Iá, uly Abaıdyń toǵyzqumalaq oıynynyń has sheberi bolǵany sýrettelgen Muhtar Áýezovtiń «Abaı joly» roman-epopeıasyndaǵy «Bıikte» taraýynan bul úzindini Ǵabıt alǵash ákesinen estigen. Toǵyzqumalaq oıynyn úıretip otyrǵan bir sátinde aıtqan ákeniń áńgimesinen soń «Abaı jolyn» qumarta oqyp shyqqan. Qazaq halqynyń ulttyq oıyny – toǵyzqumalaqqa degen qyzyǵýshylyǵy da arta túsken. Uly Abaıdyń toǵyzqumalaqtyń sheber oıynshysy ǵana emes, jarystardyń uıymdastyrýshysy ári demeýshisi retinde tanylǵanyn da ákesi aıtyp otyratyn. Toǵyzqumalaqtyń tórt myń jyldyq tarıhy bar, óte paıdaly zııatkerlik oıyn ekenin bildi. Adamǵa sabyrlylyqty, qaısarlyqty, táýekelshildikti, árqashan da durys sheshim qabyldaýdy úıretetinin sezindi. Oıynshynyń este saqtaý qabiletin arttyryp, oılaý qabiletin ósiretin toǵyzqumalaqty «oıshyldar oıyny» dep te ataıtynyn estidi. «Ákege qarap ul óser»... Osyndaı jaqsy qasıetterdi ulttyq oıyn arqyly boıyna sińirgen de ákesi edi.
Saparbekovter dese, kópshilik aldymen ulttyq sportqa janashyr bolyp, damytýǵa úles qosyp júrgen otbasy ekenin eske salady. Áýlettiń úlkeni marqum Qadyrbek Saparbekovtiń negizgi mamandyǵy fızıka pániniń muǵalimi bolǵan. Degenmen jastaıynan sportqa jany jaqyn bolypty. Shahmat, toǵyzqumalaq pen tennıske erekshe qyzyǵýshylyq tanytyp, tipti osy sport túrlerinen shákirt tárbıelep, bapker atanǵan. Toǵyzqumalaqty qaıta jandandyryp, ony Shymkent qalasy men ońtústik óńirge taratqan qaıratker azamattardyń biri. Búginde ul-qyzdary belgili sport jýrnalısi Nesip Júnisbaıulynyń ákeleri jaıly aıtqan jyly lebizin jıi eske alady.
«Qadekeń toǵyzqumalaq sportyn óz ómirinen de qymbat sanaýshy edi. Búginde balalarynyń toǵyzqumalaq sportynyń janashyry, qaıratkeri dárejesine kóterilýleri osy sózimizge dálel. Adam óz balasyn ózi súımegen ónerge bere me? Ol adamdy jaqsy kóre bilýdiń úlgisi edi», depti N.Júnisbaıuly. О́ziniń bapkerlik jolynda qanshama jas jetkinshekke osy bir kúrdeli de qyzyqty oıyndy úıretip, tárbıelegen Qadyrbek Saparbekov 50-ge jýyq sport sheberi men sport sheberligine úmitkerlerdi daıarlap shyǵarǵan. Toǵyzqumalaqty tek shákirtterine ǵana emes, óziniń ul-qyzdaryna da úıretip, olardyń kásibı sportshy deńgeıine kóterilýine sebepshi boldy.
Saltanat Qadyrbekqyzy – halyqaralyq dárejedegi sport sheberi, 2010 jyly Nur-Sultan qalasynda alǵash ret uıymdastyrylǵan toǵyzqumalaqtan álem chempıonatynyń kúmis júldegeri. Al 2015 jyly Almatyda ótken dúbirli dodada toǵyzqumalaqtyń blıs túrinen jeńiske jetip, álem chempıony atandy. Sondaı-aq Saltanat 2019 jyly Túrkııada ótken álem chempıonatynda Qazaqstan qorjynyna kúmis júlde saldy. Búginde daryndy sportshy ári tájirıbeli bapker retinde áke jolyn jalǵap, Shymkent qalasynyń ulttyq jáne at sporty túrleri boıynsha keshendi sport klýbynda jattyqtyrýshy qyzmetin atqaryp júr. Qadyrbek Saparbekovtiń taǵy bir perzenti Sábıt – toǵyzqumalaqtan sport sheberi. Sábıt ákesi ómirden ótkende onyń tobyndaǵy sportshylardy ári qaraı daıyndaýdy óz moınyna alǵan. Sóıtip, az ýaqyt ishinde respýblıka men álem chempıondaryn daıarlap, úlken jetistikke jetti. Qajyrly eńbeginiń arqasynda 26 jasynda Qazaqstan Respýblıkasyna eńbek sińirgen jattyqtyrýshy atandy. Búginde mamandar toǵyzqumalaq Saparbek áýletiniń qanyna sińgen sport túri ekenin aıtady. Saltanat pen Sábıtten bólek, Ǵanı, Ǵabıt pen Mádı Saparbekovter de toǵyzqumalaqtan sport sheberligine úmitker. Jas býyn da ata jolyn jalǵap «oıshyldar oıynynan» ozyq shyǵyp, aǵa býynnyń jeńisti joldaryn jalǵaýda. Mysaly, Qadyrbek Saparbekovtiń úlken nemeresi Nurǵısa Qadyrbek 2019 jyly jasóspirimder arasynda Qazaqstan chempıony atandy. Qazir Shymkent qalasynyń negizgi oıynshylarynyń biri. Iаǵnı bir áýlettiń úshinshi býyn urpaǵy toǵyzqumalaqtan jetistikke jetýde. Saparbek áýleti sporttan ózge salalarda da adal eńbek etip, ónegeli otbasy retinde elge tanylǵan. «Adam ómirinde otbasynyń alatyn orny qashan da erekshe. Syn sátterde janyńnan tabylatyn, qoldaý kórsetip, súıeý bolatyn yntymaǵy jarasqan, jan-dúnıeńdi túsinetin otbasyń bolsa, kez kelgen qıyndyqty eńserip shyǵatynyń anyq. Jarasymdy otbasy adamnyń erteńge degen, ózine degen senimin nyq etip, rýhyn asqaqtatyp turady», deıdi toǵyzqumalaq pen jýrnalıstıkany qatar meńgergen Ǵabıt Qadyrbekuly.
Qyryq jyldan astam ýaqyt boıy mektepte ustazdyq etip, zeınetkerlik demalysqa shyqqan Názıra Baltashqyzy qudaı qosqan qosaǵy Qadyrbektiń otyn óshirmeı, perzentteriniń barlyǵyn oqytyp, úılendirip, árqaısysyn óz aldyna otbasyly, úıli-jaıly etti. Ol kisi de toǵyzqumalaq sportyn bir kisideı meńgergen. Urpaǵyn ulttyq qundylyqtardy dáripteýge úırete bilgen, áýletti uıystyryp otyrǵan ardaqty ana búginde nemereleriniń bilim men toǵyzqumalaqty qatar alyp júrýine yqpal etýde.
ShYMKENT
