Astanasy 32 ret aýysqan el týraly 13 derek

Búgingi Islam órkenıetiniń álemdik ortalyqtarynyń birine balanatyn Iranda ejelgi qala­lar­dyń biregeı atmosferasy saqtalǵan. Zamanynda bul ól­ke­de Zaratýshtra izbasarlary ilim úıretip, shahtar bılik júr­gizgeni ámbege aıan. Isfahan men Shırazdyń sándi saraıla­ry men ǵıbadathanalary, túr­li dámdeýishterdiń hosh ıisi ań­qy­ǵan shyǵys bazarlarynyń sıpaty da osy mańǵa tán. Omar Haııam, Fırdoýsı, Saǵdı, Hafız jáne Ibn Sına syndy ulylar muralary saqtalǵan eldiń baı mádenıeti kórgen jandy tamsantpaı qoımaıdy.

 Endeshe Iran eline qatysty myna on úsh qyzyq derekti bile júreıik. Dúnıe júzindegi eń ystyq meken – Irannyń Deshte-Lýt shólinde ornalasqan. Onda kóleń­kede tirkelgen eń joǵary temperatýra +67 gradýsty kór­set­ken. Iran astanasy eń kóp el. Onda osy kúnge deıin astana otyz eki ret aýysqan. Álem­degi eń úlken táýelsiz aral  Qeshm Iranda ornalasqan, ol álem­degi jıyrma úsh táýelsiz aral­dyń eń úlkeni. Álemdegi eń kóne kıparıs aǵashy Iran je­rin­de. Qýat kózderine, ásirese munaı-gaz qorlaryna ıe bolýda, álem boıynsha Iran birinshi orynda tur. Iran adamdardyń eń kóne turǵylyqty mekeni, sondaı-aq eń ejelgi órkenıet pen eń kóne bılikter, memleket pen ımperııa Iranda qalyptasqan degen derek bar. Dúnıe júzindegi eń kóne tas ǵımaraty men qalalary, sonyń ishinde Tahte-Djamshıd (Persopolıs) qalasy, sondaı-aq balshyqtan jasalǵan eń kóne ǵımarat, álemdegi ekinshi eń kóne shirkeý jáne tóbesi jabylǵan eń iri bazar Iranda ornalasqan. Hákim Omar Haııam eseptep shyǵarǵan - Iran kúntizbesi álemdegi eń dál kúntizbe re­tin­de baǵalanady. Iran IýNESKO-da eń kóp muralary tir­kel­gen on mem­lekettiń biri. Aýyl ­shar­­­ýa­­­­­shy­lyǵy ónimderin, atap aıt­­­qanda baqsha ónimderi men je­­mis­terdi eksporttaýda Iran álem­de birinshi orynǵa ıe. Sonyń ishinde keptirilgen jemisterden piste, shafran, tut tuqymdastar, anar, túrli órikter, ınjır óndi­rý­de álemde úzdik úsh eldiń qa­ta­ryn­da. Kaspıı teńiziniń eń jasyl jaǵalaýy Iran bóliginde or­na­las­qan.

 «Iran tarıhy, mádenıeti jáne búgini» atty onlaın-kórme Iran halqynyń san ǵasyrlyq tarıhy men baı mádenıetiniń ár túrli aspektilerin beıneleıtin biregeı fotomaterıaldardy jurtshylyq nazaryna usynýymen qundy. Fotosýretterde Behıstýn syna jazýy, Persepolıs, Fırdoýsıdiń qabiri syndy tek ejelgi jáne qazirgi zamanǵy mádenı jáne tarıhı nysandar ǵana emes, sonymen qatar arhıtektýralyq jáne dinı qurylymdarmen, onyń ishinde keremet parsy saraılary, bekinisteri, munaralary, keseneleri, meshitteri, mýzeıler, ǵıbadathanalar beınelengen, atap aıtsaq Isfahandaǵy Álı Kapý saraıy, Tehrandaǵy munara, Abaıane ejelgi aýyly jáne basqa da jerlermen tanysýǵa múmkindik beredi.

Qas-qaǵym sátti máńgilik ta­rıhqa aınaldyrǵan beıneleý muralary urpaqtan urpaqqa mura bop kele jatqan Iran hal­­qynyń dástúrli turmys-tir­­shiligi, mádenı rásimderi men qolóneri týraly syr sher­tedi. Ásirese, zergerlik bu­ıymdar qyzyǵýshylyq týdyrady. Atal­ǵan eldiń tabıǵı kere­met­teriniń qatarynda tek tas kó­pir­ler men ystyq shólder ǵana emes, sonymen qatar úńgirler, saıabaqtar, taýlar, kólder de bar, olar osy onlaın fotokórme aıasynda kórsetilmek.

– Qazaqstandyqtardy Iran­nyń tartymdy oryndaryn kó­rýge shaqyramyn. Koronavırýs pandemııasy aıaqtalǵan soń, qa­zaq­standyq dos­tarymyz eki el arasyndaǵy sanıtarlyq-epı­demııalyq erejelerdi saq­taı otyryp, Iranǵa saparlap ke­le­di dep úmittenemin. Ke­ri­sin­she, ırandyqtar da kórkem Qa­zaq­stannyń áıgili oryndaryn ara­laý­ǵa asyq, – deıdi kórmeniń ashy­lýynda sóz sóılegen Iran Islam Respýblıkasynyń Qazaq­stan­­daǵy Tótenshe jáne О́kiletti el­shisi Madjıd Samadzade Sabır.

ALMATY