JEŃIS – 65

COLDAT RÝHYN OIаTQAN ÁÝEN “Árbir kóktem saıyn mende maıdan dalasynda soldattardyń rýhyn kóterýge kómektesken, elimizge qandy qyrǵynda jaýǵa qasqaıyp qarsy turýǵa septesken ánderdi aıtýǵa degen qushtar tilek paıda bolady”. Álibek Dinishev. Sáýirden sebezgilegen kún shýaǵy mamyrǵa aýysar tusta KSRO halyq ártisi Álibek Dinishev Almatydaǵy Abaı atyndaǵy memle­kettik akademııalyq opera jáne balet teatrynda eń áıgili áskerı ánderden, maıdan dalasyn­da shyr­qalǵan shyǵarmalardan quralǵan konsertin berdi. Konsertke kelgen tyńdarmanda esep bolmady. Olaı bolatyn da jóni bar, Álibek Dinishevtiń bul konserti Uly Jeńistiń 65 jyldyǵyna arnaldy. – Men bul ánderdi bala kezimnen estip óstim. Osy rýhty ánderdi meniń ata-anam da, olardyń maıdandas dostary da shyrqaǵan. Bul shyǵarmalar ata-analary­myzdyń órshil seziminen, taǵdyry­nan, úmitinen órilip týǵan. Jáne bul týyndylardy bizdiń mýzykalyq mádenıetimiz ben tarıhymyzdyń injý-marjandary dep aıtýǵa tolyq qaqymyz bar, – deıdi ánshi. Álemniń eń úlken sahnalaryn tamasha daýysymen elitip, egildir­gen ánshiniń Almatydaǵy konserti oqshaý mádenı oqıǵalardyń qa­tary­­nan oryn alary sózsiz. Jeke konsertiniń ózin bútin bir spek­taklge aınaldyryp, tyńdarmanyn quıqyljyǵan daýyspen baýraı jóneletin ánshiniń repertýary qaı kezde de kameralyq sıkldarǵa, ha­lyq ánderi men romanstarǵa, qazaq­standyq operalardyń partııa­laryna qurylatyny belgili. Qulaǵyńnyń túbinen qanat qaq­qan qaıtalanbas qońyr daýys án­niń búkil boıaýyn ashyp, áýezdi áde­mi sýretke aınaldyryp jibere­tin­di­gin árkez baıqaısyń. Qazaq, orys, ba­tys­­eýropalyq operalar men ro­mans­tardy oryndaǵanda Áli­bek Dinishev­pen oryn talasar talant sırek ekendigin taǵy moıyn­daý kerek. Aleksandr Belıakov jetekshilik etetin Qorǵanys mınıstrliginiń estradalyq-sımfonııalyq orkestri súıemeldegen Dinishevtiń árbir ánin tyńdarman ystyq yqylaspen, rııasyz qoshemetpen qarsy aldy. – Ásirese, Álibektiń oryn­daýyn­daǵy áskerı ánder erekshe áýezdi shyǵady. Ol osy ánderdiń eń úzdik oryndaýshysy ekendigi de esh kúmán­siz. Jáne bul taqyryp ol úshin qa­sıet­­ti de. Sebebi, Álibektiń ákesi –maı­danger. Konsert tek bir ákeniń rýhyna emes, jeńis jolynda ómir­lerin qıǵan, taǵdyrlaryn Otan úshin tárk etken barlyq adamdardy eske alýǵa arnalyp otyr, – dedi áserli keshtiń aýanymen tolqı til qatqan kon­serttiń júrgizýshisi Saǵynaı Abdýllın. Konsertten keremet áser alyp, maıdan dalasyna sapar shekkendeı bolǵan qalyń tyńdarmannyń oıy bir jerden toǵysady. “Álibek Dinishev otandyq mádenıettiń bútin bir dáýiri, Qazaqstannyń brendi. О́nerge qyzmet etý úrdisimen ol oryndaýshylardyń keıingi býyny­na úlgi bola alady. Búgingi konsert – tyńdarmandar aldyndaǵy ózindik esep. Bul qart maıdangerlerge kór­setilgen qurmet pen estelik qana emes, úlken otanshyldyqtyń, shy­naıy eljandylyqtyń mýzyka tili­men syrtqa atoılaýy. Men onyń ánderiniń ardagerlerimizdiń kóńilin kóterip, rýhyn taǵy bir oıatyp ótkenine senimdimin”, – deıdi tama­sha konserttiń taǵy bir tyńdar­many, Parlament depýtaty Ǵanı Qasymov. Aınash ESALI. ALMATY. ÁN QUDIRETI Qazaqstannyń halyq ártisi, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Roza Rymbaevanyń Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda ótken qaıyrymdylyq konserti Uly Jeńistiń 65 jyldyq merekesine arnaldy. Osydan 65 jyl buryn maısaly mamyrdyń dál osyndaı maýjyraǵan kúnderiniń birinde búkil qazaq dalasyn qýanysh pen shattyq sazy sharlaǵan edi. Saǵy­nysh áýeni eki kózden móldiretip jas tamǵyzyp, erlik pen eldik rýhy jyrlanǵan edi. Júrek sy­ryn ásem ánmen órgen sondaǵy jańǵyryq áli kúnge deıin jalǵa­syp, mine, endi ony búgin ánniń Álııalary qaıta túletýde. Roza esimi atalǵan jerde, qazaq­tyń erjúrek batyr qyzy Álııa atynyń qosa aıtylýy beker emes. Bul eki esim bir-birimen rýhanı qabysyp, tipti ánshi Roza qaharman Álııanyń ónerdegi beıne­sindeı qabyldanyp júr. “Altyn orfeı” júldesin ıelendirgen asqaq rýhty “Álııa” ony keshegi qandy maı­dan­nan qaıtpaı qalǵan maıdan­ger­lerge ózgeshe sezimmen qaraýyna áser etkeni ras. Eýropadaǵy halyqara­lyq baıqaýda qazaqtyń qarshadaı qyzyna oljany kim op-ońaı ustata qoıǵysy keldi deısiń? Kompozıtor Seıdolla Báı­terekov­tiń “Álııa” áni batyldyq pen erlik­tiń ásem sazdan aına-qatesiz quıylǵan múltiksiz músinindeı qabyl­danyp, Álııa rýhy qazaq estra­dasynyń úlbire­gen gúlin asqaq­tatqan. Sodan beri Roza Qýanysh­qyzynyń reper­týarynan bul án eshqashan tómen túskenin kórgen emespiz. “Álııa” ániniń bıigine kóterilýge jas ánshiler barynsha talaptanyp-aq baǵady, biraq jurt ony áli sol bastapqy qaımaǵy buzylmaǵan qalpynda qapysyz tyńdaýdy unatady. Maıdanger urpaqqa ónerimen taǵzym ete kelgen ánshiniń qaıy­rym­dylyq konsertinde kil patrıottyq jáne soǵys týraly ánder shyrqaldy. Astana qala­lyq fılarmonııasyna qarasty sımfo­nııalyq orkestrdiń (dırı­jeri Qanat Ahmetov) súıemeldeýi­men oryndalǵan shyǵarmalar júrekti shymyrlatyp, birinen soń biri tizile oryndalǵanda, surapyl soǵystan qalǵan jaraqatty jazýda ánniń qudireti sheksiz ekenine jurt senimi arta túsken. Shoqtyǵy bıik “Qazaqstan”, “Álııa”, “Batyr Baýyr­jan” ánderi áýelep, el úshin erlik kórsetken erler beınesi qaıta eńse tiktegen. Sońǵysy kesh­te alǵash ret oryndalyp otyr. Qahar­man Baýkeńniń erligin Uly Jeńistiń 65 jyldyq merekesi tusynda jappaı jyrlap, óskeleń urpaq sanasyna sińdirýdiń taǵyly­my orasan zor desek, sol úlken mindetti Roza Qýanyshqyzy óziniń basty paryzy sanaıtynyn baıqadyq. Qazaq estradasyndaǵy túıtkil­di máseleniń biri – ana tilde oryndalatyn naǵyz patrıottyq ánderge áli de bolsa zárýlik sezi­ledi. Táýelsizdiktiń dińgegi nyǵyr­lanyp jatqan tusta namys pen jigerdi janıtyn, Otanǵa erekshe súıispenshilik sezimin egetin elshil ánder kerek bolyp jatqany taǵy shyndyq. Keńestik dáýirde áskerı ánderdiń denin orys kompozıtor­lary jazdy. Ol sanaǵa sińip ketti. Halyq arasyna keń jaıylyp ketkenderi láıim, shyrqala bersin, biraq qazaq kompozıtorlarynyń qulaǵyna altyn syrǵa deı otyryp, bul alǵysqa tól ónermen tosqaýyl qoıatyn, án arnasyn munan bulaı qazaqtyń óziniń patrıottyq mazmun­daǵy ánderi toltyratyn kez áldeqashan jetkenin aıtqymyz keledi. Án men jyrǵa ózek bolar ór tulǵalar qazaqta az ba? Osy oraıda taǵy bir aıta ketetin nárse, maı­dan­ger qarttar úshin qaıyrym­dy­lyq maqsatyndaǵy mundaı mádenı sharalar ármen qaraı jalǵasyn tapsa quba-qup. Ánniń qudiretimen júrektegi meıirim otyn jandyrýǵa talpynǵan ánshiniń elordadaǵy keshinen túıer qysqasha oı osy. ANALYQ  JÚREKTIŃ ALAÝY Keshe Kúlásh Baıseıitova atyndaǵy ulttyq opera jáne balet teatrynda Uly Jeńis­tiń 65 jyldyq mere­kesi qurmetine kompozıtor Serik Erkinbekovtiń “Máńgi­lik alaý” balet-orato­rııa­sy kórermen­men qaıta qaýysh­­ty. Sahna­lyq týyndynyń lıbrettosyn Dúısenbek Na­qypov jazsa, qoıýshy-horeo­grafy – Vıacheslav Goncharov. Bas hor­meısteri Qazaqstannyń eńbek sińir­gen qaıratkeri Erjan Dáýitov, al qoıýshy-sýret­shisi Reseıdiń eńbek sińirgen sýret­shisi, Memle­kettik syı­lyqtyń laýreaty Vıacheslav Okýnev. Jańǵyryqty jańǵyrtý Qaıta qaýyshty dep otyrǵan sebebemiz, ol osydan kóp jyldar buryn Almatyda, Abaı atyndaǵy opera jáne balet teatrynda tusaýyn kesip, kórermen júreginen laıyqty baǵasyn alyp úlgergen. Sondyqtan kompozıtordyń keıin sheginip, buryn qalam tartqan taqyrybyn elorda teatryna qaıta alyp kelgendegi sebebin ekinshi dúnıejúzilik soǵys taqyrybyna arnalǵan shyǵarmany qazirgi zamannyń kózqarasymen óńdep, tyń tynysyn ashýǵa, jańǵyrta usynýǵa táýekeli dep uǵyndyq. Uly Jeńis týraly ár kezeń óziniń ǵajaıyp óner týyndylaryn tarıhı shejirege qattasa, sol qyrýar dúnıelerdiń ýaqyt óte kele birazy adamzat sanasynda eskirip, kómeski tartýy zańdylyq desek, al keıbiri maıdannyń mazdaǵan máńgilik alaýyndaı júrekterde saqtalyp qala bermek. Seriktiń “Máńgilik alaýy” qazaq balet óneri tarıhynda úni úzilmes, izi óshpes, udaıy mazdap turatyn shoqtyǵy bólek shyǵarma bolyp qala bererine esh kúmán keltirmeımiz. Spektakl bastalmas buryn Mádenıet mınıstri Muhtar Qul-Muhammedtiń, balet avtorlary Serik Erkinbekov pen Dúısenbek Naqypovtyń qatysýymen brıfıng ótti. Sonda balet jaıynda qysqasha baıandaǵan mınıstr “Máńgilik alaý” baletiniń kezinde úlken baǵaǵa ıe bolǵanyn aıtyp, ýaqyt óte kele avtorlar bul baletti shyǵarmashylyq turǵydan tolyqtyra qarap, kóp jerlerin qaıta jazyp shyqqanyn málim etti. Almatylyq Vıacheslav Goncharov pen Sankt-Peterbýrg opera jáne balet teatrynyń sýretshisi Vıacheslav Okýnevtiń eńbekterin joǵary baǵalap ótti. Sol sebepti, jańartyla usynylyp jatqan balet-oratorııany teatr ujymynyń Jeńistiń 65 jyldyq merekesine laıyqty tartýy dep esepteımin, dedi. – Ardagerlerge arnalǵan bul shyǵarma tek bir adamnyń ǵana eńbeginiń jemisi emes, muny men osyǵan qatysqan barsha shyǵarmashylyq ıeleriniń birlese qol jetkizgen tabysy dep esepteımin, – dep kompozıtor spektakldiń oıdaǵydaı aıaqtalýyna atsalysqan mınıstrlik pen teatr ujymyna rızashylyǵyn bildirdi. Al Sankt-Peterbýrg teatrynan kelgen qonaq: –Balet-oratorııa tek mýzykadan ne bıden ǵana quralmaǵan, shyndap úńilgen adamǵa onyń syry alaqandaǵydaı anyq kóriner edi. Munyń alýan janrdy biriktirgen sıntezdik týyndy ekenine kúdik keltirmeısiz. Hor, bı, dramaǵa tán elementter, sýret, eń bastysy mýzyka osylardyń bárin shashaýsyz ortaq ıdeıaǵa jumyldyryp, bútin bir dúnıege aınaldyrdy, – dep ónerdiń ishki ıirimderinen syr tarqatty. Batyrlar rýhyn tiriltken Sonaý bir zamandardyń tunshyqqan tuńǵıyǵynda, Ǵalam-Ana jer betindegi tylsym álemniń tynysh­tyǵyn ornatyp, oǵan qyr-qyzǵaldaǵyndaı otty janar syılady. Ol máńgi osylaı jasyl qyrattary jaımashýaq kúı keship jatatyn meken bola ma?.. Jaýyzdyq pen ashkózdiktiń alapat quıyny Jer-Ana oshaǵynyń otyn sóndirýge ákki álegin sala bastaıdy. Qatygezdik uıyǵy bulqyna shıyrshyqtanyp, kókjıekti kómkergen dala juldyzdaryn sóndirýge býradaı bulqynady. Jer betindegi ómir oshaǵyna qaýip tónedi. Mine, sol bir sát sahna keńistiginde keremet boıaýlar únimen kelisti túıiledi. Kúlli ǵalamnyń anasy osyny alań kóńilmen baıandaıdy. Ana rólin somdaǵan Gúlfaırýz Qurmanqojaeva beıneni beınebir ózi de sol tylsym qupııanyń ishine etene enip ketkendeı berile, shynaıy qalyppen oınap, halyqty ılandyrady. Álgi tutqıyldan tóngen jaýyzdyq jalyny aqjaýlyqty ananyń júregin qaryp, tirshilik oshaǵy birtindep óship bara jatqandaı áser qaldyrady. Alańqaıdan alqyzyl qyzǵaldaq úzilip túsedi. Bul ajal qushqan sandaǵan taǵdyrlardyń ómirin beınelegen órnekti beder edi. Ǵalamdy tunshyqtyrǵan qanquıly soǵysty sahna tilimen keskindeý sýretshi men qoıýshy-horeografqa ájepteýir júk artqany seziledi. Biraq jahandy jalmaǵan jaýyzdyq quıyny jaqsylyq sarbazdaryn jeńýge áste dármensiz edi. Osy sandaǵan sardarlar arasynda Jer-Ananyń perzenti jaýynger de bar bolatyn. Qasynda talmas qanaty, qalyńdyǵy – kógildir úmit kóz súısintedi. Mine, sahnalyq oqıǵanyń sharyqtaǵan tusy jaqsylyq pen jaýyzdyq arasyndaǵy shaıqas sharyqtap, jeńis shapaǵatty úndermen úılesedi. Áskerler ǵajaıyp erlikpen jaýyzdyq quıynyna soqqy berip, olar jer betinen birjola qýylady. Senim men mahabbattyń toǵysýy Dabyly damyl tappaǵan soǵys dalasy Jer-Ananyń perzentin jalmap, jaýynger máńgilikke kóz jumdy. Osynaý qasiretke qabyrǵasy qaıysa ezilgen ana júregi ýáıimnen ezile jazdaıdy. Biraq sol mezettegi ana men perzenttiń súıispenshilik sezimi erteńgi kúnge erte túsedi. Ananyń kóz aldynan ulynyń keshegi bir kezdegi baldaı tátti qylyǵy men dáýreni elestep, esile óriledi. Baqytty sol bir sátterge endi qaıtyp qol jete me? Árıne, perzentinen súıgen qulyny aldynan quldyrańdap júgire shyqqanda, bar bult seıilip, aspan shaıdaı ashylyp ketedi. Onyń balbul janǵan júzinen kún nury quıylǵandaı araılanyp, búkil qazaq dalasy túrlenedi. Týǵan shańyraǵyna qanshama baqyt pen qýanysh syılaǵan jastyq dáýren balet trýppasynyń qyz-jigitteri legimen sátti oınalady. Osylardyń ishinde balasynyń tańdaǵan qalyńdyǵy bar ekenin qaıran ana qapııada tanıdy. Olardyń mahabbat maýsymy umytylmaı, jubyn jazbaǵan qos aqqý arman aıdynynda terbeledi. Mamyra jaı shaqta jer betine osynshama qasiret bulty tónedi dep kim oılaǵan. Bala men qalyńdyqtyń jarasa bılegen kórinisin halyq­aralyq konkýrstardyń laýreaty Eldar Sársenbaev pen halyqaralyq konkýrstardyń dıp­lomanty Tatıana Ten ılanymdy áspettedi. Qalyń­dyqty kógildir úmit etip astarly maǵynada alýdyń ózi balet mazmunyn shırata túsken. О́ıtkeni, kógildir úmit arqyly ata shańyraq sharanasyz qalmaıdy. Shaqalaqtyń shattyq kúlkisine ulasady. Oshaqta qaıta ot janyp, ómirdiń alqyzyl qyzǵaldaǵy qyrqany japty. Bostandyq pen táýelsizdik jolyndaǵy shaıqasta sheıit bolǵan shýaqty ásker men jaýynger erligi el kóginde qýanysh qusyn saıratty. Olar eshqashan umy­tylmaq emes. Máńgilik alaýmen birge mán-maǵy­na­syn arttyra bermek. Solaı eken, endeshe eshqashan Jer oshaqtyń otyna eshkim opasyzdyq ete almaıdy. Ony qorǵaıtyn áskeri, ór tulǵaly qaharman ul men qyzdary turǵanda Jer-Ana qushaǵy beıbit ómir súre beredi. Bul beıneni ártis dramalyq elementterdi paıdalana otyryp, kórermenge sátti jetkizdi. Onyń tuńǵıyq oıǵa batqan júzi men tolǵanǵan tolaǵaı shaǵy shynaıy sýretteledi. Sahna tórindegi aı sekildi tostaǵandaı aıdyn qazaqtyń kıiz úıiniń túndigine aınalady. Oǵan shúpirlep sandaǵan juldyzdar tolady. Shańyraq tolysady, urpaqtar jalǵasady degen oıdy meńzegendeı. Al álgi jaýynger ǵarysh qoınaýyndaǵy alys juldyzdardyń birine aınalyp ketkeni qashan. Kókten soǵystan qaıtpaı qalǵan kókeń kórinedi. Tóbemizde – aspankók jalaý, Júrekterde – máńgilik alaý Bul jerde ýáıim men qaıǵynyń jylǵadaı jylastap, al úmit kóziniń san taǵdyrǵa tirek bolar sáti kórinis tabady. Adamzat balasynyń álimsaqtan júregin syzdatqan, sherin tolqytqan tirshilik áýeniniń ózegi uly dalamen ushtasyp ketedi. Bul ómir oshaǵy sónbeıdi, endi eshbir adamdy alapat soǵys alańdatpaıdy degen aıshýaq senimdi uıalatady. Sahnaǵa ana, qalyńdyq pen sábı shańyraqtyń úsh taǵany sekildi qol ustasa shyǵady. Olardy bárinen bıik kóterip, tirshilik tıegi retinde tilek aıtylady. Tóńiregi aspankók týlarǵa tolyp, armannyń aq joly shaqyrady. Jer betin soǵys órti sharpymaı, qazaqtyń ár shańyraǵynda shattyq kúıi shalqysyn degen túıinmen oı túgesiledi. Qarashash TOQSANBAI. “ERLIK-DASTAN” – “AQJOLTAI” Boıdaǵy bardy, kir shalmas ardy berik saqtap, eldiń uly, Otan­nyń “quly” bolýdyń úlgisin kór­setken qazaqtyń aıtýly aqyndary­nyń bir ǵasyrdan artyq kezeńin qam­tıtyn “Erlik-das­tan” atty anto­logııalyq jyr jı­na­ǵy jaqynda “Aqjoltaı” baspa­synan jaryq kórdi. Uly Otan soǵysy jeńisiniń 65 jyldy­ǵyna arnalǵan bul eńbekti quras­tyrǵan – qazaq aıtys óneriniń shoqtyǵy bıik uldarynyń biri, fılologııa ǵylym­darynyń doktory Amanjol Áltaev pen Kenjebaı Ahmetov. Eldik tarıhty, erlik dástúrdi jınaqtaǵan antologııa eki bólim­nen turady. Birinshi bólimde sura­pyl soǵysta qalam men qarýyn qatar ustap, ot jalynnyń orta­synda júrgen, batyrlyqtyń úlgisin kórsetip sheıit bolǵan Abdolla Jumaǵalıev, Álı Esmámbetov, Táshibaı Álmuham­betov, sol sekildi “Taıaqtan taı­sal­masań, semserden seskenbeseń – jeń­dim deı ber” dep Baýyrjan Momysh­uly aıtqandaı, maıdan­nan jeńispen oralyp, ulttyń rýhanı qundylyǵyna nebir ólmes jyr jaýharlaryn qosqan aqyn­dar­dyń óleńderi toptas­tyrylsa, ekinshi bólimnen Jambyl Jabaev bastaǵan tyldaǵy jyraýlar men soǵystan keıingi urpaqtyń óleń órimderi oryn alypty. Antologııany oqyp otyrǵanda “Maıdan etip dúnıe tórin, Temir gúrzi qaqtap otqa, Jekpe-jek kep ómir, ólim, Soqqylasyp jatqan joq pa”, “Sen – fashıssiń, men – qazaqpyn. Sen aıtqandaı “azıat­pyn”. Sen as­pan­nan “jul­dyz qaqtyń”, Men dalada túıe baqtym... Sen – fashıssiń, men – qazaqpyn, О́ziń aıtqan “azıat­pyn”. Tań­qalarsyń “fılo­sofym”, Ǵaja­byna tabıǵat­tyń”, “Ústimde sur shınelim, Aqsańdaı basyp kelemin. Baıaǵy Qasym, bir Qasym, Baıaǵy kúıim, óleńim”, dep qasqaıyp Qasym Amanjolov tursa, “Jerjúzilik májilis bolsa, Barlyq aqyn bastaryn qosqan, Talaılar sonda sóılemek bolsa, Ýákil bop árbir tustan: – Men Parıjden! – Men Berlınnen! – Men Londonnan! Sonda men aı­qaı­larmyn: – Men Qazaq­stan­nan!” dep dál búgingi úkilegen únimizdi sol kezde órshil­dikpen aıtqan Álı Esmámbetov til qatsa, “Jıyrma bes jasynda jesir qalyp, Jıyrma bes jasynda jetim baǵyp”, dep Syrbaı Máý­lenov kúndeı kúrkirep, júrek syzdatar jyr nóserin tógip-tógip jibergen. Qaharly jyldardyń qasireti óleń tilinde órnektelgen jınaq­tyń tusaýkeser rásimi ótken aptada elordadaǵy Prezıdenttik mádenıet ortalyǵynda boldy. Osy arada myna bir oıymyzdy aıta ketsek deımiz. Qazir baspa ashyp, tabys tabam degenderdiń keıbireýleri kim qarjy berse, shyǵatyn dúnıeniń qunyna qara­maı, kólemin qýyp ketip, rýhanı dúnıeniń básin túsirip alatyny bar. Al Amanjol Áltaev “Aqjol­taı” baspasynyń alǵashqy kitabyn erlik-dastan­daryn shyǵarýǵa arnapty. Bul óte qup­tarlyq nárse. Sebebi, antolo­gııaǵa óleńderi kirgen júzge taıaý aqynnyń jyry jańǵyryp qana qoımaı, ómirden ótkenderiniń rýh­tary da ortaǵa oralyp, erlikteri keıingige úlgi bolǵaly tur. Tusaýkeser rásiminde júrgizý­shiden basqa (A.Áltaev) birde bir adam sóılegen joq. Aqyndardyń óleńderi oqylyp, ánderi oryn­daldy. Aıtysker aqyn E.Qaı­nazar­uly jyrdan shashý ashsa, jeti jasar Aqjoltaı Aman­joluly atalaryna kúı arnap, jıyl­ǵan jurttan bata aldy. Jyr alyby Jambyldyń “Alǵadaıy” áýelep, D.Árkenov “Jas qazaqty” shyr­qady. J.Júz­baev Maǵaýııa Ham­zın­niń “Belgisiz soldat” kúıin oryndasa, Q.Asanov, D.Tańatarov, G.Sarına, J.Shybyq­baev, taǵy basqalar birinen keıin biri án áýezin tókti. Eýrazııa ulttyq ýnı­versıtetiniń stýdentteri men Asta­nadaǵy “Daryn” mektebiniń oqý­shylary aqyn óleńderinen úzin­diler oqyp, kórinister kórsetti. Jalpy, bul kitap halqymyz­dyń erlik úlgisiniń kesheli bergi­den emes, sonaý arǵy dáýirlerden bastaý alyp, altyn arqaýyn úzbeı jalǵasyp kele jatqanynyń ádemi kórinisindeı áser qaldyrdy. Biz muny sahna tórinen oqylǵan aqıyq aqyn Juban Mol­da­ǵa­­lıevtiń “Qazaq” degen óleńinen aı­qyn ańǵardyq. “Atanyń erlik dás­­túrin, Aryndaı bıik saqtaǵan. Ana­synyń aq sútin, Kirshiksiz adal aqta­ǵan, Kim edi, sony bilemisiń? Ol – qazaqtyń balasy” deı kelip, ar­ǵy-bergi tarıhtaǵy batyr, baǵlan­dar­dy aıtyp, “О́jet eri Otannyń, Qahar­ly, qaısar, qaharman, Mo­mysh­­uly Baýyrjan, ol da – qazaq balasy. Shyndalyp otta quryshtaı, Erlerdi alǵa bastaǵan, Batyr Málik Ǵabdýl­lın, Ol da – qazaq balasy” deı­di. “Erlik-dastanyn” shyǵarý ar­­qy­ly erlerdiń atyn jańǵyrtyp, keıingi urpaqqa tanys­tyrǵan “Aq­jol­taı” baspasynyń bul dúnıe­si ult rýhyna qosylǵan qundylyq dep bilemiz. Súleımen MÁMET.