerpazdary ónerlerimen tánti etti. Ulttyq kıimderi boılaryna jarasqan ár etnos ókilderiniń kóńil-kúıleri halqymyz birliginiń yrys-berekemiz ben baq-dáýletimizdiń qaltqysyz kepilindeı kórindi. Kógildir Týymyz da bıikte jelbirese, aq kógershindeı pák dostyq nıet ornyqqanyn da pash etti. Sondaı-aq, ár shańyraqqa baqyt qusy uıa salsa degen nıetpen órildi. “Otanymyz – Qazaqstan jasaı ber­sin!” degen tilek ár júrekte jańǵyryp, oǵan jetkizetin yntymaqtyń ýyǵyn bekitýge bel býylǵany anyq ańǵaryldy. Kúmisjan BAIJAN, Almaty oblysy. Sýrette: birlikti baqyttyń bastaýyna balaǵan etnomádenı birlestikter músheleri mereıli merekede bas qosty.