Elshiler – ekijaqty qarym-qatynastar dánekeri

Keshe Elbasy Nursultan Nazarbaev Japonııanyń, Pákistan Islam Respýblıkasynyń, Oman Sultandyǵynyń, Nıderlandy Koroldiginiń jáne Aýǵanstan Islam Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshileri Masaıoshı Kamohara, Shaýkat Álı Mýkadam, Saıd ben Muhammed ben Alı ál-Baramı, Henrı Hýbert Drısser jáne Muhammed Farýk Barakıden Senim gramotalaryn qabyldady.

Keshe Elbasy Nursultan Nazarbaev Japonııanyń, Pákistan Islam Respýblıkasynyń, Oman Sultandyǵynyń, Nıderlandy Koroldiginiń jáne Aýǵanstan Islam Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshileri Masaıoshı Kamohara, Shaýkat Álı Mýkadam, Saıd ben Muhammed ben Alı ál-Baramı, Henrı Hýbert Drısser jáne Muhammed Farýk Barakıden Senim gramotalaryn qabyldady.

Senim gramotalaryn qabyldaǵan soń Prezıdent N.Nazarbaev elshilerdi Qazaq­standaǵy dıplomatııalyq mıs­sııasynyń bastalýymen quttyqtady. Sizderdiń Qazaq­stan­daǵy jumystaryńyz ekijaqty qatynastardy damytýǵa tyń ser­pin beredi dep senemin. Siz­der Qazaqstanda bizdiń elimiz úshin óte mańyzdy kezeńde ju­mystaryńyzdy bastaǵaly otyrsyzdar. Biz qazir saıasatty qaıta salmaqtap, memlekettik damýdyń jańa úlgisin ázirlep jatyrmyz. Osydan eki apta bu­rynǵy Joldaýymda men halyqqa osy máselelerdi jarııaladym. Onda Qazaqstannyń 2050 jylǵa deıingi Damý strategııasyn júzege asyrý máseleleri usynyldy. Strategııanyń eń mańyzdy maqsaty – Qazaqstandy álemniń eń damyǵan 30 eliniń qataryna engizý, dedi Prezıdent.

Odan ári Elbasy bizdiń maqsatymyz «jetekshi elderdiń klýby» qataryna ený ǵana emes, eń bastysy – biz jańa sapadaǵy deńgeıge kóterilip, basqarýshylyq oılaý júıesin jetildirýdi kózdep otyrmyz. Sonymen qatar, saıa­sı jáne ekonomıkalyq damý tájirıbesiniń ózekti bolýyna mán beremiz, deı kelip, Qazaqstan syrtqy saıasattaǵy salıqaly ustanymyn jalǵastyra beretinin jetkizdi.

Odan ári Prezıdent Qazaq­stannyń ótken jyldaǵy ekonomıkalyq kórsetkishterine toqtaldy. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha IJО́ elimizde 6 paıyzǵa ósip, 226 mlrd. AQSh dollarynan asty. Jan basyna shaqqandaǵy IJО́ 13 myń dollarǵa jetti. Qazaqstan, Reseı, Belarýs arasyndaǵy Keden odaǵy ekonomıkanyń múmkindigin arttyra túsedi. Bul odaq halyqaralyq ekonomıkalyq qatynastar júıesinde jyl ótken saıyn bedel alyp keledi. Osylaı deı kelip, Nursultan Ábishuly elimizdiń ekonomıkalyq damýyna Búkilálemdik saýda uıymyna enýimiz de zor múmkindik ashatynyn atap ketti. Biz qazir bul uıymǵa enýdiń kelissózderi úderisiniń qorytyndy kezeńinde turmyz. Sizderdiń elderińiz Qazaqstannyń bul uıymǵa enýin qoldaıtynyna senemin, dedi Elbasy.

Kelesi kezekte Prezıdent 2017 jyly Qazaqstanda bolatyn EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesiniń de mańyzdy ról atqaratynyn atap ótti. Onyń kóteretin taqyryby elderdiń bir-birine jaqyndaı túsýinde mańyzdy baǵytqa ıe bolatynyna senimdimin, dedi Elbasy.

Memleket basshysy jınalǵan­darǵa Qazaqstan syrtqy saıasa­ty­nyń 2014-2020 jyldarǵa ar­nalǵan tujyrymdamasy beki­til­geni týraly da aıtty. Bul tujy­rymdamanyń iske asyry­lýy odan arǵy yntymaqtastyǵymyz­ǵa zor serpin beredi. Ony júzege asyrýǵa sizder qoldaý kórsetedi dep úmittenemin, dedi Nursultan Nazarbaev.

Elbasy Qazaqstannyń búgingi kúni Senim gramotasyn tapsyrǵan elshilerdiń memleketterimen ekijaqty qarym-qatynastaryna toqtaldy. Sonyń ishinde Qazaq­stannyń Nıderlandy Korol­digimen yntymaqtastyǵy jo­ǵary deńgeıde ekenin qana­ǵat­tanýshylyqpen atap ótti.­ Sizderdiń elderińiz – respýb­lı­kamyzdyń jetekshi ekonomı­ka­lyq seriktesteriniń biri. Byl­tyr aramyzdaǵy taýar aınalymy 10 mıllıard dollarǵa jetti. Gollandııanyń Qazaqstan ekonomıkasyna salǵan ınvestı­sııa­synyń jalpy kólemi 48 mıl­lıard dollarǵa jýyqtady. Qazaqstannyń energııa resýrs­taryn tıimdi damytý, olardy álemdik naryqqa tasymaldaý salasyndaǵy energetıkalyq áriptestigimiz qarqyndy damýda. Biz gollandııalyq kompa­nııa­lardyń memlekettik ındýs­trııa­lyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasyn iske asyrýǵa, ónerkásipke ozyq tehnologııalardy engizý isine meılinshe belsene qatysýyna múddelimiz, dedi Prezıdent.

Sonymen birge, Elbasy «Qa­zaqstan-Nıderlandy» iskerlik keńesin qurýdyń mańyzdylyǵyna toqtaldy. Ol eki eldiń ekono­mı­kalyq vedomstvolary men is­ker toptary arasynda barynsha tyǵyz baılanys ornatýǵa múmkindik beredi. Osy jáne basqa da máselelerdi bıylǵy naýryzda Gaagaǵa baratyn saparym barysynda Nıderlandyda talqylaýǵa bolady dep úmittenemin. Onda men Iаdrolyq qaýipsizdikke qarsy kúres jónindegi jahandyq sammıtke qatysatyn bolamyn, dedi Prezıdent.

Odan ári N.Nazarbaev Japo­nııa­men ekijaqty qarym-qaty­nas­qa toqtalyp, Qazaqstan ózara tıimdi yntymaqtastyqqa múd­deli ekenin atap ótti. Biz siz­diń elderińizdi Azııa-Tynyq muhıty óńirindegi asa mańyzdy strategııalyq áriptesimizdiń biri retinde qarastyramyz. Elderimiz arasynda barlyq deńgeıde syndarly jáne senimdi únqatysý ornyqqan, ekijaqty qurylymdar tıimdi jumys isteıdi, sharttyq-quqyqtyq baza nyǵaıýda. Elde­rińizdiń tehnologııalyq deń­geıi joǵary ekenin eskere oty­ryp, Qazaqstan jetekshi ja­pondyq kompanııalarmen bir­lesken ǵylymı qamtymdy joba­larǵa qatysýǵa múddeli. Taıaý ýa­qytta «Ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq qatynastardy nyǵaıtýdyń jol kartasy» qabyl­danýy osy maqsatqa qyzmet etedi degen úmittemin. Elderimiz arasyndaǵy keń aýqymdy saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqqa septigin tıgizetin Yryqtandyrý, yntalandyrý jáne ınvestısııany ózara qorǵaý týraly kelisimge qol qoıýdy tezdetken jón, dedi Nursultan Nazarbaev.

Kelesi kezekte Memleket basshysy Qazaqstandy Aýǵanstan Islam Respýblıkasymen dostyq jáne tatý kórshilik qarym-qaty­nastar baılanystyratynyn aıtty. Aýǵanstan Úkimetiniń eldegi áleýmettik-ekonomıkalyq ahýaldy turaqtandyrý jónindegi kúsh-jigerin quptaımyz. Qazaqstan óz tarapynan gýmanıtarlyq jáne ekonomıkalyq kómekter kór­setýde, Aýǵanstandaǵy ınfra­qurylymdyq jobalardy iske asyrýǵa qatysýda. Biz mektepter, aýrýhanalar, kópirler salýdamyz, joldarǵa jóndeý jumystaryn júrgizip, qalpyna keltirýmen aınalysyp jatyrmyz, azyq-túlikti óteýsiz tasymaldaýdy júzege asyrýdamyz. Biz Aýǵanstan úshin arnaýly bilim berý baǵdarlamasyn qabyldadyq, oǵan sáıkes aýǵan­nyń bir myń stýdenti 2020 jylǵa deıin elimizdiń joǵary oqý oryndarynda oqıtyn bolady. Bıylǵy jáne kelesi jyl Aýǵanstan memlekettiligin odan ári damytý úshin mańyzdy bolmaq. Aýǵan halqy bul kezeńnen laıyqty ótip, turaqty jáne qaýipsiz qoǵam qurýda óz jolyn tabady dep úmittenemiz jáne biz buǵan múddelimiz, kómek qolyn da sozatyn bolamyz, dedi Prezıdent.

Pákistan Islam Respýblıkasy­men ekijaqty qarym-qatynastar týraly da Elbasy shaǵyn aqpa­rat bere otyryp, aldaǵy kezeń­degi yntymaqtastyqtardyń ba­ǵytyn atap ótti. Pákistanǵa Qa­zaqstannyń syrtqy saıası bas­tamalaryna únemi qoldaý kórse­tip kele jatqany úshin rıza­shy­lyq bildiremiz. Sizderdiń elderińiz – AО́SShK-ge belsene qatysýshylar qatarynda. Pákistan ókilderi Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary seziniń jumysyna udaıy qatysady. Joǵary ekonomıkalyq áleýetke ıe jáne geosaıası jaǵynan tıim­di ornalasqan Pákistan Qazaq­stannyń perspektıvaly saýda-ekonomıkalyq seriktesi bolyp sanalady. Bizdiń elderimizdiń arasynda aýyl sharýashylyǵy men agrarlyq ónimderdi óńdeý salasynda ekijaqty jobalar bar. Qazaqstan iri astyq óndirýshi retinde ónimin Pákistanǵa jetkize alady. Bizdiń osy baǵyttaǵy yntymaqtastyq perspektıvalaryn zertteýimizge bolar edi, dedi Memleket basshysy.

Qazaqstan men Oman Sultan­dyǵy arasyndaǵy ózara yqpal­dastyqty keńeıtý eki jaqqa da tıimdi ekenin aıta kelip, Pre­zıdent: «Sizdiń elge jasaǵan saparlarym jáne sultan Kabýs ben Saıdpen júrgizgen kelissózderim jaqsy esimde. Sizderdiń taraptaryńyzdan yn­tymaqtastyqty damytýǵa qy­zyǵýshylyq baryn bilemin. Táýelsizdigimizdiń bastaýynda Oman halqy men basshylyǵynyń kórsetken dostyq kómegin biz joǵary baǵalaımyz. Qazir sizder­men ekijaqty da, kópjaqty da dıplomatııa aıasynda dostyq qarym-qatynastar ustanyp otyrmyz. Eki eldiń ekonomıkalyq áleýetin eskere kele, bizge aýyl sharýashylyǵy, munaı hımııasy, energetıka, kólik, týrızm jáne qurylys salalaryndaǵy iskerlik yntymaqtastyqty jandandyrý qajet. Oman kompanııalaryn iri ındýstrııalyq jobalarǵa qatysýǵa, sondaı-aq, energetıkalyq resýrstar óndirý men tasymaldaý salasynda ozyq tájirıbe jáne bilim almasýǵa shaqyramyz», dedi.

Elbasy sóziniń sońynda elshilerdi jaýapty dıplomatııa­lyq jumystarynyń bastalýy­men taǵy da quttyqtady. Astana – bizdiń elimizdegi aýqymdy ózgeristerdiń sımvoly. Ol Qa­zaq­stannyń ózgeristerge daıyn ekenin jáne bolashaqqa degen talpynysyn tanytady. Asta­na ahýaly memleketterimiz arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan sizderdiń jemisti jumystaryńyzǵa septi­gin tıgizedi dep sanaımyn. Qa­zaqstan Respýblıkasynda tir­kelgen dıplomatııalyq korpýs­pen jyldaǵy dástúrli kezdesýde sizdermen qýana júzdesetin bolamyn. Memleket basshysy retinde men jáne elimizdiń Syrt­qy ister mınıstrligi sizderdiń mıssııalaryńyzdyń laıyqty oryndalyp, elderimiz arasyndaǵy qarym-qatynastar jyl ótken saıyn nyǵaıyp jáne osynaý úderiske qosatyn úlesterińiz qomaqty bolýy úshin qoldan kelgenniń bárin jasaımyz, dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Senim gramotasyn tapsyrý rásimi aıaqtalǵan soń elshiler jýrnalısterge shaǵyn brıfıng berdi. Sonyń ishinde Japonııanyń Tótenshe jáne ókiletti elshisi Masaıoshı Kamohara Japonııa men Qazaqstan arasyndaǵy ekijaqty baılanystar dıplomatııalyq qarym-qatynastar ornaǵan 1992 jyldan beri júıeli damyp kele jatqanyn aıtty. Byltyr Qazaqstan Premer-Mınıstriniń orynbasary men Parlamenttiń joǵary palatasynyń tóraǵasy Japonııada resmı saparmen boldy. Bul saparlar elderi­miz arasyndaǵy odan arǵy ynty­maqtastyqtyń, sonyń ishin­de ekonomıkalyq saladaǵy baı­lanystardyń nyǵaıýyna múm­kindik beredi dep kútemiz. Bizdiń elimiz Qazaqstanmen ózara ynty­maqtastyq aıasyn odan ári ke­ńeıtý nıetin kózdeıdi. Men ózime júktelgen jaýapkershilik salmaǵyn sezinemin jáne bul mıssııany oryndaý úshin qoldan kelgenniń barlyǵyn jasaımyn, dedi M.Kamohara.

Pákistan Islam Respýblıkasy­nyń Tótenshe jáne ókiletti elshisi Shaýkat Álı Mýkadam óz eliniń basshysy Qazaqstan Prezıdentin 2014 jyly Pákistanǵa saparmen kelýge shaqyrǵany týraly aıtty. Men budan 13 jyl buryn Astanada boldym. Ol kezde qalada úlken qurylys júrip jatqan edi. Búginde Astana – qarqyndy damyǵan jáne zamanaýı qala. Qyzmetimniń maqsaty – ekijaqty qarym-qatynastardy jańa deńgeıge kóterý. Ekijaqty qarym-qatynastarymyzdyń jańa bıikteri týraly aıta otyryp, men saýda, ekonomıka jáne adam resýrstaryn basqarý salalaryn atap óter edim. 2012 jyly elderimiz arasyndaǵy ózara saýda kólemi 36 mıllıon AQSh dollaryna jetti. Kelesi úsh jylda biz bul kólemdi 100 mıllıon AQSh dollaryna deıin ulǵaıtqymyz keledi, dedi Shaýkat Alı Mýkadam.

Oman Sultandyǵynyń Tóten­she jáne ókiletti elshisi Saıd ben Mohammed ben Alı ál-Baramı dostas eki el arasyndaǵy jemisti qarym-qatynastardyń nyǵaıýy men damýy úshin barlyq kúsh-jigerin salatynyn jetkizdi.

О́z sózinde Nıderlandy Ko­rol­diginiń Tótenshe jáne óki­letti elshisi Henrı Hýbert Drısser óz eliniń syrtqy ister mınıstriniń kelesi aptada saparmen keletinine jáne Qazaqstan basshylyǵymen birqatar kezdesýler ótkizetinine toqtaldy. Qazaqstan Prezıdenti naýryzdyń sońynda Gaagada ótetin Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi jahandyq sammıttiń qurmetti qonaǵy bolady. Qazaqstan men Nıderlandy halyqaralyq kún tártibindegi kóptegen negizgi máselelerge, oǵan qosa, terrorızmge qarsy kúres pen ıadrolyq qarýdy taratpaýǵa qatysty ortaq kózqaras ustanady. Nıderlandy – Qazaqstan ekono­mı­kasynyń asa iri ınvestory, sondaı-aq, Qazaqstannyń álemdegi eń damyǵan 30 eldiń qataryna kirý jolyndaǵy senim­di seriktesi. Belsendi ekijaq­ty yntymaqtastyq aýyl sharýa­shylyǵynda, ǵarysh salasynda, energetıka men ekonomıkanyń basqa da salalarynda júzege asyrylýda, dedi H.Drısser.

О́z sózinde Aýǵanstan Islam Respýblıkasynyń Tótenshe jáne ókiletti elshisi Muhammed Farýk Barakı óz eliniń ekonomıkalyq jáne saıası qarym-qatynastar aıasyn keńeıtýge jáne nyǵaıtýǵa, sondaı-aq, ózge de salalardaǵy yntymaqtastyqty damytýǵa múddeli ekenin kóldeneń tartty. Aýǵanstannyń jańarǵan ekonomıkasyn qalyptastyrý úderisine eleýli kómegi úshin Qazaqstan Respýblıkasyna alǵysymyzdy bildiremiz. Ekijaqty qarym-qatynastardyń aıasyn keńeıtý úshin barlyq kúsh-jigerim men tájirıbemdi jumsaımyn, dedi Aýǵanstan elshisi.

Jaqsybaı SAMRAT,

«Egemen Qazaqstan».