Oǵan Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev nazar aýdaryp, gazette kórsetilgen keleńsiz faktilerdi tekserip, tıisti shara qoldaný jóninde tapsyrma bergeni málim. Nátıjesinde, Aıyrtaý jáne Esil aýdandarynyń ákimderi qyzmetterinen bosatylyp, oblystyq jáne aýdandyq deńgeıdegi birqatar sheneýnik tártiptik jaýapkershilikke tartylǵan bolatyn.
Esil aýdanynyń jańa ákimi Medet Ospanovtyń aıtýynsha, búginge deıin qonys aýdarýshylarǵa arnap 68 úı salynǵan, sonyń 43 úıine ońtústikten kóship kelgen aǵaıyndar kiripti. Taǵy 17 úı jańa qonystanýshylaryn kútip tur eken. Al buryn salynǵan sapasy tómen 8 úıdi qaıta jóndep, kem-ketigin tolyqtyrý jumysy júrgizilý ústinde. Olarǵa Qyzylorda, Túrkistan oblystarynan qonys aýdarýshylar kiretin bolyp otyr.
Sonymen qatar jyl aıaǵyna deıin taǵy 29 úıdiń qurylysy júrgiziletin kórinedi. Olardyń qurylys sapasyna qazir aýdan mamandary men aýyl ákimderi únemi monıtorıng jasap turady. Sonyń 18-i Nıkolaevka aýylynda, 11-i aýdan ortalyǵy – Iаvlenka aýylynda salynýda. Osy úılerge kóship kelýshiler túgel qonystanady degen úmit bar.
Jýyrda Irannan atajurtqa oralǵan qandastar kelip, daıyn úılerge túsýge nıet bildiripti. Olardyń ókili ózderiniń 12 otbasy ekendikterin aıtqan. Bári arasy jaqyn eldi mekenderge, múmkindiginshe shoǵyrlana ornalasqysy keletinin aıtqan. Aýdan basshylyǵy olardyń tilegin qanaǵattandyramyz dep otyr. Olardyń 4 otbasysy Petrovkaǵa, qalǵan 8-i Nıkolaevkaǵa qonystandyrylmaq. Bul aýyldardyń bári úlken joldyń ústinde ornalasqan, onyń boıynda basqa da kommýnıkasııasy joǵary mekender.
Turǵyn úılerdi salýshylar – jekemenshik brıgadalar, olardan buryn tek adamdardyń baspanasyn salý ǵana talap etilgen, soǵan sáıkes 7 mln teńgeden satyp alý kózdelgen. Endi qosymsha aǵashtan 4h6 kóleminde shaǵyn otyn, mal qoralar salyp berý de qarastyrylyp, satyp alý baǵasy 8 mln teńgege deıin ósirilgen. Oǵan bıylǵy bıýdjetten qosymsha qarajat qarastyrylypty.
Buryn berilgen úılerdiń qysta sýyq bolǵanyna shaǵym aıtýshylar kóp bolǵany belgili. Jańa ákim bul máselege qazir qatty mán berilip, úılerdiń edenderi qoparylyp alynyp, astyn topyraqpen tyǵyzdaý jumysy júrgizilip jatqanyn aıtty. Sonymen qatar jylý shyqpas úshin úıdiń tóbesindegi aǵash untaǵyn keminde 20 santımetrge deıin qalyńdatý, jylytý batareıalaryn burynǵydan sapaly túrine aýystyrý qolǵa alynǵan. Onyń arasyna tipti qurylys maqtasy salynatyn bolypty. Úılerdiń syrtyn da penoplastpen qosymsha qaptaý jumystary talap etilgen.
Árıne, bular qosymsha qarajat talap etedi. Bıýdjette ondaı aqsha qarastyrylmaǵan. Bul másele qalaı sheshilip jatyr degen suraqqa burynǵy úı salýshylardyń osynda áli de jańa úıler salyp, jumystaryn jalǵastyryp jatqandyǵyn paıdalanyp, kelisimshart boıynsha olar úıdiń sapasyna 2 jyl boıy jaýap beretindigin eskertip, úılerdi bútindeýin mindettedik dedi. Qurylysshylar buǵan kelisken.
Salynyp jatqan úılerdi óz kózimizben kórý úshin Petrovka aýylyna jol tarttyq. Munda bizge aýyl ákimi Oralbek Qońqabaev qonys aýdarýshylardyń úılerin aralatty. Qazir Qyzyljar óńirinde jazdyń sońǵy kúnderi birshama ystyq bolyp tur. Bul qurylys jumystaryn júrgizýge kedergi keltirmeıdi. Qonys aýdarýshylarǵa beriletin úılerdiń kólemi 84 sharshy metrden eken, jylý, jaryq, sý engizilip jatyr. Úılerdiń janynan shaǵyn otyn qora men sharbaq salynyp jatyr. Mundaǵy úılerdiń jalpy sany – 14. Sonyń bárine kóship kelýshiler tabylyp otyrǵan kórinedi. Daıyn úılerdiń 2-ýi –Almaty, 2-ýi – Taldyqorǵan, 2-ýi – Túrkistan oblystarynan jáne 2-ýi Nur-Sultan qalasynan qonys aýdaryp keletin otbasylarǵa beriletin bolypty. Qalǵan úılerdiń qurylysy áli júrip jatyr.
«Qonys aýdarýshylar men qandastardyń balalary osyndaǵy aralas mektepke ornalasady, ózderine de mektep, balabaqsha, keńse mańynan jáne mamandyǵy barlarǵa osyndaǵy seriktestikten jumys tabylady», deıdi Oralbek.
Biz astanadan kóship kelgen Qanaǵat Zaýpannyń otbasynda boldyq. Olardyń qonystanyp jatqanyna 2 apta ǵana bolǵan eken. Úı ıeleriniń júzderi jarqyn, qýanyshty ekendikteri kórinip tur. Olar 2008 jyly Qytaıdan kóship kelgen qandastarymyz bolyp shyqty. Birneshe jyl Nur-Sultanda bolyp, endi qonys aýdarý baǵdarlamasyn paıdalanyp, Qyzyljar óńirine taban tireýdi jón kórgen eken. Qanaǵattyń buryn massaj kabıneti bolǵan eken. Áıeli Qadısha – mýzyka mamany. Otbasynyń mektep jasyna deıingi eki balasy bar.
«Biz qonys aýdarýshy aǵaıyndardyń ekeýine de jumys taýyp berýge tyrysamyz. Ásirese Qadıshanyń mamandyǵy bizge kerek. Al Qanaǵattyń ózi qalasa, osy jerden nemese 15 shaqyrym jerdegi aýdan ortalyǵynan massaj kabınetin ashyp alýyna bolady», deıdi ákim.
Biz barǵan kúni Qanaǵattyń astanada turatyn aǵasy Talapbek te otbasymen birge kele qaldy. Ol – Qytaıda medısınalyq mamandyq alǵan nevropatolog eken. «Inim jaqsy sińip, kelgen jeri unasa, men de kóship kelemin», deıdi ol. Qanaǵat úıdiń jaqsy ekenin aıtyp, rızashylyǵyn bildirdi.
Aýdan ortalyǵyna kóship kelgender de rızashylyqtaryn bildirdi. Solardyń biri – Tańsulý Qudabaeva aýdandyq aýrýhanaǵa medbıke bolyp ornalasypty. Tórt balasy osyndaǵy mektepte oqıdy. Jubaıy da jumys isteıdi. «Aýdan ortalyǵynda bári bar. Mine, bıyl balalarǵa arnalǵan záýlim sport kesheni de turǵyzylyp jatyr. Mektep te jaqsy», deıdi ol.
Iаvlenka aýylynda 327 mln teńgege salynyp jatqan sporttyq-saýyqtyrý kesheni shynynda da záýlim ǵımarat eken. Onda sporttyń komandalyq oıyndar, kúres, boks sııaqty on shaqty túrimen aınalysýǵa bolady. Qurylys jumystary qazan aıynda aıaqtalatyn kórinedi. Árıne, qonys aýdarýshylardyń kóńil kúıi kóterińki bolýyna mundaı ǵımarattardyń bolǵany da ıgi.
Iá, «Syn túzelmeı, min túzelmeıdi» demekshi, búginde teriskeı óńirde qonys aýdarýshylardy qabyldaýda jol berilgen kemshilikter joıylyp, olarǵa degen kózqaras túzelgen tárizdi.
Soltústik Qazaqstan oblysy,
Esil aýdany
SÝRETTE: Qonys aýdarýshy Q.Zaýpan úıiniń qasynda
