Erlerin elegen el

Soǵan aldanǵan qazirgi adamdar arasynda «bul ne degen qaptap ketken batyrlar, áıte­ýir árkim óz atasyn batyr qylyp shy­ǵarýda» degen sııaqty sózder bar.

Shyn máninde bar­lyq rýdan batyr shyǵyp, óz óńir­lerinde jasaqtalǵan shaǵyn qolda­ryn bastaǵan. Olardyń bári bir­deı Bógenbaı, Qabanbaı sııaqty alty Alashqa aty shyqqan batyr bolmasa da «attan» degen han jarlyǵy kelgende óz qosynyn bas­tap, úlken qolǵa kelip qosylǵan. Sóıtip el qorǵaýda tize qosyp, ortaq jaýdy talqandaýǵa úles qosqan.

Batyr bolý keń daladaǵy eń ma­ńyzdy maqsat bolǵany da belgili. Qazaq balasyn eń aldymen batyr bolmaqqa tárbıelegen.

Búgingi Soltústik Qazaqstan ob­ly­synyń aýmaǵynan da onda­ǵan batyr shyqqan. Sonyń ishin­de Qojabergen jyraý, Balta Tur­synbaı, Quleke men Qulsary, Baıan men Sary sııaqty batyrlardyń esimi alty Alashqa aıan. Al Jansúgir, Sú­ıindik, Janataı, Myqtybaı, Qan­taı, Medebaı jáne t.b. basqa batyr­lardyń esimin kó­binese tarıh­shy ǵalymdar men jer­gilikti ólke­tanýshylar bilip, qazir olardyń ja­saǵan erlik isterin jań­ǵyrtyp, jas urpaqqa tanytýda.

Jýyrda «Abylaı han rezı­den­sııasy» mýzeı kesheninde Qazaq­stan Res­pýblıkasy Táýelsiz­di­gi­­niń 30 jyl­­dyǵyna arnalǵan «Qa­zaq hal­qy­­nyń batyrlary» taqyrybyn­da je­r­gilikti batyrlar­dyń esi­min jań­­­­ǵyrtýǵa arnalǵan ǵyly­mı-
prak­­­­tıkalyq konferensııa bolyp ót­ti. Kon­ferensııany ashqan mýzeı ke­­she­­niniń dırektory Aıan Sadaev «Rý­­­hanı jańǵy­rý» baǵdarlamasynyń sheń­­berinde eldik pen otanshyldyq jo­l­ynda aıqasyp ótken batyrlardyń esimderin jańǵyr­tý qolǵa alynyp jatqanyn atap ótti. Sonyń ishinde bizdiń ob­lys­tyń aýma­ǵynda ómir súrgen batyr­lardyń esim­deri de jańǵyryp jat­qany aıtyldy. Konferensııada aldymen, qalyń qazaq­tyń basyn qosyp, eldiń irgesin bútindegen Abylaı han­­nyń óziniń batyrlyǵy týraly aıtyl­dy. Tarıhı sahnaǵa aldymen eren erligi arqyly shyǵyp, buryn qar­sylastaryn shaq keltirmegen joń­ǵardyń bas batyry Sharyshty jıyr­maǵa tolmaǵan jasynda jeńip, qa­lyń qolǵa rýh berip jeńiske jetken sáti eske alyndy. Sol betimen halyqqa tanylyp, aǵasy Ábilmámbet hannyń tórge shaqyryp, sultan ata­ǵyn berýimen Arǵynnyń Atyǵaı-Qa­raýyl rýlaryna kishi han bolyp ta­ǵaıyndaǵany aıtyldy.

Sondaı-aq tarıh ǵylymdarynyń kandıdattary, zertteýshiler Sáýle Málikova, Anatolıı Pleshakov, ás­kerı ınstıtýttyń professory Jan­batyr Sartaev, pedagogıka sa­la­sy­nyń ardagerleri Jangeldi Tá­jın, Qaraqat Shalabaev, Abylaı Bal­ǵa­baev jáne osy joldardyń avtory jo­ǵaryda atalǵan batyrlardyń esim­deriniń qalaı tanylǵany jáne zert­telgeni týraly baıandady. Bu­ryn qalyń kópshilikke beımálim bo­lyp kelgen derekter alǵa tartyldy. My­saly, Quleke batyr týraly Re­seı men Qytaıdan tabylǵan 32 qujat­ta onyń esimi aıtylatyny jetkizildi.

Qazir buryn belgisiz bolyp kelgen kóptegen batyrdyń esimderi ulyqtalyp jatyr. Sonyń ishinde Quleke batyrdyń týǵan je­rindegi aýdan ortalyǵynda onyń atyndaǵy sport saraıy ashylǵany, Jansúgir men Súıindik batyrlardyń basyna kesene ornatylǵan.

PETROPAVL