Qorshaǵan ortaǵa qamqorlyq

Osy oraıda munaı óńdeýshiler Atyraýda qorshaǵan ortany jaq­sar­týǵa baǵyttalǵan Tazalyq aýqymdy ekologııalyq jobasyn is­ke asyrýdy belsendi júrgizýde. Bıylǵy maýsymda qorshaǵan ortany jaqsartýǵa tıgizer paıdasy mol jobany qarjylandyrý úshin Atyraý munaı óńdeý zaýyty men Eýropalyq qaıta qurý jáne damý banki 80 mln dollarǵa deıingi somany quraǵan kelisimshartqa qol qoıǵan bolatyn.

Atyraý munaı óńdeý zaýy­ty­nyń qurylysty uıymdastyrý bó­limi bastyǵynyń orynbasary Qanat Saǵyzbaevtyń málim etýinshe, Tazalyq jobasyn iske asyrýǵa daıyndyq 2019 jyly bas­talǵan. Sol jyly jobalaý júr­gizilip, 2020 jyly qu­ry­lys jumystary qolǵa alyn­ǵan. Basty maqsat – «jasyl» tehnologııalardy damytýǵa, son­daı-aq óńirdiń ekologııasyn jaqsartýǵa úles qosý. Sol sebep­ten, «QazMunaıGaz» UK» AQ qoldaý kórsetken ekologııalyq jo­bada mehanıkalyq tazartý qon­dyrǵysyn qaıta jańartý, býlaný alańynyń sektorlaryn rekýltıvasııalaý kózdelgen. Bul jobany 2023 jyldyń sońyna deıin tolyqtaı aıaqtaý josparlanyp otyr.

– Osy kezge deıin jumys is­tep turǵan mehanıkalyq tazartý qondyrǵysynyń qýaty – saǵatyna 500 tekshe metr. Jańa jobada bul qondyrǵynyń qýatyn eki esege – 1 myń tekshe metrge arttyrý kózdeldi. Bul qondyrǵyny qaıta jańartý eki kezeńmen júrgizilýde. О́ıtkeni zaýyt aýmaǵynda jańa nysandy turǵyzý úshin bos jer bolmady. Sondyqtan onyń birin­shi kezeńi aıasynda birneshe jańa nysannyń qurylysyn salý aıaq­tal­dy. Al ekinshi kezeńde bu­ryn­ǵy nysannyń ornyna jańasy salynady. Osylaısha, qaıta ja­ńar­tylǵan mehanıkalyq tazartý qondyrǵysynyń qýaty sa­ǵatyna 1 myń tekshe metrdi qu­raıtyn bolady. Jańa meha­nı­­kalyq tazartý nysandaryn iske qosýdyń nátıjesinde Jaıyq ózeninen sý alý úlesi 10%-ǵa tómendeıdi. Za­ýyttyń tazartylǵan aǵyndy sýy­nyń 15%-y óndiriske qaıta paıdalaný úshin jiberiledi, – deıdi Atyraý munaı óńdeý zaýytynyń qurylysty uıymdastyrý bólimi bastyǵynyń orynbasary Qanat Saǵyzbaev.

Onyń aıtýynsha, qazir qal­dyq­tardy aldyn ala tazartý jáne sýsyzdandyrý bloktarynyń qurylys-montajdaý jumystary júrgizilip jatyr. Ekinshi kezeń aıasynda ortashalandyrǵysh jáne flotasııa blogtary salynady. Birinshi kezeńniń qurylysyn 2022 jylǵy naýryzda aıaqtaý jos­parlanypty. Al mehanıkalyq tazartý qondyrǵysyn jańǵyrtý aldaǵy jyldyń jeltoqsanynda tolyq aıaqtalady.

Buǵan deıin munaı óńdeý zaýy­tyna tıesili aýmaǵy tórt sek­tor­ǵa bólingen «Sasyq saı» býlaný alańyn qalpyna keltirý bo­ıynsha daıyndyq jumystary júrgizilýde. Qazir bul alańnyń aýmaǵynda birneshe jumys qatar atqarylyp jatyr. Máselen, qalalyq jáne zaýyttyq bólik arasyndaǵy bógettiń, ekinshi jáne úshinshi sektor aralyǵyndaǵy birinshi bógettiń qurylysy tolyq aıaqtalǵan. Sondaı-aq úshinshi jáne tórtinshi sektor aralyǵynda ornalasqan ekinshi bógettiń qurylys jumysy 95%-ǵa atqaryldy. Birinshi sektor tolyq qurǵatyldy. Oǵan jalǵas ekinshi sektordy qurǵatý jumystarynyń 70%-y iske asyryldy. Býlaný alańynyń aýmaǵyn qurǵatý úshin 74 560 tekshe metr topyraq tógý qajet. Qazir 70 myń tekshe metrden astam topyraq tógilgen. Alańdy qurǵatý aıaqtalǵannan keıin tórt sektordy rekýltıvasııalaý júrgiziledi. Naqtylaı aıtqanda, 37 125 tonnany quraıtyn qamysty shabý, keıinnen topyraqqa 860 tonna arnaıy bıologııalyq ónimdi engizý arqyly jer jyrtý bastalady. Qalpyna keltiriletin býlaný ala­ńynyń jalpy aýdany – 860 gektar. Alańdaǵy tórt sektordy qalpyna keltirý jumystaryn 2023 jylǵy qarashada aıaqtaý kózdelip otyr.

Osy kezge deıin Atyraý mu­naı óńdeý zaýytynyń normatıvtik-tazartylǵan sar­qyndy sýy arnaıy kanalmen «Sasyq saı» býlaný alańyna jiberiletin edi. Endi bul kanaldy da Tazalyq jobasy aıasynda rekonstrýksııalaý qolǵa alynady. Jobaǵa sáıkes bul kanal tolyǵymen jabyq kúıde bolady. Dál osy tásil arqyly qorshaǵan ortaǵa qaldyqtardyń túsýine tosqaýyl jasalady. Jabyq kanal arqyly zaýyttyń tazartylǵan aǵyndy sýyn qalalyq káriz-tazartý nysandaryna jiberiledi. Qazir sarqyndy sýdy býlaný alańyna jiberý úshin ýaqytsha qubyr salynyp jatyr. Qubyrdyń uzyndyǵy – 3,5 shaqyrym. Qazir ýaqytsha qubyr qurylysy 90%-ǵa
oryndalyp otyr. Al kanaldy qaıta jańartýdy keler jyldyń maýsym aıynda jabý kózdelipti.

– Býlaný alańyn qalpyna kel­tirýdi jobalaý kezinde qal­dyq­tarǵa zertteý júrgizildi. Onyń qorytyndysymen ártúrli kórsetkish anyqtaldy. Qal­dyq­tar­dy elimizde shyǵary­la­tyn birneshe bıopreparatpen óńdep, býlaný alańyn qalpyna keltirýge bo­lady. Munyń tıimdiligi 60-65 paıyzdy qurap otyr, – deıdi Qanat Saǵyzbaev.

Atyraý oblysy