Bilimdi urpaq bilikti ustazdan shyǵady

Qazaqstan táýelsizdik alǵan jyldary Úkimet bilim salasyna basa nazar aýdaryp, jańasha zańdar qabyldap, túrli baǵdarlama qurady. Lıseı, gımnazııalardyń ashylýy, avtorlyq mektepterdiń paıda bolýy osy kezeńmen baı­lanysty. Mine, osy kezde muǵa­lim­derdiń bilim jetildirý ıns­tıtýttary muǵalim biliktiligin arttyrý jáne qaıta daıarlaý bolyp ózgerdi. 2004 jyly Úkimet «Bilim berýdi damytýdyń 2015 jylǵa deıingi Konsepsııasyn» qabyldady. Bul Konsepsııa bilim salasy qyzmetkerleriniń min­detti, úzdiksiz bilim jetil­dirýi qa­jet­tiligimen erekshelenedi. Osy­­ǵan baılanysty bilim jetil­dirý­di reformalaý qajettiligi týyn­dady. 2012 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrligi respýblıkadaǵy bar­lyq ınstıtýttardy biriktirip, «О́r­leý» biliktilikti arttyrý ult­tyq ortalyǵy» aksıonerlik qoǵa­my ortalyǵyn qurdy. «О́rleý» orta­lyǵy qurylǵan kúnnen bas­tap ár fılıal ádistemelik taqy­ryp tańdap, belgili bir baǵyt­ta jumystandyq. Bizdiń taqy­ry­bymyz «SMART Education úderisin engizý jaǵdaıynda pedagog qyzmetkerlerdiń biliktiligin arttyrýdyń pedagogıkalyq jáne tehnologııalyq negizderi» boldy.

Bizdiń jaǵdaıymyzda oqytý prosesine smart tehnologııalardy engizý degenimiz – smart qurylǵylardyń kómegimen oqytý. Isimiz nátıjeli bolýy úshin biz qarapaıym áreketterdi tańdadyq:

- ár pedagog smart qurylǵy­lardyń, ásirese, jeke smartfon­darynyń fýnksıonaldaryn júıe­li túrde meńgerý;

- ár pedagog Bult – Oblako – Sloud múmkindikterin úırený;

- mekeme basshysy mekeme qyz­metin avtomattandyratyn saıt jumysyn jolǵa qoıý.

Bul áreketterdi oryndaý bizdi naqty nátıjege jetkizdi. 2013 jyldan bastap júıeli túrde respýblıkalyq, halyqaralyq konferensııalar ótkizip kelemiz jáne oǵan qatysýshylar sany jyl­dan-jylǵa kóbeıýde. Dás­túrli konferensııamyzǵa Oń­tús­­tik Koreıa, Ulybrıtanııa, Fınlıandııa, Aýstralııa, Túrkııa, Reseı, Ýkraına ǵalymdary da ún qosý­da. Bul tájirıbe almasý ba­­ǵy­tynda taptyrmas quralǵa aı­nal­dy. Instıtýt saıty is jú­zin­de ınstıtýt qyzmetin avtomat­tan­dyrǵan qýatty quralǵa aınaldy. Pedagogter paıdaly aq­pa­rattarmen tanysady, ózine qajettisin túrli nusqada alady, kez kelgen sharaǵa qatysty óz pikirin bildire alady. Zero.kz táýelsiz reıtengileý júıesinde 8039 qazaqstandyq saıttyń arasynda 100-150, bilim berý men ǵylym kategorııasy boıynsha 457 qazaqstandyq saıttardyń ara­synda alǵashqy 20 orynnan kórinýi zkoipk.kz saıtynyń maz­mundylyǵyn bildirdi.

Oblysta «О́rleýmen» birge iske qosylǵan «Sabaqtyń úzdik kon­tenti» jáne «Aýyldyq mek­teptiń sıfrly beınesi» baı­qaýlary kóptegen peda­gogıkalyq mindetti jańasha sheshýmen qatar, bolashaq urpaqqa paıdaly beıne­ónimderdi dúnıege ákeldi.

Sonymen qatar kýrstardyń sapasyn arttyrýǵa, kýrsaralyq sharalardy muǵalimniń kásibı she­ber­ligin shyńdaýǵa baǵytta­dyq. Bul jyldary biliktilikti art­tyrý­­dyń jańa baǵdarlamalary paı­da boldy. «Tıimdi oqytý», «Qazaq­stan Res­pýblıkasynda bilim berý maz­munyn jańartý aıasyn­daǵy bilik­tilikti arttyrý kýrstary», «Sa­baqt­aǵy jalpyadamzattyq qun­dylyqtar», onlaın kýrstar. Kýrs­tardyń mazmuny jańardy, for­malary ózgerdi. Face-to-face, on-line uǵymdary paıda boldy. Muǵalimderdiń sıfrly quzy­rettilikterin damytýǵa alǵash qadam jasaldy. Ortalyqtyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy nyǵaıdy. Osy oraıda «О́rleý» BAUO» AQ Basqarmasynyń tór­aıy­my, pedagogıka ǵylym­dary­nyń doktory, professor, Qazaq­stan Respýblıkasy Ult­tyq Ǵylym akademııasynyń akademıgi G.K.Ahmetovanyń eńbegin aıtpaı ketýge bolmaıdy. Basqarmanyń uıymdastyrýymen ınstıtýt qyzmetkerleri AQSh, Koreıa, Sıngapýr, Fransııa, Uly­brıtanııa, Aýstralııa, Reseı, Aýs­trııa elderinde tájirıbelik taǵylymdamadan ótti. Jańa úlgi­degi kýrstyq baǵdarlamalardy mek­tep muǵalimderine meńgertýde bul tájirıbe tıimdi áserin tı­giz­di. Kýrsty baǵalaýda Batys Qazaq­stan oblysynyń muǵalimderi ár­qashan joǵary kórsetkish kórsetti.

Dúnıejúzilik pandemııa bilik­tilik arttyrýǵa da áserin tıgiz­di. Áıtse de, ortalyq trener­leri mu­ǵalimderge qoldaý kór­se­tý maq­satynda qashyqtyq jaǵ­da­ıyn­da kýrstar júrgizýdi bas­ta­dy. Qashyqtyq jaǵdaıyndaǵy kýrs­tarda tyńdaýshylar ártúrli platformalarda jumys jasaýdy, qashyqtan tıimdi keri baılanys ornatý joldary men tásilderin, onlaın oqytý prosesindegi ártúrli resýrstardy utymdy paıdalanýdy úırenip, sıfrly ortada kásibı daǵdysyn qalyptastyrdy.

Fılıal 2016 jyldan beri qa­shyqtyq kýrstary jobasyn quryp, ol kýrstarda muǵalimder ózderiniń sıfrly ortada jumys isteý daǵdysyn qalyptastyryp, biliktiligin shyńdady. Osy baǵyt­ta pandemııaǵa deıin de ınstıtýtta júıeli jumys bar edi. Muǵa­limderge kompıýterlik tehnologııa negizinde ınternet, qashyqtan oqytý, elektrondy oqytý arqyly álemdik bilim keńistigine enip, onda qajetti aqparattyq málimetterdi, ǵylym salasyna baılanysty ozyq tájirıbelerdi izdeýine mol múmkindik jasalǵanyn atap ótý kerek. Ásirese, «Qashyqtan oqy­tý tehnologııasy arqyly oqý pro­sesin uıymdastyrý boıynsha pe­da­gogtiń kásibı quzyrettiligin qa­lyptastyrý» taqyrybyndaǵy baǵdarlama ol kezeń úshin ma­ńyzdy boldy. 2020 jyldyń maý­sym, shilde, tamyz aılarynda aımaqtaǵy fılıal trenerleri tynym tappastan 1-11 synyptar úshin barlyq pánderge arnalǵan 5000-ǵa jýyq beınesabaq ázirlep, «О́rleý» bilim berý kanalyna júktedi. Bul prosess Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń qol­daýymen «О́rleý» BAUO» AQ jáne Bilim basqarmalary uıym­dastyrýymen vırtýaldy bi­lim berý baǵytynda elimizdiń úz­dik pedagogteriniń sıfrly sabaq­tardy ázirleý estafetasy aıasynda jalǵasty.

Instıtýt dırektorynyń oryn­­basary Eldos Safýllınniń basta­masymen 2017 jyly qolǵa alynǵan «Matematıka oqý­lyǵy» jobasy Qazaqstan Respýblı­ka­syndaǵy jalpy orta bilim berý mektepterinde matematı­ka pánin oqytý ádistemesin jetildirýge baǵyttalǵan. Joba aıasynda 1-11-synyptar úshin matematıka páninen shyǵarylǵan oqýlyqtar (1902-2015 jyldar aralyǵy) «Matematıka oqýlyǵy» kabınetinde toptastyrylǵan. Oqýlyqtar boıynsha jınaqtalǵan materıaldar negizinde matematıka páni mazmunynyń baıandalýy, jattyǵýlardyń utymdy qurastyrylýy týraly oblys pe­da­gogteriniń biliktilik arttyrý kýrs­tarynda aqparat berý­ge múm­kindik bolyp otyr. Joba aıasyn­da jınaqtalǵan mate­ma­tı­ka páni oqýlyqtary plan­shet­ti skaner kómegimen sıfr­lik for­matqa aınaldyrylyp, «Eks­klıý­zıvti oqýlyqtar», «Esep­ter jı­naqtary», «Dıdaktıkalyq mate­rıal­dar», «Geometrııa», «Test jı­naqtary» degen aıdarmen ınstıtýt saıtynda orna­las­tyrylǵan.

...Zamanaýı bilim berýge zamanaýı muǵalim qajet. Osy­ny eskere otyryp, búgingi kúni «О́rleý» pedagogıkalyq joǵary oqý oryndarynyń túlekterin oqytýdy josparlaýda. Maqsat – jas mamandardy pedagogıkalyq sheberlikke baýlý, oqý prosesin durys josparlaýǵa, jobalaýdyń ma­ńyzdylyǵyn uǵyndyrý, uıym­dastyrýdy júıeleýge úıretý.

Atap aıtsaq, 3 kezeńnen tura­tyn jas muǵalimdi qoldaý, aǵyl­shyn tili muǵalimderin daıar­laý baǵdarlamasy syndy qanatqaq­ty jobaǵa Armenııa, Ázirbaı­jan, Grýzııa, Ýkraına, О́zbekstan jáne Qazaqstan elderi qatysady. 1-kezeń 2021 jyly qazanda bastalsa, 2-kezeń 2022 jyly qańtarda bastalmaq. Sapany baqylaýdy Brıtandyq keńes júzege asyrady. Jobanyń maqsaty – aǵylshyn tili muǵalimderiniń ózdiginen bilim alý daǵdylaryn qalyptastyrý arqyly úzdiksiz kásibı damýyn jetildirý.

Qazirgi jaǵdaıǵa baılanysty muǵalimniń sıfrly quzy­ret­­tiligin qalyptastyrý da úlken másele. Qazaqstan Res­pýblıkasy Prezıdenti Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń 2021 jylǵy 1 qyrkúıektegi Joldaýynda «Sıfrly ustaz» jobasy týraly aıtqan bola­tyn. Osyǵan oraı, «О́rleý» bilik­tilikti arttyrý ulttyq orta­lyǵy» AQ jáne Bilim land ujy­my arasyndaǵy yntymaqtas­tyq týraly memorandým sheń­berin­de qazaq jáne orys tilderin­de «Pedagogterdiń sıfrly quzyret­tiligin damytý» biliktilikti arttyrý onlaın kýrstary ótýde.

Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetovtiń tapsyrmasy boıynsha bilim berý uıymdarynyń pedagogıkalyq qa­jettilikterin zertteý maq­satynda barlyq aımaqta saýaldama júr­gizilgen bolatyn. Osy saýaldama nátıjesinde professorlyq-oqytýshylyq quramnyń áleýetin arttyrý basty maqsat bolyp otyr. Brıtandyq keńester jáne AQSh elshiligimen yntymaqtastyq aıasynda «О́rleý» trenerlerin oqytý, BILIM FOVNDATION-men yntymaqtastyqty júzege asyrý josparlanǵan. Dúnıejúzilik bankpen yntymaqtastyq aıasynda 2 baǵyt boıynsha oqytý júrýde. Endigi jerde muǵalimderdiń qazirgideı 5 jylda emes, 3 jylda bir ret qaıta daıarlyqtan óte­tini de bizge úlken mindet júk­tep otyr. Jospar kóp, mindet aýqym­dy. Qalaı alǵanda da, eli­miz­diń muǵalimderi kez kelgen qıyn­dyqqa tótep bere alatyn zamanaýı tehnologııamen qarýlanǵan, bala qajetin qanaǵattandyra alat­yn bolýǵa tıis. Sondaı muǵalimder­diń kásibı biliktiligin arttyrý – búgingi «О́rleý» biliktilikti arttyrý ulttyq ortalyǵynyń basty muraty.

Sofııa IZMUHANBETOVA,

«О́rleý» Ulttyq ortalyǵy BQO fılıalynyń dırektory, pedagogıka ǵylymdarynyń kandıdaty