Almaty oblysynda bilim kúni merekesinde 6 jańa mektep esigin aıqara ashty. Onyń tórteýi turǵyndary tyǵyz ornalasqan Ile, Qarasaı aýdandarynda qoldanýǵa berilse, ekeýi Panfılov jáne Eskeldi aýdandarynda paıdalanýǵa berildi. Almaty sııaqty alyp megapolıske irgeles jatqan Ile aýdanyndaǵy ýrbanızasııa úrdisiniń toqtaýsyz júrýi adamdardyń áleýmettik qajettiligin óteýge degen suranysty da arttyryp otyr. Onyń ishinde balalardy mekteppen qamtý máselesi ótkir tur. Aımaqtaǵy úsh aýysymdy mektepterdiń deni osy aýdanǵa tıesili. Al atqarýshy bılik atalǵan problemany sheshýge jumylyp-aq jatyr. Jaqynda Ile aýdanynda birden 900, 600 jáne 300 oryndy 3 mekteptiń ashylýy buǵan dálel bolsa kerek. Jańa mektepter aýdannyń Qaraoı, Qosózen jáne Boraldaı aýyldarynda ashyldy. Jańadan qoldanysqa berilgen úsh jańa mektepte endi 1 600 bala bilim alyp, 147 pedagog jumys isteıdi. Oqý úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. Mektepterde modıfıkasııalyq kabınet, akt jáne sport zaldary, lıngafon jáne ádistemelik kabınetteri, kompıýterlik synyp, sheberhana men ashana, oqý zaly men kitaphana bar.
Sondaı-aq bilim kúninde 450 orynǵa arnalǵan taǵy bir mektep Qarasaı aýdanyna qarasty Batan aýylynda paıdalanýǵa berildi. Bıyl bul aýdandaǵy oqýshy sany 72 myń baladan asqan. Iаǵnı byltyrǵa qaraǵanda oqýshy sany 6 myńǵa kóbeıip otyr eken.
– Aýdan halqy tyǵyz ornalasqandyqtan, mektep qurylysynyń úsh aýysymdy oqytýdy joıýǵa baǵyttalǵan úlken áleýmettik mańyzy bar. Qazir Qarasaı aýdanynda 4 100 orynǵa arnalǵan 3 mektep, onyń ishinde «Asyl arman» shaǵyn aýdanynda da salynyp jatyr. Sondaı-aq 1800 oryndyq mektepterge 3 qosymsha qurylys nysany salynýda. Sonymen qatar taǵy 3 jańa mekteptiń qurylysy úshin jobalyq-smetalyq qujattama daıyndalýda, – deıdi Qarasaı aýdanynyń ákimi Jandarbek Dalabaev.
Sondaı-aq Eskeldi aýdanyna qarasty Abaı aýylynda da 180 oryndy jáne 25 balaǵa arnalǵan shaǵyn ortalyǵy bar jańa mektep qoldanysqa berildi. Onyń qurylysyna jergilikti bıýdjetten 1 mlrd teńgeden asa qarajat bólindi. Qurylys jumystaryn «Talas-Qurylys» JShS merdiger kompanııasy júrgizdi. Jalpy, Eskeldi aýdany úshin ótken oqý jyly óte sátti ótti. UBT tapsyrǵan 360 túlektiń 190-y otandyq jetekshi joǵary oqý oryndarynda grant ıegeri atansa, taǵy segizi oblys ákiminiń grantyna ıe boldy. Al 35 stýdent shetelde tegin oqıdy. Jalpy aýdanda ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha úlgerim deńgeıi 61 paıyzdan asty.
Taǵy bir zamanaýı bilim oshaǵy Panfılov aýdanyna qarasty Aqqudyq aýylynda ashylǵan bolatyn. 120 orynǵa arnalǵan jańa ǵımarat qurylysyn «Nur-Shapaǵat Qurylys» JShS júrgizdi. 2 jylǵa kepildikpen salynǵan bilim oshaǵy barlyq materıaldyq-tehnıkalyq jabdyqpen qamtylǵan. Jalpy aýdany 2 736,84 sharshy metrdi quraıtyn ǵımaratta 126 oqýshyǵa 28 muǵalim sabaq beredi. Panfılov aýdanynda shalǵaı mekenderdegi mektepter de jańalanýda. Qazirgi ýaqytta eki nysanda jóndeý jumystary bastalyp ketti. Iаǵnı Basqunshy aýylyndaǵy 300 oryndy jáne Qorǵas aýylyndaǵy orta mektepterge kúrdeli jóndeý jumystary iske asýda. Sondaı-aq oblys bıýdjetinen Kishi shyǵan aýylyndaǵy mekteptiń jóndeý jumystarynyń jobalyq-smetalyq qujattamasyna qarajat bólinip, konkýrs jarııalandy. Kelesi jyly eki mektep kúrdeli jóndeýden ótedi dep josparlanǵan. Aýdan mektepterinde 27 100 oqýshy bilim alady.
Búginde Almaty oblysynyń mektepterindegi oqý úrdisi sanıtarlyq shekteýlerdi tolyqtaı saqtap, «1 synyp – 1 kabınet» júıesi boıynsha dástúrli formatta ótip jatyr. Munan bólek bilim mekemeleri 100 paıyz Ashyq jobasyna tirkelgen. Oqý jyly bastalǵanǵa deıin muǵalimderdiń 96 paıyzy juqpaly indetke qarsy vaksına saldyrdy.
Jalpy, jańa oqý jylynda oblystyń bilim berý salasynyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtýǵa 5,5 mlrd teńge bólingen eken. Onyń ishinde oqýlyqtar satyp alýǵa jáne kitap qoryn jańartýǵa 3,8 mlrd teńge qarastyrylǵan. Iаǵnı oqýshylar oqýlyqtarmen 100 paıyz qamtyldy. Sondaı-aq jyl sońyna deıin qosymsha 109 jańa modıfıkasııa kabıneti men 23 STEM kabınetin jabdyqtaý josparlanýda. Standartqa sáıkes óńir mektepterinde qaýipsizdik júıelerin jańǵyrtý boıynsha jumystar júrgizilýde. Barlyq mektep, balabaqshalar men kolledjderde beınebaqylaý kameralary ornatylǵan. Oblys mektepterin «dabyl túımelerimen» 100 paıyz qamtý maqsatynda jumys júrgizilýde. Búginde oblystyq mańyzy bar Taldyqorǵan, Tekeli jáne Qapshaǵaı qalalarynyń 47 mektebinde polısııa departamentiniń jedel basqarý ortalyǵyna tikeleı jalǵaý úshin beınebaqylaý júıelerin jańartýǵa konkýrs jarııalandy. Bul mektepterde kirýdi baqylaý júıesi bar 47 týrnıket ornatylady. Mektepterdi kúzetýdi mamandandyrylǵan kúzet kompanııalary júzege asyrady.
Oblystyń orta bilim beretin mektepterinde 8 280 sport seksııasy men úıirmeleri jumys isteıdi. Oǵan 295 myńnan astam oqýshy qatysady. Bul aımaqtaǵy oqýshylardyń 69 paıyzyn quraıdy. Jyl sońyna deıin bul kórsetkishti 73 paıyzǵa deıin jetkizý josparlanyp otyr. Al qazir balalardyń aýla klýbtarynda 8 600 shamasynda jasóspirim jattyǵady. Sondaı-aq oblystaǵy 44 balalar men jasóspirimderdiń sport mektepterinde 38 828 bala bilim alyp, shynyǵýda.
– Jalpy, sportpen aınalysýdyń qoljetimdiligin qamtamasyz etý úshin bıyldan bastap sporttyq seksııalardy qarjylandyrýdy jan basymen esepteýmen júrgiziletin boldy. Oqýshylardyń san qyrly qajettiligin qamtamasyz etý, salamatty ómir saltyn nasıhattaý jáne deneshynyqtyrý páni muǵaliminiń ýaqytty tıimdi paıdalanýy úshin mektepter aqysyz sporttyq seksııalar uıymdastyrýǵa mindetti. Atap aıtqanda, mektepke deıingi mekemelerde aptasyna 2 saǵat, mektepterde aptasyna 3 saǵat, tehnıkalyq jáne kásibı bilim berý mekemelerinde aptasyna 4 saǵat sporttyq seksııa tegin jumys isteýi kerek, – deıdi oblys ákiminiń orynbasary Batyrjan Baıjumanov.
Sondaı-aq jańa oqý jylynda aımaqtaǵy arnaýly bilim beretin oqý oryndary da bilim básekesine den qoıdy. Búginde Jetisý jerinde 76 kolledj jumys isteıdi. Onda bilim alatyn tálimgerler 75 mamandyq jáne 133 biliktilik boıynsha mamandyq alyp shyqpaq. Bıyl kolledjderdegi 19 myńnan astam stýdent nemese bilim alýshylardyń 58,4 paıyzy memlekettik bilim berý tapsyrysy boıynsha oqıdy eken. Byltyr 5 kolledjdiń materıaldy-tehnıkalyq bazasyn jańartý úshin respýblıkalyq bıýdjetten 1,6 mlrd teńge bólinse, 2021 jyly 7 kolledj úshin taǵy 2,0 mlrd teńge bólinip otyr. Bul tehnıkalyq jáne kásibı bilim berý júıesiniń damýyna serpin berip, joǵary bilikti jumysshy mamandaryn daıyndaý isin ilgerilete túsedi. Sonymen qatar oblysta stýdentter úshin 1 718 oryndyq 9 jataqhananyń qurylysy josparlanýda. Byltyr Almaty oblysynda 818 oryndyq 4 jataqhana paıdalanýǵa berildi. Olardyń qurylysyna jergilikti bıýdjetten 4,4 mlrd teńge bólingen bolatyn.
Aıtpaqshy, bıylǵy jańa oqý jylynda oblystaǵy 3-6 jas aralyǵyndaǵy búldirshinderdi balabaqshamen qamtý úlesi 95,4 paıyzdy qurap otyr. Jyl sońyna deıin bul kórsetkishti 99 paıyzǵa deıin jetkizý josparlanǵan. Búginde mektepke deıingi mekemeler shtattyq rejimde ár topta 20-25 balamen jumys isteýde. Aımaqta balabaqsha ǵımarattarynyń qurylysy da toqtaýsyz júrip jatyr. Mysaly, jaqynda Jambyl aýdany Myńbaev aýylynda «Aıjuldyz» atty balabaqsha ashyldy. Onyń qurylysyna jergilikti bıýdjetten 262 mln teńge bólingen. Eki qabattan turatyn 100 oryndyq ǵımaratta balalar úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan.
