Tarıhı ádildikti qalpyna keltirý barysy talqylandy

Taqyrypty zerttep júrgen jetekshi ǵalymdar arasynda tájirıbe jáne aqparat almasý maqsatynda uıymdastyrylǵan kezekti respýblıkalyq taqyryptyq semınarǵa Nur-Sultan, Almaty, Shymkent qalalary men ob­lys­tar­dyń óńirlik komıssııalarynyń ju­mys top­tarynyń ókilderimen qatar, mem­le­ket­tik qyzmetshiler, ǵalymdar, qoǵam qaırat­kerleri, sarapshylar men eriktiler qatysty.

Jıynǵa onlaın qosylǵan sarapshylar Qazaq­stan sharýalaryna qatysty bol­she­vık­tik-stalındik bıliktiń kúshtep ujym­das­tyrý men otyryqshylandyrý, kúshtep et jáne astyq daıyndaý jáne basqa da saıa­sı naý­qandary barysynda qazaqstandyq sa­ıası qý­ǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý más­ele­leri boıynsha atqarylǵan jumys týraly esep berip, júrgizilgen zertteýler tájirıbesin ortaǵa saldy, sondaı-aq óńirlik komıssııalardyń ǵylymı-izdestirý jumystaryn jetildirý joldaryn aıqyndap, birqatar usynysty talqylady.

Is-sharany Saıası qýǵyn-súrgin qurban­daryn tolyq aqtaý jónindegi memlekettik komıs­sııanyń múshesi, memlekettik komıssııa­nyń qyzmetin qoldaý jónindegi Jobalyq keńseniń jetekshisi Sabyr Qasymov júrgizdi. Ol óz sózinde 30-shy jyldardyń basynda bolshevıktik-stalındik bıliktiń áreketinen bastalǵan alapat qasirettiń qazaq halqyna orasan zor adamı jáne ekonomıkalyq shyǵyn ákelgenin jáne onyń saldary áli kúnge deıin umytylmaǵanyn atap ótti.

«Qaıǵyly jaǵdaıǵa ákelgen oqıǵalardy memlekettik turǵydan zerttep, talqylap jáne oǵan baǵa berip, óz qorytyndylarymyz ben tujyrymdarymyzdy memlekettik komıssııaǵa usynýymyz kerek», dedi Jobalyq keńseniń basshysy.  Sabyr Qasymov óz sózinde sondaı-aq Saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn tolyq aqtaý jónindegi memlekettik komıssııanyń jumysy men alǵa qoıylǵan mindetterge qysqasha toqtalyp ótti. Memlekettik komıs­sııanyń 10 jumys tobynyń tórteýi eldi mekender, aýyl turǵyndaryna qatysty qýǵyn-súrgindi zerttep jatqany aıtyldy.

«Prezıdent qurbandardyń negizgi sanattaryn tolyq quqyqtyq jáne saıası aqtaý mindetin qoıyp otyr, sondyqtan elde saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn keshendi jáne jappaı zertteý boıynsha júıeli jumys júrgizilýde. Ǵalymdar buryn jabyq bolǵan muraǵattarǵa qol jetkizdi. Olar jalaqy men laýazymyn saqtaı otyryp, negizgi jumysynan bosatyldy. О́ńirlik komıssııalar qurylyp, ǵylymı negizdelgen ádisnamalar men nusqaýlyqtar ázirlendi», dep atap ótti Sabyr Qasymov.

Sonymen qatar jıynda Saıası qýǵyn-súr­gin qurbandaryn tolyq aqtaý jónindegi óńir­l­ik komıssııanyń tóraǵasy, Almaty ob­ly­­sy ákiminiń orynbasary Batyrjan Baı­ju­manov­tyń quttyqtaý sózi oqyldy. Al negiz­gi baıan­­damany Memlekettik komıssııanyń mú­­­she­­si, bolshevıktik-stalındik bıliktiń sha­­r­ýa­larǵa qatysty kúshtep ujymdastyrý, azyq-túlik daıyndaý jáne basqa da saıası naý­qan­­dary­nyń qurbandaryn aqtaý úshin zer­de­leý, qory­tyndylar men usynymdar ázir­leý j­ónin­degi jumys tobynyń jetekshisi, Tarıh ǵy­­lym­­darynyń doktory, professor Talas Omar­­­bekov jasady. Ǵalym taqyrypqa qaty­s­ty bas­­ty máselelerdi atap ótip, atqaryl­ǵan jumys barysy men usynystaryn ortaǵa saldy.

О́ńirlik toptar aldynda aýqymdy mindet­ter turǵany belgili. Is-shara barysynda aýyl sha­rýa­shylyǵy ónimderin kúshtep daıyndaý jyl­dary qansha adam atylǵanyn, búkil qazaq­stan­dyq­tardyń qanshasy qylmystyq jáne ákim­shilik jaýapkershilikke tartylǵanyn – sot­tardyń jáne sottan tys organdardyń úkim­deri­men sottalǵanyn, kúshtep daıyndaý júrgi­zil­gen barlyq jyldar ishinde qanshasy qonys aýdar­ǵanyn anyqtaý qajettigi basa aıtyldy.

Semınarǵa qatysqan barlyq óńir ókilderi, óńirlik komıssııalardyń jumys toptarynyń jetekshileri men músheleri sóz sóılep, ujym­dastyrý jáne otyryqshylandyrý bary­syndaǵy qýǵyn-súrginder, kúshtep et jáne astyq daıyndaý naýqandary týraly ózderi anyqtaǵan jańa málimetterdi usynyp, zardap shekken jańa esimderdi atady. Qatysýshylar jumys barysynda kezdesken kedergiler týraly da oı bólisip, áriptesteriniń pikirin bildi.

Jobalyq keńse jetekshisi muraǵattar obektıvti shyndyqty izdeý men ornatýdyń jalǵyz kózi emes ekenine nazar aýdardy. О́ńirlerde, aýyldar men aýyldarda úlken izdeý jumystaryn uıymdastyrý qajet. S.Qasymov aqsaqaldardyń urpaqtaryn izdep, estelikterin jazyp, jańa artefaktiler, otbasylyq jádigerler men qujattardy tabýǵa shaqyryp, shyǵarmashyl zııaly qaýym ókilderin, qoǵamtanýshy ǵalymdardy búkil el boıynsha memlekettik komıssııanyń jumysyna belsendi qatysýǵa shaqyrdy.