SAMARQAÝLYQ PEN SARAŃDYQ

KENShILERDI NESIBESINEN QAǴYP OTYR Bul kúnde qaraǵandylyq sha­hter­ler men temirtaýlyq metal­lýrg­terdiń “Arselor Mıttal Temir­­taý” kompanııasyna ókpe-renishteri qara qazandaı qaınap júr. Tipti alpaýyttyń janashyr­ly­ǵyn oıatar basqadaı shara qalma­ǵandyqtan “Qazaqstan” shahtasy­nyń kómir óndirý ýchaskesi túngi aýysymnan keıin qyr ústine kó­terilmeı narazylyq jasap kórdi. Biraq oǵan pysqyryp ta qarama­dy. Metallýrgter bir jaǵynan Temirtaý qalalyq sotyna júginýge májbúr bolyp jatyr. Máseleniń mán-jaıyna toq­tal­saq, kompanııa eńbekkerleri 13-shi jalaqynyń, ıaǵnı jyl aıaǵyn­daǵy syılyqtyń tólenýin qalaı­dy. Al kompanııa ony qıǵysy kelmeıdi. Buǵan deıin kásipodaqtar komıteti men ákimshilik arasynda jasalǵan ujymdyq kelisim-shartqa sáıkes jospar oryndalǵany úshin syıaqy berilý belgilengen. Sol boıynsha jospar 85 paıyzǵa eń­seril­se ústeme tólem esh daýsyz ótelýi tıistigi taıǵa tańba basqan­daı kórsetilgen. О́kinishke qaraı, soǵan ýáde etýshi basty jaq ázirge sózden taıqyp ketip otyr. Tartys byltyrdan beri sozy­lyp, bitispeı keledi. “Arselor Mıt­tal Temirtaý” aldymen ekono­mı­kalyq daǵdarys saldaryn sy­nyqqa syltaý qylyp, eńbekaqyny ınflıa­sııa deńgeıine ındeksteýden bas tartsa, sodan soń jyldyq syıaqy­ny da shegerýge aıla tapty. Qalaı­sha bulaı demessiz, metal­lýrgter mejeli kórsetkishti kóm­kerýge taıap qalǵanda, aıaq astynan ústemelenip shyǵa keldi. Jeltoq­san aıynda suıyq bolat óndirý tapsyrmasy eki ret ózgertilip, ósirildi. Ujymdyq shart bul joly jaı qaǵaz kúıinde qaldy. Kásip­odaqtar komıtetiniń esh nárseni, eshkimdi elemesten istelgen osynaý árekettiń orynsyz ekenin aıtyp uıatqa shaqyrmaq bolǵan, jurtqa ashyq qııanatty toqtatpaq bolǵan úni qulaqqa da ilinbedi, kóńil­ge de alynbady. Osyndaı qýlyq arqyly aqyry jospardy oryndaý alysta­ty­lyp, shahterler men metallýrg­ter jyl saıynǵy syıaqydan quralaqan qaldyryldy. Sóıtip, qaıtkende kónbeýge bet burǵan kompanııa eńbekaqyny ınflıasııa deńgeıinde ındeksteýdi iske asyrmaı 40 mıllıon dollardy bir únemdese, jyldyq syılyq berýdi toqtatýdan da qaltada saqtap qalǵandary taǵy bar. Jalpy alǵanda, ańysyn ań­dap, eńbekkerleriniń tabysyn qa­ǵyp qalý ataǵy dardaı-aq alpaýyt­qa  jaraspaıtyndaı  kóringenimen, oǵan olaı sanalmaı­tyn sııaqty. Jyl­­dyq syıaqyny bylaı qoıǵan­da aılyq syılyq­tardy da qysqar­typ tastaýǵa kóz tigińkirep tura­tyny ujym múshe­lerine belgili jáıt. Máselen, birqatar shahtalar ken­shi­leri naýryz aıyna tıesili ústeme tólemnen qaǵyldy. Ol jalaqynyń 30-40 paıyzyna teń ekeni eskerilgende eńbegi asa aýyr qaýym úshin ájeptáýir tabys, otbasylyq qorǵa úlken kómek. Al jospardy oryndaý ońaı mindet emestigi “Arselor Mıttal Temir­taýǵa” meılinshe málim. Den­saý­lyqqa, qala berdi ómirge qaterli is ken-geologııalyq jaǵdaıdyń qıyn­­dyǵyna, metan gazynyń ty­nys ashtyrmaıtyndyǵyna, tehnı­kalyq qural-jabdyqtardyń senim­sizdigine baılanysty kóp rette óte-móte kúr­delenip ketip jatady. Osy jáıtter eskerilmeı, syrttan tyqsyrylǵan tapsyrma qalaı tyrysylǵanda da aıaǵyna deıin atqarylmaı qalady. Sondyqtan syıaqy túgil eńbekaqy­nyń óziniń qıylyp tastalatyn kezderi sırek ushyraspaıdy. Endi bir túsiniksiz nárse kom­panııa kásiporyndarynda jumys­shy­lar quramy sebepsizden-sebep­siz jyldan-jylǵa azaıyp barady. Bylaısha alǵanda jappaı qysqar­­tý, jumystan shyǵarý joq sekildi. Onyń ornyna eleýsizdeý aıla ta­byl­ǵan. Ártúrli jaǵdaılarǵa baı­la­nysty ári qaraı eńbek etýdi jal­ǵastyra almaýshylar tilegi qýana qabyldanyp, aqshalaı ótem tólenip erkine jiberiledi. Qatardy tolyq­tyrýǵa eshkim jolatyl­maı­dy. Eger shtattyq keste tekserile qalsa bos turǵan jumys oryn­dary­nyń tala­ıy tabylar edi. Dálel jetkilikti. Aıtalyq, “Qa­zaq­stan” shahtasyna búginde kem degende 200 kenshi ke­rek. Basqa­lar­da da sondaı jaǵdaı. Arǵy jaǵyn paıymdaý qıyn emes shy­ǵar. Jumys kúshi yqsham­dalýyna oraı aqsha da az únemdel­meıdi. Al qaıtkende de jumysynan aırylyp qalmaýǵa kóńili alań­daýly shahter jetispeýshi áriptesi­niń úlesin oryn­daýǵa qosa kúsh salýǵa máj­búr. О́zi úshin, bireý úshin jumys isteıdi. Aıtty-aıtpady, bul da ǵajap aıla. Mine, paıdasy shash-etekten asqan “Arselor Mıttal Temirtaý­dyń” sol baılyqty ashy terimen jasaýshy óz eńbekkerlerine degen­de sarańdyǵy osyndaı. Ujymdyq kelisim-shartqa samarqaýlyǵy jáne osylaısha. Sotqa, kásipodaq­tar komıtetine shúıirilgen muryn shúıirilgen kúıinde. Ne istelýi kerek, kim arqa tutylýy kerek. Myń san shahter, metallýrg soǵan jaýap joqtyǵyna kúıinedi. Aıqyn NESIPBAI. TEMIRTAÝ.