«Qazaqstanda ǵylym 2011 jyly qabyldanǵan «Ǵylym týraly» Zańǵa jáne 2015 jyly qabyldanǵan «Ǵylymı jáne (nemese) ǵylymı-tehnıkalyq qyzmet nátıjelerin kommersııalandyrý týraly» QR Zańyna sáıkes júzege asyrylady. 1990-shy jyldary Qazaqstanda 289 ǵylymı mekeme boldy, negizgi ǵylymı-tehnıkalyq qyzmetpen aınalysatyn qyzmetkerlerdiń jalpy sany 50,6 myń adamdy qurady», dep habarlady vedomstvodan.
Búgingi kúni ǵylymı zertteýlermen jáne ázirlemelermen 384 uıym aınalysady, onyń ishinde 22 378 adam tartylyp, 17 454 maman-zertteýshi jumys isteıdi.
Ǵylymı salalarǵa jastardyń aǵyny artty. 35 jasqa deıingi ǵalymdardyń sany 2011 jylǵy 6,4 myń adamnan 2020 jyly 8,1 myń adamǵa deıin ósti.
«Ǵylym týraly» QR Zańyn iske asyrý sátinen bastap osy júıeniń negizgi qurylymdarynyń jumysy jolǵa qoıyldy: QR Úkimetiniń janyndaǵy Joǵary ǵylymı-tehnıkalyq komıssııanyń, memlekettik ǵylymı-tehnıkalyq saraptamanyń (budan ári – MǴTS), ulttyq ǵylymı keńesterdiń (budan ári – UǴK) quramyna ǵalymdar, sarapshylar, óndiris ókilderi, bıznes-qurylymdar kiredi. Ǵylymdy basqarýdyń jańa modeli jáne ǵylymdy qarjylandyrýdyń jańa tetikteri (bazalyq, granttyq, baǵdarlamalyq-nysanaly qarjylandyrý) jumys isteıdi.
2017 jyly granttyq qarjylandyrýdyń 1547 ǵylymı jobasyn jáne 2015-2017 jyldarǵa baǵdarlamalyq-nysanaly qarjylandyrý boıynsha 95 ǵylymı, ǵylymı-tehnıkalyq baǵdarlamany iske asyrý aıaqtaldy. Jobalardy oryndaýshylar sanynyń 35% (7 413 adam) – jas ǵalymdar. Zertteý toptarynyń quramyndaǵy sheteldik ǵalymdar sany - 716 adam (GF boıynsha – 665, PSF boıynsha – 51 adam). 222 qorǵaý qujaty alyndy, onyń ishinde: patentter – 201, avtorlyq kýálikter – 21.
Atqarylǵan jumystar aıasynda ǵylymdy retteıtin normatıvtik quqyqtyq baza kúsheıtildi. Atap aıtqanda, ǵylymdy qarjylandyrý, MǴTS júrgizý erejeleri, UǴK erejesi men quramy qaıta qaraldy. NQA-da jobalardy granttyq jáne baǵdarlamalyq-nysanaly qarjylandyrý (ashyq daýys berý jáne UǴK otyrystaryn onlaın-translıasııalaý) boıynsha qabyldanatyn sheshimderdiń ashyqtyǵy arttyryldy, jobalardy irikteýdiń naqty ólshemsharttary aıqyndaldy, suratylyp otyrǵan qarjylandyrý kóleminiń negizdiligin baǵalaý, MǴTS baldary men UǴK baldaryn jınaqtaý, jobalardy qarjylandyrýǵa bekitý úshin jıyntyq ball boıynsha saralaý engizildi.
Aıta ketsek, mınıstrlik janynan Jas ǵalymdar keńesi quryldy. Jas ǵalymdar úshin alǵash ret 2020-2022 jyldarǵa arnalǵan ǵylymı zertteýlerdi granttyq qarjylandyrý konkýrsy ótkiziledi.
Búgingi tańda qazaqstandyq ǵalymdardyń Scopus derekter bazasyndaǵy jarııalanymdarynyń jalpy sany 2011 jylmen salystyrǵanda 34 ese (577 – den 19 879-ǵa deıin), Web of Science derekter bazasynda 59 ese (425-ten 25 088-ge deıin) ósti. Sońǵy bes jyl ishinde qazaqstandyq ǵalymdardyń árbir besinshi jarııalanymy álemdegi ǵylymı jýrnaldardyń top-25%-yna endi.
