Smaılıkpen sóz sulý. Adamzat zamanǵa saı qam-qareket qylmasa, ortaǵa beıimdelmese, eskilikpen esep aıyrylyspasa, endigi ýaqyttyń bet-álpeti sizge kúlip qaramaýy kádik. Biz jazý mádenıetiniń hám sóz saptaýdyń ishki astaryna úńilgimiz keledi. Pernetaqtaǵa saýsaǵy baılanǵan adamnyń ádepki ádetine aınalǵan aqparat quraly aqtolqyn mátinniń tuzdyǵy ispetti. Ǵalamtordaǵy qarym-qatynas sizdiń emosııańyzdy búrkemelegenimen dıalog barysynda mımıkańyzdy jasyrý múmkin emes. Mátinde de minez bar. Qýyrshaqqa uqsas qylyqty ısharattyń qaıdan kelgenine bylaıǵy jurt bas qatyrmaıdy. Al, onyń óz tarıhy, óz tuspaly bar. Búgingi áńgimemizdiń tórkini sol jaqtan.
Smaılık aǵylshynnyń «smile» sózinen shyqqan, «kúlimsireý» degen maǵynaǵa saıady. Bylaısha aıtqanda, emosııańyzdy beıneleıtin ıdeogramma. Búginde sózder jaqshalar men qos núktelerdi ertip júrmese jetimdeı kózge kóp túse bermeıdi ári qorash kórinetini taǵy bar. Máselen, myna bir «:-)», «:)» tańbalardy alyp qarańyzshy. Osy arýdyń belindeı maıysqan jaqshalardyń sózge jan bitiretini qyzyq. Bul sizdiń qýanyshty júzińizdiń kórinisi. Al kerisinshe qaıǵyrsańyz shattyǵyńyz sap basylyp, kóńil kúıińizge kóleńke uıalaǵanyn bildirip qoıasyz. Shynaıy sózdiń smaılıkpen shyraıy kiredi.
Smaılıkterdiń shejiresin shertseńiz, degbiri qashqan derekter tolyp jatyr. Biri – kishkentaı balanyń qylyǵynan izdese, endigisi taǵdyryn Qytaı ıeroglıfterimen baılanystyrady. Munyń bári jańsaq pikir. 1963 jyly amerıkalyq sýretshi Harvı Boll alǵash ret kúlimsireýdi eki núkte men sary sheńberdegi doǵa túrinde beıneleıdi. Ol muny State Mutual Life Assurance Cos saqtandyrý kompanııasynyń tapsyrysy boıynsha jasaǵan. Ondaǵy kompanııanyń maqsaty – ujymnyń mádenı qarym-qatynasyn jaǵymdy emosııalardy beıneleıtin arnaıy sımvoldarmen tolyqtyrý. Iаkı ujym ishindegi tatýlyqty nyǵaıtýdy kózdeıdi.
Sodan keıin bul smaılıkter túıreýishke bekitilip, odan beıdjık te jasalady. Atalǵan kompanııa olardy árbir qyzmetkeri men tutynýshysyna syıǵa tartady. Bul logotıptiń óte sátti shyqqany sonshalyq, 10 myńnan astam tósbelgi mórlenedi. 1970 jyly dál sol optımıstik uranǵa «Kúnińiz jaqsy ótsin!» degen grafıkasy qosyldy. Keleli is kompanııanyń dańqyn asqaqtatyp qana qoıǵan joq, qyrýar qarjy ákeldi de.
Al 1971 jyly fransýz kásipkeri Franklın Lýfranı smile-dy 80-nen astam elde saýda belgisi retinde tirkeýdi oılady. Tipti 1968 jyly Parıjde kásibin dóńgeletý úshin kúlimsireý sımvolyn «men oılap tapqam» dep álemge jar saldy. Alaıda smaılıkti kompıýter qaýymdastyǵy birden qabyldamady jáne moıyndaǵysy kelmedi. Osy rette aıta keteıikshi, smaılıktiń elektrondy nusqasy derbes ázirlengen, onyń Harvı Bollǵa eshqandaı qatysy joq degen teorııa da bar. Biraq bizdińshe smaılıkterdiń ákesi – Harvı Boll bolyp qala beredi.
Alǵashqy elektrondy smaılıkter 1970 jyldardyń basynda PLATO dep atalatyn arnaıy platformalarda paıda boldy. Biraq onyń keskini múlde ózgeshe edi. Al qarapaıym turǵyndar ony qabyldaı almady. Aqyry ónertapqyshtar aınalyp kelip Harvı Bolldyń úlgisine bas ıdi. Sóıtip, 1979 jyly tuńǵysh emosııany elektrondy túrde Kevın Makkenzı jiberdi. Ol jymııýdy bylaı belgileıdi «:-)». Artynan oǵan Skott Fahlman jan bitirip, bizge tanys hám tanymal smaılık jasady. Sol domalaq bas kúlkili belgiler kúni búginge deıin qoldanylyp keledi. Mine, qysqasha tarıh osylaı órbıdi.
Aıtpaqshy, japondyqtar – kompıýterlik emosııalardy óte jıi qoldanatyn ult. Sondyqtan olardy aınalyp ótkenimiz ábestik bolar. Keıbireýler japon smaılıkteri qazirgiden de jaqsy jáne ádemi dep oılaıdy. Oǵan sebep te joq emes. О́zińiz qarańyzshy. Mysaly : (^ - ^) – «Qaıyrly tań» nemese (^_^) – «Saý bolyńyz» degen maǵynany bildiredi eken. Baıqaısyz ba, japondar aýyzǵa emes, kózge kóp kóńil bólgen. Tipti sol arqyly smaılıkterdiń tutas jıyntyǵyn quraǵan. Iá, adamnyń kózine qarap-aq, ishki jan-dúnıesiniń tolqynysyn sezýge bolady.
Keıde bir adamǵa arzýyńyzdy, ókpe-nazyńyzdy, qaıǵy-qýanyshyńyzdy bir ǵana smaılıkpen beınelep berýińizge bolady. Aqtarylyp sóılegenshe, kóńil kúıińizdiń buraýyn tapqan belgini joldasańyz jetip jatyr, sizdiń saǵynyshyńyz da, tilek-aryzyńyz da sonda jatyr. Qazirgi halińizden de habardar bolady. Onyń qupııasy osynda. Adamnyń tilin tabýda da taptyrmaıtyn qural. Qarym-qatynasty jaqyndatatyn hám alystatatyn názik sezimge ıe. Smaılıkpen sóıleńizshi, aıtar oıyńyz ajarlana tússin!
